Icma.az
close
up
RU
Cəmiyyətdəki geyim dartışması: həqiqət kimin tərəfindədi?!

Cəmiyyətdəki geyim dartışması: həqiqət kimin tərəfindədi?!

Icma.az, Bizimyol portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Geyimlə əxlaq arasındakı qarşılıqlı əlaqə və ya əlaqəsizlik haqda söhbət günlərdir gedir. Hər gün kiminsə geyinməsi, daha doğrusu, soyunması gündəm olur. Bu dəfəki dartışma isə elə yerdən başlayıb, elə yerə gedib çıxdı ki! Bu dartışmada hər şey sökülüb töküldü, çox şey gün işığına çıxdı.

Müğənni Nigar Camalla xanəndə Fərqanə Alimqızının "geyim" davasına hamı qoşuldu, nəticədə camaat ikiyə bölünüb üz-üzə durdu. Ara yerdə, necə deyərlər, hamı bir-birinin üzünə durdu. İş gəlib o yerə çıxıb ki, artıq daha üz üzdən utanmır. Sözdən üz qızarmır; hamı sözünün qırmızısını deyir.

Sözün doğrusu, "hərənin öz həqiqəti var" fikri mənə doğru kimi gəlmir. Necə yəni hərənin öz həqiqəti var?! Həqiqət varsa, o hamının həqiqtidir; "yalanın yolu min, gerçəyin yolu birdir" deyib aqillərimiz. Bunu elə-belə deməyiblər ki.

Hərənin öz fikri ola bilər və bu fikirlər bir-birindən fərqlənə bilər. Ancaq həqiqət o fikirdir ki, elmlə, yaxud təcrübə ilə doğruluğu sınanıb-təsdiqlənib, hamılıqla, ya da çoxluqla qəbul edilib. Mən belə düşünürəm. Bəlkə də səhv edirəm. Ancaq hər halda bu düşündüyümün doğruluğuna inanıram.

Dünyada 8 milyarddan çox insam var. Onların hərəsi bir cürdür; hər kəsin fərqli fiziki görünüşü var. Bir qisminin rəngi ağdır, bir qismininki, qara, bir qismininki sarı, bir qismininki qırmızı. Bu fərq onları müxtəlif irqlərə ayırır. Bu insanlar beş mindən çox xalqa, etnik qrupa bölünüb. Bu 8 milyarddan çox insan 4000-dən çox dinə sitayiş edir. Bir qismi isə, ümumiyyətlə, heç bir dinə inanmadığına inanır. Dünya əhalisi 6-7 min fərqli dildə danışır. Hamısının özünə məxsus milli və dini geyim tərzi var. Elə insan qrupları da var, ümumiyyətlə, əynindəki elə əynidir. Anadan necə doğulubsa, elə də gəzir. Qəbilə başçısından tutmuş südəmər körpəyə qədər hamısı çılpaqdır. Heç nə geyinməməyin də bir tərz olduğunu hətta Avropa nudistləri də bizə sübut etməyə çalışır.

Bir-birindən bu qədər fəqli olan varlıqların hamısını biz "insan" adlandırırıq, elə deyilmi?! Onların bu fərqlərə rəğmən insan olduğunu həqiqət olaraq qəbul edirik. Hətta bütün fərqlərinə baxmayaraq, hamısı üçün universal hüquq və azadlıqlar verilib; "Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsi" 20-ci əsrdə bəşəriyyətin ən proqressiv ideyası, tapıntısı, nəhəng uğurudur. Bütün insanlara eyni haqqı tanımaqdır.

Bəli, biz bütün insanlara eyni cür baxırıq. Demirik ki, hərəsi fərqli varlıqdır. "Hər kəsin öz həqiqəti var" fikrinə də buradan yanaşmalıyıq. Hər kəs öz fikrini həqiqət kimi təqdim edə bilər, ancaq bunların arasından seçdiyimiz birinə, yaxud bu fikirlərdəki həqiqət paylarının cəminə biz əsl həqiqət deyəcəyik, elə deyilmi?!

Hər kəs bir cür geyinə bilər, ya da hərə bir yerə qədər soyunub gəzə bilər. Ancaq cəmiyyətə çıxanda ortaq bir geyim tərzi anlayışı var.

Yaxud cəmiyyət içində normal qəbul olunan geyim tərzləri, formaları olur.

Şəraitə görə də geyim tərzinin qəbul edilib-edilməməsi var. Məsələn, adamlar çimərlikdə bir-birinin yanında soyunur, dənizdə çimir. Ancaq çimərlikdən çıxıb küçədə o cür gəzə bilməz axı.

Bəli, konsertə bir qadın hicabla gedər, biri ziyafət paltarında. Bunun ikisi də normaldır. Ziyafət paltarında dekolte olacaq, bu da təbiidir. Ancaq ziyafət geyimi, demək olar ki, heç nə geyinməyəcək qədər şəffaf, yaxud açıq tərz deyil. Bunu bütövlükdə cəmiyyət, yaxud cəmiyyətin bir hissəsi özünə qarşı hörmətsizlik kimi qəbul edə bilər.

