“Minsk Qrupunun ləğvi sülh prosesində əsas maneəni aradan qaldırdı” Xəyal Bəşirov

“ATƏT-in Minsk Qrupunun bütün təmsilçiliklərinin ləğv edilməsi qərarı əslində keçmiş Qarabağ münaqişəsinin de-yure olaraq tarixə qoşulması deməkdir. Azərbaycan tərəfinin çalışdığı və əsas mübarizə apardığı məsələlərdən biri də məhz post-münaqişə dövründə bu idi”.

Bunu Gununsesi.info-ya danışan Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin (SHAM) sədri, politoloq Xəyal Bəşirov bildirib:

“ATƏT-in Minsk Qrupu faktiki olaraq keçmiş Qarabağ münaqişəsini tənzimləmək üçün yaradılmışdı. Əgər bu institut de-facto fəaliyyət göstərməsə də, de-yure mövcud idisə, bu da münaqişənin hələ də mövcudluğuna işarə edirdi. Münaqişə tarixə qoşulubsa və tərəflər — həm Azərbaycan, həm Ermənistan — münaqişənin həll olunduğunu bəyan edirlərsə, o halda niyə münaqişənin tənzimlənməsi üçün yaradılmış bir institut mövcud olmalıdır?

Təbii ki, bunun davam etməsi bəzi münaqişədən fayda götürmək istəyən qüvvələrin maraqlarından asılı idi.

Artıq biz buna nail olmuşuq. Azərbaycan Dövləti və Prezident İlham Əliyev, ölkə rəhbəri kimi, bu məsələni Vaşinqtonda gündəmə gətirərək, əslində ABŞ vasitəsilə Minsk Qrupunun ləğvinə nail olmağın ən düzgün yol olduğunu düşünürdü.

Çünki əgər biz bu məsələni digər həmsədr ölkələr — Rusiya və ya Fransa — vasitəsilə həll etməyə çalışsaydıq, nəticə fərqli olardı. Fransa ümumiyyətlə bu prosesə qarşı idi və sadəcə fakt qarşısında qalaraq qəbul etməyə məcbur oldu. Rusiya isə mövqe bildirsə də, onun bugünkü mövqeyi dünya tərəfindən qəbul edilmir. Hətta Avropada belə Rusiyanın Minsk Qrupunun ləğvi ilə bağlı mövqeyi tanınmayacaqdır.

Niyə? Çünki biz bu gün Rusiyanın özünün təcrid olunma prosesinin şahidiyik. Bu baxımdan düşünürəm ki, Azərbaycan Prezidenti illər ərzində — 17 il ərzində — keçmiş Qarabağ münaqişəsinin həllinə uyğun məqamı gözlədi.

Müharibədən sonra keçən 5 il ərzində isə məntiqi ardıcıllıqla sülh prosesini Ağ Evə daşıdı və günlərin birində siyasi və diplomatik addım ataraq Minsk Qrupunun ləğv edilməsini ABŞ və onun Prezidenti Donald Trumpın şahidliyi və iştirakı ilə bəyan etdi. Bu, məsələnin bu qədər operativ şəkildə həll polunmasına imkan verdi”.

Politoloq hesab edir ki, başqa halda biz bu nəticəyə real müstəvidə, bu qədər qısa müddətdə nail ola bilməzdik:

“Bunu reallıq kimi qəbul etmək lazımdır. Amma bundan sonra sülhə mane olan bütün məsələlər demək olar ki, arxada qalıb. Yalnız bir məsələ qalır: Ermənistan tərəfinin konstitusional əsaslarla Azərbaycana qarşı ərazi iddialarından əl çəkməsini təmin edəcək konstitusional dəyişiklik.

Bu dəyişikliklə bağlı məsələ artıq açıq şəkildə Ermənistan tərəfinə çatdırılıb və bu, Ermənistan Baş Nazirinin səviyyəsində də qəbul edilib. Prosedurların başlanması ilə bağlı öhdəlik isə Ermənistan tərəfi üzərinə götürüb.
Mən düşünürəm ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğv edilməsi, Azərbaycanla Ermənistan arasında keçmiş münaqişənin legitimləşdirilməsi və Cənubi Qafqazda sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsi istiqamətində atılmış ən uğurlu addımlardan biridir”.

Xəyal Bəşirov qeyd edib ki, bu addımı 44 günlük müharibədə Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında düşməni məğlub etməsi ilə, daha doğrusu 2023-cü ilin 19-20 sentyabr tarixlərində həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın suverenliyinin təmin olunması və siyasi mövqelərinin razılaşdırılması ilə eyni səviyyədə qiymətləndirmək olar.

O, vurğulayıb ki, indi artıq nə Ermənistan, nə də ona havadarlıq edən qüvvələr hansısa institutdan və ya digər bəhanələrdən istifadə edə bilməyəcək.

“ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğvi əsas manelərdən birini aradan qaldırdı və bu gün biz Cənubi Qafqazda Ermənistanla sülhə heç vaxt bu qədər yaxın olmamışıq”-deyə o əlavə edib.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info