İnformasiyanın istehsalı və istehlakında onsuz olmur, onunla da olmur deyə biləcəyimiz bir mərhələdəyik

Mətbuat uzun və mürəkkəb tarixi ərzində çoxlu dəyişikliklərə məruz qalıb. Alimlər adətən eramızdan əvvəl 59-cu ildə ilk qəzet olan Acta Diurna və ya gündəlik işlərin nəşri ilə qədim romalılara borcludurlar. Bu qəzetin heç bir nüsxəsi qalmasa da, hadisələrin, məclislərin, doğumların, ölümlərin və gündəlik dedi-qoduların xronikalarını dərc etdiyi deyilir.

1566-cı ildə İtaliyanın Venesiya şəhərində müasir qəzetin başqa bir əcdadı meydana çıxdı. Bu qəzetlər əl ilə yazılmış və siyasət və hərbi münaqişələrə yönəldilmişdi. Lakin mətbəə texnologiyasının olmaması həm Acta Diurna, həm də Venesiya qəzetlərinin tirajını xeyli məhdudlaşdırdı.

Bu gün mətbuatı üstələmiş sosial media platformaları var. Və nə qədər acınacaqlı olsa da, hamı yazır, hamı danışır. Yəni artıq ənənəvi media sosial mediaya uduzma prosesini yaşayır. Bunu bir təkamül prosesi kimi qəbul edənlər olsa da, reallıq heç də yaxşı görünmür. Proses bu istiqamətdə davam edərsə, bir müddət sonra ənənəvi media haqqında danışanda “bir zamanlar var idi” ifadələrini istifadə edəcəyik ki, bu heç də xoş olan hal deyil...

Media eksperti Azər Həsrət Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, informasiya daşıyıcıları təkamül prosesi keçiblər.

"Bir zamanlar daşa, qayaya yazılıb, ötürülən informasiya, sonra papirusa yazıldı, daha sonra kağızı icad edildi. Ondan öncə gil lövhələr də vardı. Yavaş-yavaş bu təkamül prosesi sürətlənməyə başladı. XX yüzilliyin sonlarına doğru təkamül prosesi daha da sürətləndi. Artıq günümüzdə informasiya daşıyıcıları o qədər geniş şaxələnib və əlçatan olub ki, informasiya istehlakçıları artıq özləri də informasiya istehsalçısına rahat bir şəkildə çevrilə bilir. Yəni bu gün istənilən şəxs sosial media üzərindən özünü rahat bir şəkildə ifadə edə, əlindəki informasiyanı çox çevik bir qaydada paylaşa bilər. Və bu, əlbəttə ki, həm dövlətlərin konstitusiyaları, həm də beynəlxalq qayda qanunlarla tənzimlənən məsələdir. Yəni heç kim heç kəsə bu məsələdə yasaq tətbiq edə bilməz. Çox güclü bir təkamül prosesi keçmişik və bundan sonra nə olacaq, necə olacaq, bunu da proqnozlaşdırmağa çətinlik çəkirik. Məsələn, bir neçə il bundan öncə biz süni intellektin jurnalistləri əvəz edəcəyini, insanları əvəz edəcəyini əminliklə deyə bilmirdik. Müəyyən fikirlər səsləndirirdik. Amma indi aradan keçən bu qısa müddət ərzində artıq bütün dünyada süni intellektdən istifadə edilir. Sabah nə icad olunacaq, bunu da deyə bilmirik”-deyə Azər Həsrət qeyd edib.

“İnformasiya daşıyıcılarının forması dəyişə bilər, amma insanın informasiya tələbatı heç vaxt dəyişən deyil. Mütləq insanların informasiyaya tələbatı olacaq və informasiya bilgi olan yerdə də cəhalətə avamlığa, nadanlığa, nankorluğa yer yoxdur. Bunu anlayan zərərli tərəflər də informasiyanın qarşısına dezinformasiyanı çıxarıblar. Təəssüflər olsun ki, bir tərəfdə mütərəqqi informasiyanın əlçatanlığı operativliyi, digər tərəfdə də ona qarşı dezinformasiya, öz növbəsində əlçatan və operativ şəkildə tətbiq olunur. Yəni dünyanın insanlığın beyni qarışır. Yaxın gələcəkdə bunun hansı fəsadlarının olacağını düşünəndə belə insan dəhşət içinə düşür. Həqiqətən də bu mərhələyə gəlib çatmışıq. Zərərli bir mərhələdir bir tərəfdən, amma eyni zamanda xeyirlidir, “onsuz olmur, onunla da olmur” deyə biləcəyimiz bir mərhələdəyik”-deyə Azər Həsrət bildirib.

Azər Həsrət vurğulayıb ki, yeni texnologiyalarla, yeni informasiya daşıyıcılarıyla hər birimiz tanış olmalı, ondan istifadə etməliyik.

“Bununla bərabər süni intellekt meydana girdikdən sonra biz şəxsi həyatımızı da həddən artıq ictimailəşdiririk. Özümüz bir kənarda qalmışıq, bütün dünyanın görə biləcəyi bir şəkildə hər şeyimizi açıb ortaya qoyuruq. Yaxşıdırmı? Əlbəttə ki, yaxşı deyil. Lakin onsuz da olmur”-deyə ekspert qeyd edib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi (MEDİA)

Məqalə, Medianın İnkişafı Agentliyinin onlayn media subyektlərinə (veb-saytlara) maliyyə dəstəyi əsasında hazırlanıb.

İstiqamət: 6.3.2. fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi.

Məqalə, Medianın İnkişafı Agentliyinin onlayn media subyektlərinə (veb-saytlara) maliyyə dəstəyi əsasında hazırlanıb.

İstiqamət: 6.3.2. fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi.

Məqalə, Medianın İnkişafı Agentliyinin onlayn media subyektlərinə (veb-saytlara) maliyyə dəstəyi əsasında hazırlanıb.

İstiqamət: 6.3.2. fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi.

Məqalə, Medianın İnkişafı Agentliyinin onlayn media subyektlərinə (veb-saytlara) maliyyə dəstəyi əsasında hazırlanıb.

İstiqamət: 6.3.2. fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi.