Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Hamının 8 saat yatmasına ehtiyac yoxdur ARAŞDIRMA

Hamının 8 saat yatmasına ehtiyac yoxdur ARAŞDIRMA

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.

Səkkiz saatlıq yuxu uzun illərdir böyüklər üçün bir növ “qızıl standart” hesab olunur. Lakin yeni elmi icmal göstərir ki, bu müddət hər kəs üçün eyni dərəcədə optimal olmaya bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, hər gecə mütləq səkkiz saat yatmaq qaydasını bütün böyüklər üçün dəyişməz bioloji norma kimi qəbul etmək düzgün deyil. Optimal yuxu müddəti insandan insana dəyişə bilər. Üstəlik, yalnız yataqda keçirilən saatların sayı deyil, yuxu rejiminin sabitliyi, yatma vaxtı və onun orqanizmin təbii sirkadiyal ritmləri ilə uyğunluğu da əhəmiyyət daşıyır.

Niyə məhz 8 saat norma hesab olunur?

Araşdırma müəllifləri antropologiya, tarix və müqayisəli genomika da daxil olmaqla müxtəlif sahələrdən məlumatları təhlil ediblər. Alimlər elektrik işığının, smartfonların və müasir iş qrafikinin olmadığı dövrlərdə insanların necə yatdığını araşdırmağa çalışıblar.

Məlumatlar göstərir ki, əvvəllər insanların yuxu rejimi daha müxtəlif olub. Süni işıqlandırmaya daimi çıxışı olmayan ənənəvi ovçu-toplayıcı icmalar üzrə aparılan tədqiqatlarda onların gündəlik yuxu müddətinin təxminən 6,4-7,1 saat arasında dəyişdiyi müəyyən edilib. Lakin alimlər 6-7 saatı yeni universal norma kimi təqdim etmirlər. Bu nəticələr daha çox onu göstərir ki, insan orqanizmi hər gecə mütləq eyni sayda yuxu saatına ehtiyac duymaya bilər.

Yuxunun müddəti yeganə göstərici deyil

Müasir həyat tərzi yuxunun yalnız müddətinə deyil, vaxtına da təsir edə bilər. Məsələn, axşam saatlarında parlaq süni işıq yuxuya getmə vaxtını gecikdirə və orqanizmin daxili bioloji saatının fəaliyyətinə mane ola bilər. Həftəiçi və həftəsonu müxtəlif saatlarda yatmaq vərdişi də yuxu rejiminə təsir göstərir.

İnsan iş günlərində az yata, daha sonra şənbə və bazar günləri daha uzun yatmaqla bu çatışmazlığı kompensasiya etməyə çalışa bilər. Bu halda yatmaq və oyanmaq saatları daim dəyişir. Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, yuxunu kompleks şəkildə qiymətləndirmək lazımdır. Yuxunun müddəti, müntəzəmliyi, yatma vaxtı və sirkadiyal ritmlə uyğunluğu birlikdə nəzərə alınmalıdır.

Optimal yuxu müddətini necə müəyyənləşdirmək olar?

Eyni sayda yuxu saatı müxtəlif insanlar üçün eyni dərəcədə uyğun olmaya bilər. Yuxuya ehtiyac yaşdan, orqanizmin vəziyyətindən və fərdi bioloji xüsusiyyətlərdən asılıdır. İcmala daxil edilən araşdırmalardan birində alimlər beyin və bədən skanlarından, həmçinin molekulyar göstəricilərdən istifadə ediblər. Onlar yuxu müddətinin müxtəlif orqanların qocalma prosesləri ilə əlaqəsini araşdırıblar. Cinsdən və konkret orqandan asılı olaraq həmin araşdırmada optimal yuxu müddəti təxminən 6,4-7,8 saat arasında dəyişib.

Lakin bu rəqəmlər bütün insanlar üçün tövsiyə hesab edilə bilməz. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi 18-60 yaşlı böyüklərə gündə ən azı 7 saat yatmağı tövsiyə edir. 61-64 yaş arasında tövsiyə olunan müddət 7-9 saat, 65 yaşdan sonra isə 7-8 saatdır. Beləliklə, yeni icmal yuxu müddətini azaltmağı tövsiyə etmir və mövcud tövsiyələri ləğv etmir. Söhbət sadəcə hər bir yetkin insanın fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq mütləq səkkiz saat yatmalı olması fikrinin mübahisələndirilməsindən gedir.

Alimlər müxtəlif yuxu profilləri müəyyən ediblər

İcmala daxil edilən başqa bir araşdırmada 770 sağlam gənc yetkin iştirak edib. Alimlər onların yuxu xüsusiyyətlərini, beyin fəaliyyətini, yaddaşını, sağlamlıq vəziyyətini və həyat tərzini nəzərə alaraq beş fərqli yuxu profili müəyyən ediblər.

Bəzi iştirakçılarda ümumi yuxu problemləri müşahidə olunub. Digərlərində ciddi yuxu pozuntuları olmasa da, müəyyən psixoloji və sosial xüsusiyyətlər qeydə alınıb. Aşkar edilən bəzi profillər yuxunun müddəti, yuxuya getməyi asanlaşdıran vasitələrdən istifadə, yuxu pozuntuları və koqnitiv funksiyalarla əlaqəli olub. Nəticələr bir daha göstərir ki, yuxunun keyfiyyətini yalnız yataqda keçirilən saatların sayı ilə qiymətləndirmək kifayət deyil.

Qeyri-müntəzəm yuxu da əhəmiyyət daşıya bilər

İcmala daxil edilən digər böyük araşdırmada UK Biobank bazasından 88 461 nəfərin məlumatları təhlil edilib. İştirakçılar orta hesabla 6,8 il müşahidə olunublar. Alimlər yalnız yuxunun müddətini deyil, yuxuya getmə vaxtını, sutkalıq ritmin sabitliyini, yuxunun effektivliyini və gecə oyanmalarının tezliyini də qiymətləndiriblər. Təhlil zamanı müxtəlif yuxu xüsusiyyətləri ilə 172 xəstəlik arasında əlaqələr müəyyən edilib.

Bu əlaqələrin bir çoxu ümumi yuxu müddətindən daha çox yuxunun müntəzəmliyi və sutkalıq ritmlə bağlı olub. Bununla belə, belə nəticələr birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir. Yəni araşdırma qeyri-müntəzəm yuxunun həmin xəstəliklərin birbaşa səbəbi olduğunu deməyə imkan vermir. Ümumilikdə elmi məlumatlar sağlam yuxunu yalnız bir rəqəmlə ifadə etməyin düzgün olmadığını göstərir. Yuxunun müddəti ilə yanaşı, sabit rejim, uyğun yatma vaxtı və fərdi bioloji ritmə uyğunluq da mühüm rol oynaya bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:85
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2026 15:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see303

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see300

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see278

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see275

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see254

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see251

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see242

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see234

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see230

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see227

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see217

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see208

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see204

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see203

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see190

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see187

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see182

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see182

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri