“Azərbaycan sülhün necə əldə olunacağını göstərdi“ Fələstin səfiri ilə müsahibə

İki ildən artıq davam edən Qəzza müharibəsi oktyabrın 13-də ABŞ, Türkiyə və Misir tərəfindən imzalanan yekun atəşkəs sazişi ilə başa çatıb. Hazırda beynəlxalq ictimaiyyətin diqqəti bölgədə sülhün qorunması, humanitar vəziyyətin yaxşılaşdırılması və bərpa proseslərinin sürətləndirilməsinə yönəlib.

Moderator.az bu kontekstdə "Teleqraf"-ın Fələstinin ölkəmizdəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Əhməd Metani ilə bölgədə sülh prosesinin gedişi, Azərbaycanın rolu və əməkdaşlıq perspektivləri barədə müsahibəsini təqdim edir:

- Fələstinlə Azərbaycan arasındakı hazırkı münasibətləri necə dəyərləndirirsiniz?

Fələstin ilə Azərbaycan arasında səmimi dostluq və qardaşlıq münasibətləri var. Bu əlaqələrin əsasında qarşılıqlı hörmət, ortaq dəyərlər və bir-birinin ədalətli mövqelərinə dəstək dayanır. Hər iki ölkə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində uzun illərdir həmrəy fəaliyyət göstərir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Mahmud Abbasın rəhbərliyi altında əməkdaşlıq müxtəlif istiqamətlərdə – siyasət, mədəniyyət və təhsil sahələrində mühüm irəliləyiş əldə etmişdir. Azərbaycan humanitar yardım, təhsil sahəsində əməkdaşlıq və BMT qətnamələrindəki prinsipial mövqeyi ilə Fələstinə olan sarsılmaz mövqeyini nümayiş etdirmiş və bu tərəfdaşlığımızı daha da gücləndirmişdir.

Fələstin Azərbaycanın qlobal miqyasda qazandığı diqqətəlayiq tərəqqisini, inkişafını və beynəlxalq nüfuzunun artmasını yüksək qiymətləndirir. Azərbaycan bu gün sabitlik, davamlı inkişaf və müasir idarəçilik modeli kimi nümunə göstərilir. Azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və quruculuq işləri, infrastruktur layihələrinin uğurla həyata keçirilməsi və xarici tərəfdaşlıqların gücləndirilməsi bu inkişafın bariz göstəricisidir. Azərbaycanın balanslı diplomatiyası, regional məsələlərdə fəal mövqeyi və enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələr onun beynəlxalq aləmdə önəmli yer tutduğunu nümayiş etdirir. Biz Azərbaycanın yüksələn beynəlxalq nüfuzundan qürur duyuruq və bu uğurları bir çox ölkələr, o cümlədən Fələstin üçün ilhamverici nümunə hesab edirik.

Fələstin Azərbaycan xalqına və hökumətinə davamlı sülh, rifah və yeni nailiyyətlər arzulayır. Azərbaycanın uğurları təkcə region üçün deyil, həm də dünya üçün ilham mənbəyidir.

- Fələstin Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə necə yanaşır?

Fələstin Cənubi Qafqazda davamlı sülhün, sabitlik və rifahın təmin olunmasına yönəlmiş bütün səmimi təşəbbüsləri tam şəkildə dəstəkləyir. Azərbaycan ilə Ermənistan arasında aparılan sülh prosesini alqışlayırıq və bu prosesin suverenlik, ərazi bütövlüyü və qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında davam etdirilməsini mühüm hesab edirik. Prezident İlham Əliyevin uzun illər davam edən münaqişədən sonra sülhün və barışığın bərqərar olunması istiqamətində nümayiş etdirdiyi müdrik, uzaqgörən və konstruktiv siyasətini yüksək qiymətləndiririk. Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərin bərpası, dinc birgəyaşayışın təşviqi və regional nəqliyyat, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi sahəsində atdığı addımlar sülhün real inkişaf və yeni imkanlarla nəticələnə biləcəyinin nümunəsidir.

Azərbaycan bu gün regionda sabitlik, dialoq və əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edir və ümumi rifahın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Fələstin Dövləti bu səyləri dərin rəğbətlə qarşılayır və hesab edir ki, ədalət, suverenliyə hörmət və qarşılıqlı etimad əsasında əldə olunan sülh təkcə Cənubi Qafqaz üçün deyil, bütövlükdə region üçün davamlı tərəqqi və sabitliyin təminatçısı olacaq.

- Misirdə keçirilən Yaxın Şərq Sülh Sammitinin nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz?

Misirdə keçirilən Sülh Sammiti bu həlledici mərhələdə böyük əhəmiyyət daşıyır. Sammitin əsas məqsədi Qəzzada davam edən soyqırımı dayandırmaq, genişmiqyaslı dağıntılara və dinc əhalinin həyatını itirməsinə son qoymaq istiqamətində səyləri birləşdirməkdir. Məhz indi iki dövlətli həllin həyata keçirilməsinə, işğalın sona çatdırılmasına və BMT qətnamələri ilə beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslanan ədalət və sülh üzərində qurulmuş sabit gələcəyin təmin edilməsinə yönəlmiş real siyasi prosesin bərpası üçün ən münasib vaxtdır.

- HƏMAS-ın Qəzzada nəzarətini Fələstin rəhbərliyi öz üzərinə götürə bilərmi və bu, regionda sülhə necə təsir edə bilər?

Fələstin rəhbərliyi milli birliyin qanuni Fələstin Administrasiyası çərçivəsində bərpa olunmasına sadiqdir. Fələstin torpaqlarının vahid və legitim idarəetmə altında birləşdirilməsi ölkədə sabitliyin təmin olunması, idarəçiliyin gücləndirilməsi və Qəzzanın yenidən qurulması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bizim məqsədimiz 1967-ci il sərhədləri daxilində, paytaxtı Şərqi Qüds olan müstəqil və suveren Fələstin dövlətinin yaradılmasıdır. Bu, sadəcə siyasi istək deyil, beynəlxalq hüquqla təsdiqlənmiş və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınan qanuni bir haqqdır. Fələstin məsələsi dünya gündəmində hələ də əsas və mühüm yer tutur. Ədalət, sülh və Fələstin xalqının qanuni hüquqları əsasında ədalətli və davamlı həllin tapılması beynəlxalq ictimaiyyətin birgə məsuliyyətidir.

- Qərb ölkələrinin Fələstini tanıması onun dövlət kimi mövqeyini gücləndirirmi və İsrail onu tanıyacaqmı?

Fələstin dövlətinin beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınması hər dəfə ədalətin bərqərar olunmasına, beynəlxalq legitimliyin güclənməsinə və Fələstin xalqının öz müqəddəratını müəyyən etmək kimi ayrılmaz hüququnun təsdiqlənməsinə xidmət edir. Qərb ölkələrinin tanınması isə xüsusi mənəvi və siyasi əhəmiyyət daşıyır, çünki bu addım iki dövlətli həll modelinə və BMT Nizamnaməsində əks olunan prinsiplərə sadiqliyin göstəricisidir.

Bu gün getdikcə daha çox Qərb ölkəsinin Fələstin dövlətini tanıması beynəlxalq ictimaiyyətin aydın mesajıdır – dünya artıq Fələstin məsələsinin həm ədalətli, həm də təcili həllinin vacibliyini qəbul edir. Bu tanınma təkcə həmrəyliyin ifadəsi deyil, eyni zamanda bərabərlik, ədalət və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsaslanan dayanıqlı sülhün qurulmasına töhfə verir. Fələstin öz mövqeyini beynəlxalq hüquqa, eləcə də BMT və Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi, lakin hələ də icra olunmamış 800-dən çox qətnaməyə əsaslandırır. İsrailin bu qərarları yerinə yetirməməsi və işğal siyasətini davam etdirməsi onun beynəlxalq aləmdə daha da təcrid olunmasına və artan tənqidlərə səbəb olub. İsrail beynəlxalq hüquqa hörmət etməli, qəbul edilmiş qərarları icra etməli və məsuliyyətli davranmalıdır. Həqiqi sülh yalnız bütün tərəflər qanun qarşısında bərabərliyi qəbul etdikdə, işğala son qoyulduqda və Fələstin xalqına öz torpaqlarında azad və müstəqil yaşamaq hüququ verildikdə mümkündür.