Davos İqtisadi Forumu: Qlobal elitanın qapalı toplantısı necə keçirilir?

Hazırda davam edən Dünya İqtisadi Forumu (World Economic Forum – WEF) hər il İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən və qlobal siyasi-iqtisadi gündəliyin müəyyənləşdirildiyi ən nüfuzlu platformalardan biri hesab olunur.

“AzPolitika” bildirir ki, Forum rəsmi qərarverici qurum olmasa da, burada aparılan müzakirələr bir çox hallarda beynəlxalq proseslərə birbaşa təsir göstərir.

Davos İqtisadi Forumunun əsası 1971-ci ildə alman iqtisadçısı Klaus Şvab tərəfindən qoyulub. İlkin mərhələdə tədbir “Avropa İdarəetmə Forumu” adlanırdı və əsas məqsədi Avropa şirkətlərinə ABŞ-də formalaşan müasir idarəetmə modellərini tanıtmaq idi. 1987-ci ildən etibarən tədbir “Dünya İqtisadi Forumu” adını aldı və artıq yalnız biznes yox, siyasət, təhlükəsizlik, iqlim dəyişiklikləri, texnologiya və sosial problemləri əhatə edən qlobal platformaya çevrildi.

Davosa kimlər dəvət olunur?

Davos Forumuna iştirak açıq deyil və yalnız xüsusi dəvət əsasında mümkündür. Dəvət olunan əsas qruplar bunlardır:

Dövlət və hökumət başçıları, nazirlər və yüksək vəzifəli məmurlar, dünyanın aparıcı şirkətlərinin rəhbərləri (CEO, board üzvləri), beynəlxalq maliyyə institutlarının təmsilçiləri, qlobal media qurumlarının rəhbərləri, akademiklər, analitiklər və ekspertlər, seçilmiş qeyri-hökumət təşkilatları və ictimai xadimlər və s.

Xüsusilə vurğulanır ki, sadəcə varlı olmaq Davosa düşmək üçün kifayət deyil. Forum iştirakçılarının qlobal təsir gücü, qərarvermə imkanları və beynəlxalq gündəliyə töhfə potensialı əsas meyar sayılır.

Dəvətlər necə göndərilir?

Dəvətlər birbaşa Dünya İqtisadi Forumu tərəfindən göndərilir. Proses əsasən iki istiqamətdə həyata keçirilir:

WEF üzvü olan şirkətlər və qurumlar – Forumun rəsmi tərəfdaşı və ya üzvü olan şirkətlərin rəhbərləri avtomatik olaraq iştirak imkanına malik olur.

Xüsusi seçilmiş şəxslər – Dövlət rəhbərləri, nazirlər, tanınmış ekspertlər və ictimai fiqurlar fərdi qaydada dəvət alırlar.

Qeyd edək ki, dəvət almaq iştirak üçün kifayət deyil, əlavə maliyyə və prosedur şərtləri də mövcuddur.

Davosun “bilet” qiyməti nə qədərdir?

Davos Forumunun iştirak xərcləri kifayət qədər yüksəkdir:

İllik WEF üzvlüyü: təxminən 60–100 min ABŞ dolları

İllik tərəfdaşlıq paketi (böyük şirkətlər üçün): 250 min dollardan başlayaraq milyonlarla dollara qədər

Davos toplantısında iştirak haqqı: orta hesabla 25–30 min dollar

Bunlara əlavə olaraq, yol xərcləri, təhlükəsizlik tələblərinə uyğun yaşayış, Davos dövründə kəskin bahalaşan mehmanxana qiymətləri nəzərə alınmalıdır. Məhz bu səbəbdən Davos çox vaxt “qlobal elitanın klubu” kimi xarakterizə olunur.

Hansı məhdudiyyətlər var?

Davos Forumunda bir sıra ciddi məhdudiyyətlər tətbiq olunur:

Təhlükəsizlik tədbirləri son dərəcə sərtdir, bir çox sessiyalar qapalı keçirilir. Bəzi görüşlər “off the record” statusunda olur, jurnalistlər üçün də giriş və çəkiliş imkanları məhduddur. İştirakçılar belə hər tədbirə sərbəst qatıla bilmirlər. Forumun əsas cazibə nöqtələrindən biri də məhz qapalı görüşlər və kulis diplomatiyasıdır.

Davos niyə bu qədər önəmlidir?

Davosda rəsmi sənədlər imzalanmasa da, geosiyasi mesajlar verilir, qlobal iqtisadi trendlər formalaşır, böyük biznes və siyasət arasında əlaqələr qurulur, yeni ittifaqların və təşəbbüslərin əsası qoyulur. Bir çox hallarda Davosda səslənən fikirlər sonradan G7, G20, BMT və digər beynəlxalq platformalarda konkret qərarlara çevrilir.

Davos və Azərbaycan: siyasi mesajlar və iqtisadi gözləntilər

Azərbaycan da müxtəlif illərdə Davos İqtisadi Forumunda təmsil olunub. Prezident İlham Əliyevin Davos toplantılarında iştirakı xüsusilə diqqət çəkib. Bu çıxışlar əsasən Azərbaycanın enerji siyasəti, regional təhlükəsizlik, nəqliyyat-logistika layihələri və investisiya imkanları üzərində qurulub.

Davos platforması Azərbaycan üçün bir neçə baxımdan əhəmiyyət daşıyır. İlk növbədə, bu forum Bakı üçün özünü etibarlı enerji tərəfdaşı kimi təqdim etmək imkanı yaradır. Xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələsinin aktuallaşdığı dövrlərdə Azərbaycanın Davosda verdiyi mesajlar əlavə siyasi çəkı qazanır.

Bundan başqa, Davos Azərbaycan üçün Qərb siyasi və biznes elitası ilə birbaşa təmas platforması rolunu oynayır. Burada aparılan görüşlər rəsmi səfərlərdən kənar, daha çevik və qeyri-formal diplomatik imkanlar yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycan rəsmilərinin Davosda iştirakı ölkənin qlobal iqtisadi proseslərdən kənarda qalmadığını göstərmək baxımından da simvolik məna daşıyır. Bu, həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara ünvanlanan siyasi mesaj kimi qiymətləndirilir.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”