“Pekin paradı Si Tszinpinin Qərbə “güc nümayişi“ mesajıdır“ “The New York Times“

"Çin artıq regional güc deyil, dünya düzənində söz sahibi olmaq niyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur..."

Pekin küçələrindən keçən möhtəşəm hərbi parad sadəcə bayram deyildi - bu, Çinin gücünü və beynəlxalq ambisiyalarını göstərmək üçün hazırlanmış nümayiş idi. Döyüş təyyarələri, tanklar və ən müasir texnologiyalar paradın əsas məqamı oldu.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The New York Times" nəşri yazıb.

Çinin güc nümayişi və qlobal mesaj

Nəşr yazır ki, bu, son illərin ən genişmiqyaslı hərbi-siyasi şousudur. Parada şəxsən Çin lideri Si Tszinpin rəhbərlik edirdi. Onun yanında isə Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Şimali Koreya lideri Kim Çen In və daha 20-yə yaxın ölkə başçısı dayanmışdı. Bu nadir görüş Vaşinqtonun rəhbərlik etdiyi dünya düzəninə meydan oxuyan avtokratların birgə nümayişi kimi dəyərləndirilir.

Si Tszinpinin sözləri və gizli ünvanlar

Si çıxışında "xalqın azadlıq ordusunun həmişə qəhrəman qüvvə olduğunu" vurğulayıb və suverenliklə ərazi bütövlüyünü qoruyacağını bəyan edib. Onun sözləri həm Qərbə, həm də xüsusilə Tayvana və onun beynəlxalq tərəfdarlarına yönəlmiş mesaj kimi qəbul olunub.

Pekin paradı eyni zamanda Çinin İkinci Dünya müharibəsindəki rolunu yenidən şərh etməyə cəhd idi. Kommunist Partiyası özünü ölkəni "xilaskar" kimi təqdim edir və imperialist Yaponiyanın üzərindəki qələbəni millətçilik dalğası ilə yenidən gündəmə gətirir. Bu ritorika həm də iqtisadi qeyri-müəyyənlik fonunda daxili dəstəyi möhkəmləndirmək üçündür.

Yeni raketlər və texnologiyalar

"The Telegraph" yazır ki, paradda Çinin hərbi innovasiyalara qoyduğu böyük sərmayə göz önünə çıxıb. "Donfen" seriyasından müxtəlif tipli ballistik raketlər - qısa, orta və qitələrarası məsafəli, o cümlədən nüvə başlığı daşıya bilən "Donfen-31" və "Donfen-5C" nümayiş etdirilib. Ən diqqətçəkən məqam isə hipersəsli "Donfen-17" raketinin nümayişi olub. Bundan əlavə, sualtı dronlar və pilotsuz döyüş təyyarələri də Çinin arsenalında yer alıb.

Qərbə verilən siqnal və yeni düzən arzusu

Brukinqs İnstitutunun Çin Mərkəzinin direktoru Rayan Hass hesab edir ki, Si Tszinpin Çini beynəlxalq sistemin mərkəzi gücü kimi tanıtmaq istəyir. Onun fikrincə, Pekin hazırkı qaydaları dəyişərək onları öz maraqlarına uyğunlaşdırmaq niyyətindədir və digər avtokrat liderlərin parad tribunasına toplaşması bu iddianın təsdiqidir.

Qərbə meydan oxuyan üçlük

Bu parad Çinin təkbaşına güc nümayişi olmaqla kifayətlənməyib. Putin və Kim Çen Inın Pekində Si ilə yanaşı dayanması Moskva, Pxenyan və Pekinin getdikcə sıx əməkdaşlıq etdiyini göstərib. Bu isə Qərb üçün açıq mesajdır: Çin artıq regional güc deyil, dünya düzənində söz sahibi olmaq niyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur.