Boş vaxtımız niyə bizə aid deyil? KÖŞƏ

İnsan bütün günü işləyir, evə qayıdır və nəhayət, qarşısında boş bir neçə saat qalır. Bu, istirahət üçün ayrılmış vaxtdır. Amma həmin vaxtın ilk dəqiqələrində əlimiz avtomatik telefona gedir.

Bir video açılır. Sonra başqa biri. Bir xəbər oxunur. Ardınca sosial şəbəkədə bir neçə paylaşım. Kiminsə həyatı haqqında məlumat alırıq, tanımadığımız insanların mübahisəsini izləyirik, heç vaxt görməyəcəyimiz insanların gündəlik həyatına baxırıq.

Bir də görürük ki, axşam bitib.

Biz isə istirahət etdiyimizi düşünürük.

Əslində son illərdə qəribə bir dəyişiklik baş verib: insanın boş vaxtı da artıq tamamilə boş deyil.

Əvvəllər boş qalmaq adi hal idi. İnsan pəncərədən küçəyə baxa, uzun-uzadı düşünə, kitab oxuya, həyətə düşüb qonşusu ilə söhbət edə, heç bir məqsəd olmadan gəzə bilərdi. İndi isə "heç nə etməmək" az qala günah kimi qəbul edilir.

Boş qalan kimi telefon əlimizə keçir.

Sanki beynimizə daim nəsə verməliyik. Səssizlik yarananda narahat oluruq. Növbədə dayanarkən telefona baxırıq. Avtobusda telefona baxırıq. Liftə minəndə telefona baxırıq. Hətta bəzən yatmazdan əvvəl son gördüyümüz, səhər gözümüzü açanda ilk baxdığımız şey də telefon olur.

Beləcə, insan özünün ən qiymətli vaxtını belə başqalarının hazırladığı məzmunla doldurur.

Burada məsələ telefonun özündə deyil. Problem seçim etmək qabiliyyətimizi itirməyimizdir.

İstirahət etdiyimizi düşünərkən əslində başqa insanların həyatını izləyirik. Öz həyatımızı yaşamaq üçün ayırdığımız vaxtı başqalarının paylaşdıqları ilə doldururuq. Başqasının səyahətinə baxırıq, başqasının yeməyini görürük, başqasının uğurunu izləyirik.

Sonra isə öz həyatımızı niyə maraqsız hesab etdiyimizi düşünürük.

Bəlkə də həyatımız maraqsız deyil. Sadəcə ona kifayət qədər diqqət ayırmırıq.

İnsanın boş vaxta ehtiyacı var. Çünki beynin də susmağa, düşünməyə, topladığı məlumatlardan ayrılmağa ehtiyacı var. Hər dəqiqəni informasiya ilə doldurmaq insanı daha məlumatlı edə bilər, amma mütləq daha rahat və xoşbəxt etmir.

Ən qəribəsi isə odur ki, boş vaxtımızı geri almaq üçün yenə texnologiyadan istifadə etməyə çalışırıq. "Vaxt idarəetməsi" tətbiqləri yükləyirik, ekran vaxtını ölçən proqramlardan istifadə edirik, məhsuldarlıq videolarına baxırıq.

Yəni istirahət etməyi də layihəyə çeviririk.

Bəlkə də bəzən heç nə etməmək lazımdır.

Telefonu kənara qoymaq, pəncərəni açmaq, çay içmək, küçədə məqsədsiz gəzmək, bir neçə səhifə kitab oxumaq və ya sadəcə düşünmək...

Bunların heç biri vaxt itkisi deyil.

Əksinə, insanın özünə qaytardığı vaxtdır.

Çünki həyat yalnız görüləcək işlər siyahısından ibarət deyil. İnsan daim faydalı, məhsuldar və məşğul olmaq məcburiyyətində də deyil.

Bəzən heç kimə cavab vermədən, heç nə paylaşmadan, heç nə izləmədən yaşanan bir saat insanın bütün günündən daha qiymətli ola bilər.

Çünki boş vaxtın ən böyük mənası odur ki, həmin vaxt nəhayət bizə məxsusdur.

Əgər onu da başqalarının həyatına baxmaqla keçiririksə, onda ortaya qəribə bir sual çıxır:

Görəsən, biz həqiqətən yorulduğumuz üçün istirahət edirik, yoxsa öz həyatımızdan qaçmaq üçün?