Mikroplastiklər havada üzür...

...alimlər gözlənilməz çirklənmə mənbəyi aşkar ediblər. Tədqiqatçılar atmosferdəki sintetik hissəciklərin dənizdən qaynaqlandığı nəzəriyyəsini təkzib ediblər.

...Yer kürəsinin atmosfer mikroplastiklərinin dünya okeanlarından 20 dəfə daha əhəmiyyətli mənbəyi olduğu aşkar edilib.

SİA xəbər verir ki, bu barədə “The Times of India” qəzeti Vyana Universitetinin Meteorologiya və Geofizika Fakültəsinin mütəxəssislərinin araşdırmasına istinadən məlumat yayıb.

Bir qrup mütəxəssis dünyanın müxtəlif yerlərindən toplanan 2782 hava nümunəsindən ibarət nəhəng məlumat dəstini təhlil edib.

Tədqiqatın nəticələri qlobal çirklənmə anlayışımızda fundamental bir dəyişikliyi göstərir.

Havada sintetik plastiklərin yığılmasının əsas səbəbləri əvvəllər düşünüldüyü kimi, yollarda təkərlərin aşınması və süni parçalardan liflərin tökülməsi kimi tanınır, okean spreyi deyil.

Tədqiqat zamanı mütəxəssislər mövcud proqnozlaşdırma metodlarında ciddi boşluqlar aşkar ediblər.

Məlum olub ki, köhnə kompüter modelləri havadakı mikroplastiklərin konsentrasiyasını və planetin səthində çökmə həcmini bəzən bir neçə dəfə çox qiymətləndiriblər. Nəzəriyyəni real məlumatlarla müqayisə etdikdən sonra alimlər alqoritmləri yenidən konfiqurasiya edə bildilər və hissəciklərin hərəkətinin daha etibarlı modelini yaratdılar. Lakin layihə rəhbəri Andreas Stoll bu sahədə bir çox həll olunmamış məsələlərin qaldığını vurğuladı.

Xüsusilə, bir paradoks müşahidə edildi. Torpaq kəmiyyətcə daha çox çirklənmə yaradır, lakin okean üzərindəki hissəciklərin ümumi kütləsi daha yüksəkdir.

Bu, dəniz mikroplastik fraqmentlərinin çox vaxt daha böyük olması ilə bağlıdır.

Alimlərin gələcək səyləri mikroplastiklərin ölçü paylanmasının ətraflı öyrənilməsinə və emissiya mənbələrinin ayrılması metodlarının təkmilləşdirilməsinə yönəldiləcək. Tədqiqatçılar nəqliyyat şəbəkələrinin sənaye müəssisələrindən töhfəsini aydın şəkildə ayırmağı öyrənməlidirlər.

Bu, yalnız daha dəqiq proqnozlar verməyə deyil, həm də sintetik tullantıların ətraf mühitə uzunmüddətli təsirinin real qiymətləndirilməsinə imkan verəcəkdir.

Bu mərhələdə mütəxəssislərin işi quruda insan fəaliyyətinin atmosfer çirklənməsinin formalaşmasında nə dərəcədə üstünlük təşkil etdiyini anlamaq üçün mühüm bir addım halına gəlmişdir.

Bu, şəhərsalma və tekstil sənayesində ətraf mühit strategiyalarının dərhal nəzərdən keçirilməsini tələb edir.

Əli Babayev