Makler lərin böyük yalanı: Fundament torpağın altındadır, görünmür”

Son dövrlər Azərbaycanda fərdi yaşayış evləri bazarında təhlükəli bir tendensiya sürətlə yayılır. Xüsusilə şəhər ətrafı ərazilərdə və qəsəbələrdə bünövrəsiz evlərin tikilərək satışa çıxarılması adi hala çevrilib. Əmlakçılar tərəfindən ucuz qiymət və "yaşayışa hazır ev" vədləri ilə təqdim olunan bu tikililər, əslində, alıcılar üçün ciddi risklər yaradır.

Milli.Az xəbər verir ki, bir çox hallarda evlər heç bir mühəndis işi aparılmadan, beton fundament olmadan, birbaşa torpaq üzərində inşa edilir. Divarların altına nazik şap vurulur və bünövrə kimi təqdim olunur. Satış zamanı isə alıcılara "bu ərazidə bünövrəyə ehtiyac yoxdur" və ya "fundament torpağın altındadır, görünmür" kimi əsassız izahlar verilir.

Bünövrəsiz evlərə köçən sakinlər problemlərlə çox tez üzləşirlər. Qısa müddət sonra divarlarda çatlar yaranır, qapı və pəncərələr sıxılır, evin konstruksiyasında əyilmələr müşahidə olunur. Xüsusilə yağışlı mövsümlərdə torpağın oturması bu prosesləri daha da sürətləndirir. Bir sıra hallarda vətəndaşlar sonradan evin ümumiyyətlə bünövrəsinin olmadığını ustaların rəyi ilə öyrənirlər.

Mütəxəssislər bildirir ki, bu tip tikililər zəlzələ və torpaq hərəkəti zamanı birinci risk qrupuna daxildir. Bünövrəsiz evlər həm təhlükəsizlik baxımından, həm də uzunmüddətli istifadə üçün yararsız sayılır. Rütubət və kifin yaranması isə bu evlərdə yaşayan insanların sağlamlığına da mənfi təsir göstərir. Bundan əlavə, qanunsuz tikili statusu daşıyan bu evlər istənilən vaxt sökülə, sığorta və bank kreditlərindən kənarda qala bilər.

Problemin bu həddə çatmasının əsas səbəblərindən biri fərdi tikintilərə nəzarətin zəif olmasıdır. Qanunvericilik yaşayış evlərinin tikintisini tikinti norma və qaydalarına uyğun aparmağı tələb etsə də, praktiki nəzarət mexanizmləri yetərli deyil. Əksər hallarda aidiyyəti qurumlar yalnız şikayətdən sonra hərəkətə keçir, bu isə artıq zərərin baş verdiyi mərhələyə təsadüf edir.

Araşdırma göstərir ki, əmlak bazarında fəaliyyət göstərən bəzi vasitəçilər bu boşluqdan istifadə edərək məsuliyyətdən yayınırlar. Ekspertlərin fikrincə, vəziyyətin dəyişməsi üçün həm dövlət nəzarəti gücləndirilməli, həm də vətəndaşların maarifləndirilməsi prioritet olmalıdır. Fərdi yaşayış evlərinin alqı-satqısı zamanı müstəqil tikinti ekspertizasının tətbiqi, əmlak alverçiləri üçün hüquqi məsuliyyətin sərtləşdirilməsi və real monitorinq mexanizmlərinin yaradılması vacib hesab olunur.

Bünövrəsiz evlərin yayılması təkcə tikinti sahəsindəki problem deyil, bu, birbaşa insan təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələdir. Ucuz qiymət cazibədar görünsə də, bu cür evlərin yaratdığı risklər sonradan daha ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər. Problemin həlli isə yalnız faciə baş verdikdən sonra deyil, vaxtında görüləcək qabaqlayıcı tədbirlərlə mümkündür.

Mehman Əsədov