Azərbaycanda bu qurumlar ləğv edilə bilər: səlahiyyətləri isə...

Azərbaycanda bəzi kəndlərdə, qəsəbələrdə yollar keçilməz vəziyyətdədir. Eyni zamanda dövlət balansında olan binalar da yararsız haldadır. Lakin problemlə maraqlanan qurum tapılmır. İcra hakimiyyətinə müraciət etdikdə bələdiyyəyə yönləndirir, bələdiyyə də ya eynisini edir, ya da hazırda büdcədə pul olmadığını bildirir.

Kəndlərdə olan problemləri kim həll etməlidir?

Globalinfo.az-a danışan Masazır Bələdiyyəsinin üzvü Elvin Baxşəlizadənin fikrincə, bu məsələyə ümumi yanaşmaq doğru olmaz.

“Əlbəttə, Bakıətrafı kəndlərdə, Abşeronda müəyyən problemlər mövcuddur. Təxminlərə görə, ölkə əhalisinin minimum yarısı qeyd olunan ərazidə məskunlaşıb. Bu baxımdan məsələyə kompleks şəkildə yanaşmaq, ərazidəki problemləri mərhələli şəkildə həll etmək lazımdır. Hazırkı reallıqda həm icra hakimiyyətləri, həm də bələdiyyələr yerlərdəki lokal problemlərin həllində iştirak edirlər”.

Elvin Baxşəlizadə

E.Baxşəlizadə deyib ki, Masazır Bələdiyyəsi son 1 il ərzində çox ciddi işlər görərək bu sahədə gözəl nümunə yaradıb:

“İl ərzində bir neçə küçə əsaslı şəkildə təmir olunub, şəhid və qazi ailələri daim diqqət mərkəzində saxlanılır, bəzi problemlər isə aidiyyəti dövlət qurumlarına yönləndirilib. Həmin işlərin həyata keçirilməsində bələdiyyə sədri Firdovsi Calalovun mühüm xidmətləri olub. Fikrimcə, bu fəaliyyət ölkədə mövcud olan digər bələdiyyələr üçün də gözəl nümunədir”.

Əmlak eksperti Mülkədar Rüstəmov isə qeyd edib ki, məsələyə bölgələrdən başlamaq daha məqsədəuyğundur:

“Bildiyiniz kimi, hər il rayon və regionların sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı dövlət proqramları mövcuddur. Bu çərçivədə hər bir rayonun icra hakimiyyəti və nümayəndəlikləri öz ərazilərində yol infrastrukturu və digər sahələrin inkişafı üçün maliyyə vəsaitinin ayrılması məqsədilə dövlətə müraciətlər edirlər. Bu müraciətlər əsasən beşillik və onillik layihələr əsasında hazırlanır və hər rayonun ehtiyaclarına uyğun olaraq fərqlənir. Proseslər birbaşa icra hakimiyyətlərinin maraq və məsuliyyət dairəsinə daxildir və dövlət tərəfindən ayrılan proqram və layihələr hesabına həyata keçirilir. Lakin Bakı şəhərinə gəldikdə vəziyyət bir qədər fərqlidir. Son illərdə yol infrastrukturu ilə bağlı səlahiyyətlərin bir hissəsi icra hakimiyyətlərindən alınaraq xüsusi dövlət qurumlarına, o cümlədən yol layihələri üzrə ixtisaslaşmış strukturlara verilib. Buna baxmayaraq, ümumi məsuliyyət yenə də icra hakimiyyətlərinin üzərinə düşür və bu məsələlərin həllinə cavabdeh tərəf kimi çıxış edirlər”.

Mülkədar Rüstəmov

Əmlak eksperti bildirib ki, əsas problemlər daha çox kənd və ucqar ərazilərdə müşahidə olunur:

“Magistral, tranzit və dövlət əhəmiyyətli yollar, eləcə də sərhədyanı nəqliyyat xətləri əsasən qənaətbəxş vəziyyətdədir, daxili və beynəlxalq gediş-gəlişi təmin edir. Problemlər daha çox kənddaxili və kəndlərarası yollarla bağlıdır. Xüsusilə qərb və cənub bölgələrində bu yolların baxımsız vəziyyətdə olması ciddi çətinliklər yaradır. Məsələ isə birbaşa icra hakimiyyətlərinin fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir. Burada əsas problemlərdən biri ölkəmizdə bələdiyyə sisteminin yetərincə formalaşmamasıdır. Əgər bələdiyyə sistemi inkişaf etmiş olsaydı, icra hakimiyyətləri bu qədər böyük məsuliyyət yükü altında qalmazdı.

Məsələn, Türkiyə təcrübəsinə baxsaq, bələdiyyələrin geniş səlahiyyətlərə və maliyyə müstəqilliyinə malik olduğunu görərik. Orada bələdiyyələr vergilər və yerli yığımlar hesabına özlərini təmin edir, yol infrastrukturu və bir çox sosial layihələri müstəqil şəkildə həyata keçirirlər. Təəssüf ki, bizdə bələdiyyə sistemi formal xarakter daşıyır. Adı var, lakin real təsir mexanizmləri zəifdir. Halbuki bələdiyyələrə daha geniş səlahiyyətlər və imtiyazlar verilsə, onlar öz daxili potensialları hesabına bir çox problemləri həll edə bilərlər. Hesab edirəm ki, yaxın gələcəkdə hökumət bu sahədə islahatlara gedə və bələdiyyə modelini gücləndirə bilər”.

M.Rüstəmov deyib ki, əgər bələdiyyə sistemi oturuşmuş və effektiv formada fəaliyyət göstərsəydi, təkcə bölgələrdə deyil, Bakıda da bir çox sosial və infrastruktur problemləri həll etmək mümkün olardı:

“Bunun üçün əsas şərt sistem dəyişikliyidir. İcra hakimiyyətlərinin ləğv edilərək bələdiyyələrə üstünlük verilməsi ölkənin gələcəyi üçün daha ümidverici və perspektivli görünür. Hazırda bələdiyyələrə ictimai etimad çox zəifdir. Onlar hətta əmlak və torpaq vergiləri kimi bələdiyyə gəlirlərini belə tam şəkildə toplaya bilmirlər. Bunun əsas səbəbi insanların bələdiyyə institutuna inanmamasıdır. Bu etimadı bərpa etməyin əsas yolu isə bələdiyyələrin real səlahiyyətlərə malik olmasıdır. Qarabağ bölgəsində Prezidentin xüsusi nümayəndələrinin təyin edilməsi müsbət və yenilikçi bir addımdır və gələcəkdə digər rayonlarda da oxşar idarəetmə modellərinin tətbiqi mümkündür. Bununla belə, hesab edirəm ki, uzunmüddətli və dayanıqlı həll yolu məhz bələdiyyə sisteminin möhkəmləndirilməsindən keçir. Bələdiyyələr gücləndirildiyi təqdirdə, ölkədə mövcud olan bir çox problemlərin sistemli şəkildə həll olunacağına inanmaq olar”.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az