Dələduz bank kartının hansı müştəriyə aid olduğunu hardan bilir?

“Son dövrlər, xüsusilə Kapital Bank istifadəçiləri arasında fırıldaq zəngləri və saxta SMS-lər artıb. Dələduzlar özlərini bank işçisi kimi təqdim edib, kart məlumatlarınızı və ya kodları əldə etməyə çalışırlar”.

AzPost xəbər verir ki, bunu İnformasiya Texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elmar Məmmədov öz sosial media hesabında yazıb.

Mütəxəssis dələduzlardan qorunmaq üçün vətəndaşlara tövsiyələri də verib.

Dələduz bank kartının hansı müştəriyə aid olduğunu hardan bilir?

Dələduz (fırıldaqçı) bank kartının hansı müştəriyə aid olduğunu bir neçə fərqli üsulla öyrənə bilər, əsasən bu məlumatlar ya oğurlanır, ya da aldadılaraq əldə olunur.

Budur əsas yollar:

Phishing (aldadıcı linklər): Dələduzlar bankdan gəlmiş kimi görünən e-poçt, SMS və ya saxta vebsaytlar vasitəsilə müştəridən kart məlumatlarını daxil etməsini istəyirlər. Müştəri bu məlumatları verdikdə, onlar kart sahibinin kim olduğunu bilirlər. Data sızıntıları: Bəzi hallarda internetdə və ya qaranlıq internetdə (dark web) sızmış məlumat bazalarına daxil olmaqla, fırıldaqçılar kart nömrəsi ilə yanaşı sahibin adı, telefon nömrəsi və digər məlumatlara da çıxış əldə edirlər. İnsanla birbaşa təmas (social engineering): Dələduzlar müştəriyə zəng edib özlərini bank işçisi kimi təqdim edərək, kartın təhlükədə olduğunu deyib, onun məlumatlarını və kimliyini öyrənə bilərlər. Zəif qorunan onlayn mağazalar: Onlayn alış-veriş saytlarında müştəri məlumatları zəif qorunduqda, bu saytlardan oğurlanan məlumatlar vasitəsilə kart sahibinin kim olduğu öyrənilə bilər. Bəzən zəif nəzarət və ya reaksiya gecikməsi: Bəzi hallarda banklar dələduzluğa qarşı müdafiə sistemlərini vaxtında yeniləməyə bilər və ya müştəri şikayətinə gec reaksiya verə bilər. Bu da problemin böyüməsinə səbəb olur.

Nə üçün bu bankda dələduz halları çox müşahidə olunur?

Ümumiyyətlə böyük banklarda dələduzluq hallarının daha çox müşahidə olunmasının bir neçə səbəbi var. Bu o demək deyil ki, bank zəifdir – daha çox, aşağıdakı amillərlə bağlıdır:

Ən çox istifadə olunan bank olması: Həmin Bank Azərbaycanda ən geniş müştəri bazasına malik bankdır. Çox sayda insan bu bankdan istifadə etdiyi üçün fırıldaqçılar üçün daha cəlbedici hədəf olur. Daha çox istifadəçi = daha çox potensial qurban.

Brendin tanınması: Dələduzlar insanların inandığı brend adından istifadə etməyi sevir. «Bank” adı ilə gələn saxta mesajlara insanlar daha çox inanır, çünki bu brendə güvən var.

Texnoloji savadsızlıq: Bəzi istifadəçilər internet təhlükəsizliyi və fırıldaqçılıq metodlarından xəbərsiz olur. Bu da onları saxta SMS-lərə, zənglərə və vebsaytlara daha asanlıqla aldanmağa gətirib çıxarır.

Dələduzların taktikasının inkişaf etməsi: Fırıldaqçılar getdikcə daha ağıllı və peşəkar üsullarla insanları aldatmağa başlayıblar – məsələn, sənin nömrəni, adını və hətta kartının son 4 rəqəmini bilib zəng edə bilirlər. Bu da onları daha inandırıcı edir.

Bəzən zəif nəzarət və ya reaksiya gecikməsi: Bəzi hallarda banklar dələduzluğa qarşı müdafiə sistemlərini vaxtında yeniləməyə bilər və ya müştəri şikayətinə gec reaksiya verə bilər. Bu da problemin böyüməsinə səbəb olur.

Bank-da dələduzluq hallarının daha çox olması aşağıdakı bankdaxili və sistematik çatışmazlıqlarla əlaqəli ola bilər:

Zəif təhlükəsizlik sistemləri

Bank bəzən müasir bankların tətbiq etdiyi çoxmərhələli təhlükəsizlik tədbirlərini (məsələn, real-time davranış analizləri, AI əsaslı dələduzluq aşkarlama sistemləri) ya zəif tətbiq edir, ya da gecikmiş şəkildə tətbiq edir.

Müştəri maarifləndirməsinin az olması

Bank kifayət qədər aktiv təbliğat və xəbərdarlıq aparmır. Məsələn, phishing mesajlarına qarşı tez-tez SMS və ya push bildirişlərlə xəbərdarlıq etmək əvəzinə, bu, ya edilmir, ya da çox gec olur. İnsanlar dələduzluğa düşdükdən sonra məlumatlandırılır.

Bank işçilərinin zəif hazırlaşdırılması

Bəzi hallarda bank işçiləri də müştəriləri düzgün yönləndirmir və ya fırıldaq halı baş verdikdə məsuliyyəti öz üzərlərindən atırlar. Bu da müştərinin bankla etibarını azaldır və dələduzlara “əlverişli zəmin” yaradır.

Fırıldaqçılar bank sistemlərini yaxından tanıyır

Bank-da o qədər insan qeydiyyatlıdır və sistemlər o qədər geniş yayılıb ki, dələduzlar bu sistemlərin iş prinsiplərini yaxşı araşdırıb və ona uyğun saxta ssenarilər qururlar (məsələn, “Kredit kartınıza borcunuz var, indi ödəməsəniz cərimə olacaq” kimi zənglər).

Əlaqə mərkəzində gecikmələr

Fırıldaqçılıq baş verdikdə, müştəri bankın call center-inə çatana qədər artıq gec ola bilir. Bəzən kart bloklama prosesi də uzanır. Bu da bankın operativlik problemini göstərir.

Unutmayın:

Bank heç vaxtsizdən telefonla PIN kod, SMS şifrə və ya kart məlumatlarınızı istəməz. “Kartınız bloklanıb”, “borc var”, “hesabınız hack olunub” kimi təcili xəbərdarlıqlara inanmayın – bu, sizi panikaya salmaq üçündür. Əgər şübhəli zəng və ya SMS almısınızsa, rəsmi bank nömrəsinəzəng edin və məlumatı yoxlayın. Telefonunuzda rəsmi bank tətbiqlərininbildirişlərini aktiv edin və yalnız rəsmi mənbələrdən məlumat alın.

Paylaş