Icma.az
close
up
RU
Pensiya sisteminə böyük TƏHLÜKƏ

Pensiya sisteminə böyük TƏHLÜKƏ

Cebheinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Son vaxtlar ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri peniya ilə bağlıdır.

Adətən, pensiya yaşının çox olması, məbləğin o qədər də yüksək olmaması, pensiya kapitalı kimi amillər daha çox vurğulanır. İqtisadçılar isə deyir ki, Azərbaycana pensiya böhranı gəlir. İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli bildirib ki, gələcəyimizə birbaşa təsir edəcək ciddi məsələlər var, onlardan ən vaciblərindən biri təqaüd məsələsidir, addım-addım gələn böhrandır.

O bildirib ki, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) hər ay ölkə üzrə təxminən 2,2 milyon vətəndaşa ümumilikdə 900 milyon manata yaxın sosial ödəniş (pensiya, müavinət, təqaüd, ünvanlı sosial yardım) həyata keçirir. DSMF vətəndaşlardan və işəgötürənlərdən məcburi dövlət sosial sığorta haqları şəklində hər ay orta hesabla 550 milyon manat civarında pul yığır. 2026-cı ildə DSMF ölkə büdcəsindən 1 milyard 700 milyon manat dotasiya alıb. İqtisadçı deyib ki, ölkədə iqtisadi aktivlik çox zəifləyib, əlavə dəyər yarada bilmirik, iş yerləri azalır, çox böyük ixtisarlar gedir, doğuş azalıb, ölkədən köçən gənc insanların sayı kəskin artıb “Bu, o deməkdir ki, dotasiyalar gələcəkdə də artmalıdır.

Çünki 1970-1980-1990-cı  illərdə ölkədə “baby boom” yaşanıb, onlar 10-15-20 ildən sonra təqaüdə çıxacaqlar, təqaüdçülərin sayı artacaq. Amma ölkə əlavə dəyər yarada bilmirsə, iqtisadiyyat yerində sayırsa, doğuş azalır, köçənlər isə artırsa, bu vəziyyətdən necə çıxacağıq?”

Ekspert bildirib ki, hələ gec deyil:

“Hökumət inadını buraxmalıdır, indi əsas hədəfi olan büdcəyə qənaət, büdcənin hər yolla doldurulması siyasətindən əl çəkməlidir. Əsas hədəf iqtisadi azadlıqların genişlənməsi, iqtisadi aktivliyin sürətlənməsi, əlavə dəyər yaratmaq olmalıdır. Bu zaman elə büdcəyə də zamanla daha çox pul gələcək”. 

Hazırda pensiya ilə bağlı müxtəlif problemlərin olduğu bir vaxtda doğrudanmı, qarşıdan yenidən pensiya böhranı gəlir?

Məsələ ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, Azərbaycanda yaxın illərdə pensiya sisteminin ciddi təzyiqlərlə üzləşməsi ehtimalı var, amma bunu indidən tammiqyaslı “pensiya böhranı” adlandırmaq bir qədər ehtiyatlı yanaşma tələb edir:

“Əsas risk demoqrafik dəyişikliklərlə bağlıdır. Doğum səviyyəsinin azalması gələcəkdə əmək bazarına daxil olan insanların sayını azaldacaq. İşçi qüvvəsi azaldıqca sosial sığorta sisteminə ödəniş edənlərin sayı nisbətən azalacaq, pensiyaçıların sayı isə əksinə, arta bilər

. Bu böhranın bizə çatmasına hələ onilliklər var. Bu, pensiya sistemində çalışanlarla pensiyaçılar arasındakı nisbətin pisləşməsi deməkdir. Hazırda daha az sayda işləyən şəxs daha çox pensiyaçının təminatında iştirak etməli olarsa, sosial sığorta daxilolmalarına yük artacaq. Xüsusilə indiki gənc nəsil gələcəkdə pensiya yaşına çatanda onların arxasında kifayət qədər böyük işçi qüvvəsinin olub-olmaması əsas suallardan birinə çevriləcək”. 

Ekspertin sözlərinə görə, digər mühüm məsələ əmək məhsuldarlığıdır:

“İşçi qüvvəsinin sayının azalması avtomatik olaraq pensiya sisteminin böhrana düşməsi demək deyil. Əgər iqtisadiyyat daha yüksək məhsuldarlıq yaradırsa, əməkhaqları və sosial sığorta ödənişləri artırsa, daha az sayda işçi ilə də sistemin maliyyələşdirilməsi mümkün ola bilər. Bunun üçün qeyri-formal məşğulluğun azaldılması, əməkhaqlarının artırılması, məhsuldarlığın yüksəldilməsi və məşğulluğun genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məncə, Azərbaycanda əsas təhlükə qəfil pensiya böhranından daha çox uzunmüddətli demoqrafik və maliyyə təzyiqidir. Doğumun azalması bu gün deyil, əsasən növbəti 15-25 ildə əmək bazarında özünü daha ciddi göstərəcək. Ona görə də pensiya sistemində islahatlara böhran yarandıqdan sonra deyil, indidən başlanması daha doğru yanaşmadır. Burada məqsəd pensiyaları azaltmaq yox, gələcəkdə daha az işləyənin daha çox pensiyaçını maliyyələşdirmək məcburiyyətində qalmaması üçün sistemin dayanıqlığını indidən gücləndirmək olmalıdır”.

Nigar Abdullayeva
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: pensiya sistemi Akif Nəsirli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:113
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2026 16:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri