Icma.az
close
up
RU
Bir kəndin adı qalır, bəs onun ləhcəsi hara gedir? KÖŞƏ

Bir kəndin adı qalır, bəs onun ləhcəsi hara gedir? KÖŞƏ

Icma.az, Sia Az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Hər kəndin öz danışıq tərzi, özünəməxsus sözləri, ifadələri və tələffüz xüsusiyyətləri var. Bəzən eyni əşyanın adı bir kənddə başqa, qonşu kənddə isə tamamilə fərqli səslənir. Bir bölgədə hamının başa düşdüyü ifadə başqa yerdə insanlarda təəccüb yarada bilər. Bu fərqlər illər ərzində formalaşaraq kəndlərin mədəni kimliyinin bir hissəsinə çevrilib. Ancaq indi həmin sözlərin bir çoxu gündəlik danışıqdan yavaş-yavaş çəkilir.

Maraqlıdır ki, kəndin tarixini öyrənmək üçün təkcə arxiv sənədlərinə, köhnə evlərə və tarixi abidələrə baxmaq kifayət etmir. Bəzən bir yaşlı insanın danışığında eşidilən, artıq gənclərin işlətmədiyi bir söz də həmin yerin keçmişi haqqında məlumat verə bilər. Çünki dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, insanların necə yaşadığını, nə ilə məşğul olduğunu, təbiəti və ətraf aləmi necə qavradığını göstərən yaddaşdır.

Əvvəllər uşaqlar ana dilinin yerli xüsusiyyətlərini ailədə, küçədə, qonşuluqda və gündəlik ünsiyyətdə öyrənirdilər. Nənə və babaların işlətdiyi ifadələr fərqinə varmadan yeni nəslin danışığına keçirdi. İndi isə bir çox gənc təhsil, iş və digər səbəblərlə doğulduğu kənddən uzaqda yaşayır. Şəhər mühitində fərqli danışıq formaları ilə qarşılaşır, bəzən öz ləhcəsini gizlətməyə, hətta müəyyən sözləri işlətməməyə üstünlük verir.

Bunun səbəblərindən biri də cəmiyyətdə ləhcələrə münasibətdir. Bəzi insanlar yerli danışıq xüsusiyyətlərini savadsızlıqla əlaqələndirir, fərqli tələffüzə gülür və ya onu lağ mövzusuna çevirirlər. Halbuki ləhcə dilin zənginliyini göstərən xüsusiyyətlərdəndir. Ədəbi dilin mövcudluğu yerli danışıq formalarının dəyərini azaltmır. İnsan həm ədəbi dildə danışa, həm də öz bölgəsinin dil xüsusiyyətlərini qoruya bilər.

Bu məsələnin başqa bir tərəfi də unudulan sözlərin arxasında dayanan peşələr, məişət ənənələri və həyat tərzidir. Vaxtilə kənd təsərrüfatında, heyvandarlıqda, məişətdə istifadə edilən bir çox anlayış gündəlik danışıqdan çıxır. Həmin işlər və əşyalar dəyişdikcə onları ifadə edən sözlər də unudulur. Beləcə, dilin bir hissəsi yalnız yaşlı nəslin yaddaşında qalır.

Əslində, hər kəndin özünəməxsus danışıq xüsusiyyətlərini toplamaq və qorumaq üçün böyük imkanlar var. Yaşlı sakinlərlə müsahibələr aparmaq, yerli sözləri izahları ilə birlikdə qeydə almaq, kəndlərin ləhcə xəritəsini hazırlamaq, audio və video arxivlər yaratmaq gələcək nəsillər üçün qiymətli mənbəyə çevrilə bilər. Universitetlərin, tədqiqatçıların və yerli icmaların bu işə cəlb olunması da mühüm addım olardı.

Burada məqsəd insanları yalnız yerli danışıqla ünsiyyət qurmağa çağırmaq deyil. Əsas məsələ dilin bir vaxtlar mövcud olmuş rəngarəngliyini itirməməkdir. Çünki unudulan hər sözlə bəzən bir məişət ənənəsi, bir peşə, bir zarafat, hətta bütöv bir həyat tərzi də yaddaşdan silinir.

Kəndin yolları yenilənə, evləri təmir oluna, yeni binalar tikilə bilər. Ancaq bir kəndin yaşlı sakinlərinin danışığında yaşayan sözlər qeydə alınmasa, onların itirilməsini sonradan bərpa etmək çox çətin olacaq.

Bəzən bir kəndin ən qiymətli irsi onun daş evlərində deyil, artıq heç kimin işlətmədiyi bir

sözündə gizlənir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:99
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 16 Noyabr 2026 13:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see316

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see307

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see302

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see302

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see299

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see290

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see287

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see281

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see281

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see255

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see254

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see249

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see247

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see246

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see241

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see236

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see234

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see234

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see230

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri