Bu sənaye inqilabı əvvəlkindən fərqlidir...

...Süni intellektin yeni dalğası əvvəlki avtomatlaşdırma mərhələlərindən köklü şəkildə fərqlənir və əmək bazarının qorunması üçün ənənəvi hökumət yanaşmalarını köhnəlmiş edir. Hazırkı texnoloji dəyişiklik Sənaye İnqilabı ilə müqayisə edilə bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Policy yazır.

Tarixən hökumətlər avtomatlaşdırmaya işçilərin yenidən hazırlanması, işsizlik müavinətləri və iş yerlərinin yaradılması təşviqləri vasitəsilə cavab veriblər.

Lakin müəllifin fikrincə, bu yanaşma artıq dəyişikliyin miqyası ilə mübarizə apara bilmir. Süni intellekt əsasən zehni və analitik işə - məhz yüksək ixtisaslı, universitet təhsilli mütəxəssislərin cəmləşdiyi sahələrə təsir göstərir.

Tədqiqatlar göstərir ki, yaxın illərdə on milyonlarla iş yeri risk altında ola və gəlir itkiləri trilyonlarla dollar təşkil edə bilər.

Bundan əlavə, işdən çıxarılmalar müvəqqəti deyil, struktur xarakter daşıyır: şirkətlər öz biznes modellərini süni intellekt ətrafında yenidən qururlar.

Əsas problemlərdən biri də avtomatlaşdırmanın hökumətlərin yenidən hazırlama sistemlərini uyğunlaşdıra biləcəyindən daha sürətli inkişaf etməsidir.

Əvvəlki texnologiya dalğalarından fərqli olaraq, süni intellekt işçiləri həm əvəz etmək, həm də "tamamlamaq" potensialına malikdir, iş təhlükəsizliyi ilə iş yerlərinin itirilməsi arasındakı xətti qarışdırır.

Dövlətlərin maliyyə modeli üçün xüsusi bir risk vurğulanır. İnkişaf etmiş ölkələrdə vergi sistemləri əmək gəlirlərindən çox asılıdır, kapital mənfəətindən isə daha yüngül vergi tutulur.

Gəlirin texnologiya sahiblərinə ötürülməsi sosial dəstək proqramlarının qurulduğu vergi bazasını azalda bilər. Alternativ olaraq siyasətin yenidən düşünülməsi nəzərdə tutulur: ömürlük təhsili əsas infrastruktura çevirmək, süni intellektin məşğulluğa təsirinin şəffaf qiymətləndirilməsini tətbiq etmək və artan məhsuldarlığın faydalarını vergi islahatları və ya "Süni intellekt dividendləri" vasitəsilə yenidən bölüşdürmək...

Müəllif vurğulayır ki, avtomatlaşdırmaya investisiya qoyan ölkələr eyni zamanda onun faydalarının bölüşdürülməsi məsələsini də həll etməlidirlər.

Əks halda, sərvət artımı artan bərabərsizlik və zəifləmiş sosial dayanıqlıqla müşayiət olunacaq.

Məqalənin son nəticəsi kəskindir: zavod avtomatlaşdırma dövrünün köhnə alətlərinin süni intellekt iqtisadiyyatına tətbiqi uyğunlaşmaya deyil, məşğulluq və dövlət maliyyəsinin sistemli böhranına səbəb ola bilər.

Əli Babayev