Bu dəfəki - növbəti "geyinmə-soyunma" mübahisəsində ortaya bir tezis də atıldı: "Geyim əxlaqın göstricisi deyil". Jurnalist həmkarım Vüsal Məmmədov bu haqda maraqlı və məncə, doğru yazıb. Onun statusundan bir hissəni təqdim edirəm:

""Geyim insanın əxlaqını göstərmir" söhbəti bir qədər dolaşıqdır, çünki əvvəlcə "əxlaq" istilahı altında nələrin nəzərdə tutulduğunu aydınlaşdırmaq lazımdır. Amma geyim insanın kimliyini, təfəkkür və düşüncə tərzini, mədəniyyətini, hətta sosial pillələrdəki yerini göstərir. Geyim bir növ dress-koddur. İnsan geyimi ilə istər-istəməz ətrafa mesajlar verir.

Geyim sənin təkcə bədənini örtmür (açmır), həm də içindəki personajı aşkara çıxarır. Bu hər zaman belə olub, indi də belədir. Ona görə də, geyim hətta mücərrəd əxlaqın göstərici olmasa belə, yüngül yanaşılmayacaq qədər ciddi məsələdir".

Bəli, əsas fikir - əsl həqiqət budur: geyim yüngül yanaşılmayacaq qədər ciddi məsələdir.

Dünyanın ən mədəni, ağıllı xalqlarında da geyimə münasibət elə bizimki kimidir. İşgüzar geyim bir cürdür, səyahət geyimi başqa cür. Dini geyim bir cürdür, milli geyim bir cür. Rəsmi geyim başqadır, əyləncə geyimi başqa. Çimərlikdə isə hamı soyunub çimir.

Hətta çimərliyin də öz tərzi var.

Vüsal Məmmədov yazır ki, bu, hər zaman belə olub, indi də belədir.

Doğrudur. Əgər geyim - bədəni örtmək bu qədər önəmli olmasaydı, Adəmdən üzübəri elə hamı, sadəcə, intim bölgələrini əncir yarpağı ilə örtüb gəzərdi; bu, kifayət eləyərdi. Bəs niyə belə etmədi insan?! Çünki geyim də insanlar arasında kommunikasiyanın bir elementinə, vasitəsinə çevrildi. O üzdən həmkarım haqlı olaraq deyir ki, insan geyimi ilə ətrafa mesajlar verir.

Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri olmuş Mixael Şmunk bir müsahibəsində bizim haqqımızda belə demişdi: "Sizin ölkədə tələbə qızlar Universitetə ziyafət paltarında gedir". Demək istəmişdi ki, az qala gecə köynəyi geyib dərsə gedirlər.

Bu söz, əlbəttə, bizim xoşumuza gəlməmişdi; səfiri tənqid etmişdik o vaxt qəzetlərdə. İndiki kimi sosial media olsaydı, o zaman səfir Şmunku gecə-gündüz linç edərdik. Ancaq adam nəticədə gördüyünü demişdi. Bunu biz də görürüksə və gördüyümüzü demiriksə, Şmunkdan yaxşı adam oluruq?! Yox!

"Qırmızı fonarlar" tərzində geyinib, cəmiyyətə çıxanda, əlbəttə, bunu hamı görəcək, bir qism güləcək, bir qism susacaq. Ancaq kimsə də dözməyib səsini çıxaracaq. Buna da təbii baxmaq lazımdır. İndi öz geyimi ilə cəmiyyətə sayğısızlıq edəni təqdir etməliyik, yoxsa buna susmayanı tənqid etməliyik?! Bəlkə əksinə olsun?!

"İnqilabi" tərzdə geyinən (yaxud soyunan) deyir: "Əynimdəkinin açıq-saçıqlığına baxmayın, mən normal adamam, əxlaqım da yerindədir". Bununla razılaşmayanlar nə deyir?! Sadəcə, bir şey: "Elə geyin ki, ətrafa əlavə izahat verməyə ehtiyacın olmasın". Əgər kimsə: "Mən soyunub cəmiyyət içinə çıxacam, heç kimə də izahat, hesabat verməyə borclu deyiləm" deyirsə, deməli, onda sorğulanacaq çox şey var. Çünki, həmkarımın da dediyi kimi, geyim yüngül yanaşılmayacaq qədər ciddi məsələdir.

P.S. Uzun müddət cəmiyyətimizdə belə bir mübahisə də vardı: qadın şalvar geyməlidirmi, ya yox?! Kişilər öz ailəsindəki qadınların, xüsusilə, ailə quracağı qızların şalvar geyinməsinə qarşı çıxırdılar. Bu da qadınlarla kişilər arasında anlaşılmazlığa, narazılıqlara, dava-dalaşa, hətta ailələrin dağılmasına səbəb olurdu. Bu mübarizədə qadınlar qalib gəldi, kişilər geri çəkildi; məğlub oldu. Ancaq əslində məğlub olan təkcə kişilər deyildi. Çünki kişilərin qadına şalvar geyinməyi yasaqlamağının çox dərin səbəbləri var idi. Bu səbəbləri elm də izah edib, elə din də. Həm də tutarlı sübutlarla əsaslandırıblar.

Bunu çox adam niyə bilmir?! Çünki kitab oxumuruq axı, hələ, sadəcə, TikTok-da əyləncə videolarına baxırıq...

Bu, şübhəsiz ki, başqa bir söhbətin mövzusudur. Maraqlı gəldisə, ayrıca yazıda yazaram.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 30 İyul 2025 13:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri