Pezeşkianla bağlı iddiaların arxasında nə dayanır? Politoloqdan AÇIQLAMA

İranda prezident Məsud Pezeşkianın istefa verə biləcəyi ilə bağlı iddialar rəsmi şəkildə təkzib olunsa da, ölkədəki siyasi gərginlik bu mövzunu yenidən gündəmə gətirib. Son dövrlərdə SEPAH-ın dövlət idarəçiliyində təsirinin artması və qərarvermə proseslərində rolunun genişlənməsi hakimiyyət daxilində balansın dəyişdiyi barədə müzakirələri gücləndirir. Eyni zamanda, post-Xamenei mərhələsinə dair qeyri-müəyyənlik siyasi sistemdə rəqabəti daha da kəskinləşdirir. Bu şəraitdə prezident institutu ilə güc mərkəzləri arasındakı münasibətlərin daha mürəkkəb xarakter aldığı bildirilir. Mövcud vəziyyət İranda daxili siyasi ziddiyyətlərin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən əsas göstəricilərdən biri kimi dəyərləndirilir.

Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a politoloq Züriyə Ruslanqızı açıqlama verib. 

Politoloq qeyd edib ki, İranda Pezeşkianın istefası ilə bağlı iddiaların rəsmi şəkildə təkzib olunması göstərir ki, bu məsələ hələlik təsdiqlənmiş siyasi fakt deyil, daha çox hakimiyyət daxilindəki gərginliklərin informasiya müstəvisinə çıxması kimi qiymətləndirilməlidir:

"Prezident Administrasiyası rəsmisi Mehdi Təbatəbai istefa xəbərlərini “yanlış” adlandırıb və Pezeşkianın fəaliyyətini davam etdirdiyini bildirib. Bununla belə, bu cür iddiaların gündəmə gəlməsi təsadüfi deyil: İranda seçilmiş prezident institutu ilə SEPAH və ali dini-siyasi rəhbərlik ətrafında formalaşan güc mərkəzləri arasında real səlahiyyət bölgüsü uzun müddətdir mübahisəli məsələ olaraq qalır.

Bu baxımdan Pezeşkianın mümkün istefa ssenarisi təkcə bir şəxsin vəzifədən getməsi kimi deyil, İran idarəetmə sistemində prezident institutunun məhdud imkanlarının, təhlükəsizlik strukturlarının artan siyasi çəkisinin və post-Xamenei dövrünə hazırlıq fonunda dərinləşən daxili rəqabətin göstəricisi kimi oxuna bilər. 

Əgər SEPAH qərarqəbuletmə prosesində daha həlledici mövqeyə keçirsə, bu, İranın daxili siyasətində sərtləşmə, xarici siyasətdə isə daha təhlükəsizlikçi xəttin güclənməsi deməkdir. Ona görə də istefa iddiası təsdiqlənməsə belə, onun ətrafında yaranan müzakirə İran daxilində güc balansının dəyişməsi və sistemin daha qapalı, hərbi-siyasi xarakter alması barədə sualları yenidən aktuallaşdırır".

Pərvin Şakirqızı