Icma.az
close
up
RU
İnsanlar “halal haram”dan bezib: Yeni tələb hansı təhlükəyə yol açır?

İnsanlar “halal haram”dan bezib: Yeni tələb hansı təhlükəyə yol açır?

Olke.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

“Son illərdə Azərbaycanda və ümumiyyətlə İslam dünyasında inanclı insanların yanaşmasında nəzərəçarpacaq bir transformasiya yaşanır”. 

Bu sözləri Ölkə.Az-a açıqlamasında ilahiyyatçı Fərid Abdulla inanclı insanların getdikcə klassik ruhanilərdən daha çox müasir düşüncəli, psixoloji və sosioloji yanaşması olan ilahiyyatçılardan fikir alması barədə danışarkən deyib. o bildirib ki, müasir dövrdə ruhanilik halal-haram məsələlərini çatdırmaqdan daha çox məna kəsb edir:

“İnsanlar artıq sadəcə fiqhi suallarla kifayətlənmir. Onlar öz iç dünyalarına, ailə münasibətlərinə, cəmiyyətlə əlaqələrinə, travmalarına və psixoloji zəmində yaşadıqları ziddiyyətlərə dini bir baxış axtarırlar. Bu isə yeni bir ruhani modelinə tələbat yaradıb: dinin həm ruha, həm ağıla, həm də gündəlik həyata toxunduğu bir model.
Əvvəllər ruhanilər daha çox haram-halal sərhədləri çəkən, müctəhidlərin fətvalarını çatdıran bir funksiyada idilər. İndi isə bu, yetərli sayılmır. Çünki bir insan “halal qazanc” qazanmaqla kifayətlənmir, qazandıqlarının ailədə necə paylaşılacağı, münasibətləri necə quracağı, övladını hansı tərzdə tərbiyə edəcəyi kimi suallarla üz-üzə qalır. Dinə bu cür suallarla yanaşan insanlar, təbii olaraq, daha dərin cavab istəyirlər. 
Müasir ilahiyyatçılar, xüsusilə həm də psixoloji və sosioloji savadı olanlar bu ehtiyaca cavab verə bilirlər. Onlar yalnız hökm demirlər, izah edirlər, yalnız çağırmırlar, müşayiət edirlər, yalnız günahı göstərmirlər, onun səbəbini anlamağa çalışırlar.

F.Abdullanın sözlərinə görə, bu dəyişikliyin müsbət tərəfi olduğu kimi, təhlükəli yönləri də var:

“Təəssüf ki, bəzi insanlar bu yeni ruhani modelinə olan ehtiyacı anlayıb, onu öz şəxsi maraqları üçün bir vasitəyə çevirirlər. Onlar müasir olmaq adı ilə dinin sabit sütunlarını sarsıdır, öz fikirlərini “dini zərurət” kimi təqdim edirlər. Din artıq populist cümlələrlə, səhnə tərzi ilə, emosiya manipulyasiyası ilə bir şouya çevrilir. 
Yəni müasirlik adı ilə yerə, öz rəy və zövqlərinə uyğun bir din formalaşdırır, insanları da buna dəvət edirlər.
Bu adamlar “Allah adından danışdıqlarını” deyərək, Quranın və sünnənin ruhunu qurban verirlər. Halbuki müasir olmaq, əsasları inkar etmək demək deyil. Əksinə, bu əsasları zamanın dili ilə izah etməkdir. Amma bəziləri üçün bu, sadəcə “dini istədiyim kimi yozmaq” anlamına gəlir. Beləliklə, cəmiyyətin bir hissəsi doğru axtarış içində olarkən, digər bir hissəsi saxta rahatlıqla aldadılır.
Üstəlik, dini xurafat bilən, İslam qaydalarını yad ünsür sayan bəzi adamlar bu parçalayıcı ilahiyyatçılara dəstək verir ki, onlar daxilən bunu bir az da sarsıtsınlar. Çünki bunu özləri edə bilmirlər”.

İlahiyyatçı deyib ki, mövcud mənzərə dində dərin parçalanmalar, ziddiyyətlər, təfriqələr yaradır:
“Ənənəvi ruhani təbəqəsi ilə bu “müasir” yanaşmanı sərgiləyənlər arasında uçurum dərinləşir. İnsanlar isə arada qalır. “Kefli İsgəndər” obrazlı müasir ilahiyyatçılar bununla kifayətlənmir, özləri kimi düşünməyənlərə qarşı xalqı qaldırırlar. 

Hər bir halda burada ümidverici notlar da görmək olar. Çünki bu hallar müasir dünyada xalqın dini ehtiyaclarını tənzimləməkdə səy göstərən, milli-mənəvi ruhiyyəli, sağlam din xadimləri də yetişdirir”.

Billurə Yunus

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:173
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 02 İyun 2025 19:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see392

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see370

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see357

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see323

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see297

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see278

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see270

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see266

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see263

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see258

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see241

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see240

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see240

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see234

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see230

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see228

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see210

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see208

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see206

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri