Niyə Əbülfəz Əliyev, N.Pənahlı, Bəxtiyar Vahabzadə insanları meydandan getməyə, Ənvər Əliyev isə qalmağa çağırırdı?..

Ənvər Əliyev: "Doğrusu, mən hər şeyə inansam da ancaq tribunadan birdəfəlik uzaqlaşdırılacağıma inanmırdım. Ancaq, təəssüf ki, hadisələrin sonrakı inkişafı mənim reallıqdan çox fanatizmə qapıldığımı sübut etdi...”

...Milli Dirçəliş Gününün əsasını qoyulduğu Meydan Hərəkatının başlanmasından 37 il keçsə də, həmin hərəkatın bir çox fəalları sonradan müstəqilliyimizin bərpasında və müstəqil dövlət idarəçiliyində mühüm rol oynamışdır. Bu gün də hələ dövlət qurumlarında, Milli Məclisdə və s. həmin hərəkat fəalları iş başındadır...
Bütün bunları və mövzunun hələ də aktual olduğunu nəzərə alaraq Moderator.az oxucularına həmin mitinqlərin ilk təşkilatçısı Ənvər Əliyevin “Meydan sirləri...” adlı kitabından və müəllifin bu günlərdə sosial şəbəkədə açıqladığı məqamlar əsasında həmin hərəkatın mediada işıqlandırılmamış və yaxud az işıqlandırılmış maraqlı epizodları haqda danışacağıq...

(Əvvəli burada:)

Ənvər Əliyev kitabın 147-150-ci səhifələrində belə yazır:

“Saat 14-15 radələrində isə (noyabrın 18-də) Nemət fürsət tapıb bir də çıxış etdi. O, yenə də camaatı dağılışmağa və şənbə günü saat 10.00-da yığışmağa çağırdı. (XXII cild, s.155). Sonra Sabir Rüstəmxanlı camaata təşəkkür edərək onların qarşısında  “Baş əydiyini” deyərək dağılışmaq təklif etdi və etirazla qarşılandı.. Bəxtiyar Vahabzadə də gecə meydanda qalanları bağrına basıb öpdüyünü dedi. Sonra isə...  

Stenoqram:

B.Vaһabzadә:

...Topxana meşəsində meşə yox, kol-kos qırıblar, orada sex tikmək istəyirlər... Xalqımızın rəyi olmadan orada onu tikə bilməyəcəklər. Biz canımızla buna cavabdehik (Alqışlar). Biz ermənilərə bir qarış torpağımızı verməyəcəyik və bu həll olunub! (Alqışlar). 

Ancaq axırda o da camaatın ciddi səs-küyünə baxmayaraq dağılışıb getməyi tələb etdi və fitə basıldı. (XXII cild, s. 161).

Sonra Universitetin rektoru Yəhya müəllim də çıxış edib dağılışmağı təklif etdi:

-”Mən Universitet tələbələrinə müraciət edirəm, gedəyin, bir də bir həftədən sonra lazım olsa bir də gə-lərik...(XXII cild, s. 177). 

N. Pənahov da yenidən söz alıb camaatı dağılışmağa çağırdı.

Nemәt Pәnaһov:  

... Bizi eşidənlər bir ucdan dağılışsın. Bir nəfər kimi xahiş edirik, yalvarırıq Sizə. Bir nəfər kimi dağılışın, camaat, camaat biz məğlubiyyətə gedirik, bu gün... (səs-küy). Camaat fitlə onu da danışmağa qoymadı (XXII cild, s.179.)

Nemət sözünü qurtaran kimi mikrofonu kəsdilər. Meydandakı vəziyyəti nəzərə alıb, camaatı bu gün birinci dəfə oturtmalı oldum. Nemət özü ilə bərabər bir dəstə adamla meydandan çıxdı. Bir qədər sonra camaatın tələbi ilə mikrofon bərpa edildi.                                               

Saat 4-5radələrində Nemət yenidən peyda oldu və camaatın ciddi hay-küyünə baxmayaraq, yenə də  dağılışıb getməyi tələb etdi.  

Sual: (Әnvәr Әliyevә. Müstəntiq: SSRİ DTK-nın xüsusi işlər üzrə şöbəsinin baş müstəntiqi Y.M.Sauşkin. Mənim sözlərim stenoqramdan oxunurdu - Ә.Ә.)  

Nemət Pənahov, Əbülfəz Əliyev, Məhəmməd Hatəmi iki gün camaata yalvarıb emosiyaya uymamağı, meydandan dağılışmağı xahiş edir, yalvarır. Lakin tək bir nəfər Ənvər Əliyev meydanı öz əlində saxlayır. “Oturun və heç kimə qulaq asmayın! Oturaq və gözləyək...” buna münasibətiniz.

Cavab: 

Mitinqi mən təşkil etmişdim. Onun çoxgünlük ideyasını mən vermişdim. İki gün ərzində mən mitinqə rəhbərlik etdim, camaat tərəfindən mitinqin mahiyyəti ilə bağlı olmayan başqa adamların çıxışlarına meydana yığışanlar qulaq asmaq istəmirdilər. Onları sadəcə olaraq fitə basırdılar. Mən mitinqin liderliyini özüm qazanmışdım…

Sual: 

“Kim bizimlədirsə qalsın, kim qalmaq istəmirsə, ona yaxşı yol, yaxşı istirahət. Bir daha təkrar edirəm, kim yorulubsa gedə bilər, yenidən gələr” və ya “qadınlara burada gecə qalmağı məsləhət görmürük. Biz çox xahiş edirik. Hər bir kişi sizin cəsurluğunuz, qəhrəmanlığınız qarşısında baş əyir. Eşq olsun sizə” - sözləri barədə nə deyə bilərsiniz? 

Cavab:  

Mən  əvvəlki  mitinq  təcrübələrindən  və  eləcə  də mitinq iştirakçıları da belə hesab edirdik ki, hazırkı vəziyyətdə dörd tələbimiz tam kifayətdir və onların yerinə yetirilməsinə nail olmaq lazımdır. İstəyirdim meydanda ürəkdən Qarabağ probleminə yanan övladlar olsun (VII cild, s.26-27, 07 iyun protokolu). 

İki gün әrzindә mәnim һәrәkәt vә çıxışlarımın mәqsәdi әsasәn meydanda işlәk, intizamlı bir mexanizm yaratmaq olmuşdur. Doğrudan da әgәr meydanda normal güclü bir mexanizmin tәmәli qoyulsaydı, onda bura tribunadakılardan asılı olmayaraq, on günlәrlә öz-özünә һәrәkәt edә bilәrdi. Әlbәttә ki, birinci növbәdә niyyәt tәmizliyi nәzәrә alınmaq şәrti ilә! (Elә bu sәbәbdәn idi ki, müstәntiq Ј.Sauşkin dәfәlәrlә mәnә eyһamla “Әliyev, sәn orada “maxaviki” elә fırlatmısan ki, ora  tribunadakılardan asılı olmayaraq aylarla һeç bir qanun pozuntusu olmadan  davam edә bilәrdi” deyirdi.) 

Amma bununla belə, istər təşkilati, istərsə də mənəvi cəhətdən bütün dayaqlarını itirmis, əhatəsi qorxu və hədələrlə dolu, məramı və məqsədi naməlum olan nəhəng bir qüvvə ilə təkbətək qalan əzilmiş və yorulmus bir kəsin muqavimət hissini saxlaması çox çətin idi. Bunu ancaq mənim vəziyyətimə düşənlər bilər. Lakin mənim üçün xeyli hissəsi çox gözəl alınmış müqəddəs bir işə olan fanatik bir inam hissi məni ruhdan düşməyə qoymurdu. Doğrusu, mən hər şeyə inansam da ancaq tribunadan birdəfəlik uzaqlaşdırılacağıma inanmırdım. Ancaq, təəssüf ki, hadisələrin sonrakı inkişafı mənim reallıqdan çox fanatizmə qapıldığımı sübut etdi...”

(Davamı var)
Qeyd:
Materialda adları çəkilən şəxslər və ya onların nümayəndələrinin şərhlərini dinləməyə hazırıq.
 
Təqdim etdi: Sultan Laçın