Putin Trampdan Ukraynanı ona 12 trilyon dollara satmasını istəyir TƏFƏRRÜATLAR

Prezident Vladimir Zelenski Ukrayna kəşfiyyatına istinadən bildirib ki, Rusiya sanksiyaların aradan qaldırılması müqabilində ABŞ-a 12 trilyon dollarlıq müqavilə vəd edib. Bir mənbəyə görə, təklif artıq razılaşdırılıb.

Lent.az bildirir ki, “The Economist”in məlumatına görə, Avropada ABŞ prezidenti Donald Trampın Rusiyadan öz üstünlüyünü əldə etmək üçün Ukraynanı iyun ayında sülh üçün nəzərdə tutulan son tarixdən əvvəl zərərli güzəştlərə getməyə məcbur edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.

Ümumilikdə, ruslar ABŞ ilə Arktika neft və qazı, nadir torpaq mineralları, nüvə məlumat mərkəzi və Berinq boğazının altından keçən tunel barədə razılaşma təklif ediblər. Hər iki tərəf razılaşmadan qazanc əldə edəcək. Rusiya aşağı neft qiymətləri və sanksiyalardan əziyyət çəkir. Bu arada Tramp noyabr ayında keçiriləcək ara seçkilərdən əvvəl nəticələr əldə etmək istəyir.

Lakin "The Economist" yazır ki, ABŞ-ın Rusiyanın illik iqtisadi məhsulunun altı mislinə bərabər olan 12 trilyon dollarlıq mükafat alması fikri Trampı məmnun etmək üçün hazırlanmış açıq-aşkar mübaliğədir. Üstəlik, Çin bu mükafatları qazanmaqda artıq ABŞ-dan irəlidədir.

Putin Trampa nə satmağa çalışır

Moskvaya qarşı sanksiyaların ləğvi üçün əhəmiyyətli hazırlıq işləri artıq başa çatıb. Apple və McDonald's da daxil olmaqla, Rusiyanı tərk edən ən azı beş Amerika şirkəti bu yaxınlarda yeni Rusiya ticarət nişanlarını qeydiyyatdan keçirib.

Vladimir Putin ötən il Donald Trampla görüşəndə "kiçik bir hədiyyə" - Rusiyanın 2022-ci ildə ABŞ-ın neft nəhəngi “Exxon Mobil”dən müsadirə etdiyi 5 milyard dollarlıq aktivlərin geri qaytarılmasını təklif edib.

Tammiqyaslı işğaldan əvvəl Rusiyada bizneslə məşğul olan Qərb şirkətləri əsasən Amerika deyil, Avropa şirkətləri olub. İndi ABŞ ümid edir ki, Rusiyanı soyuqdan çıxarmaqla Amerika şirkətləri bundan faydalanacaqlar.

Rusiyanın enerji, qida və metal ixracı ABŞ şirkətlərinə ildə təxminən 300 milyard dollarlıq logistika haqları və digər ticarət gəlirləri təmin edə bilər. Qərbi Sibir 12 milyard barel dəyərində istifadə olunmamış neft və qaz ehtiyatlarına sahib ola bilər. Rusiya Arktikası daha çox - 50 milyard barelə qədər neft hasil edə bilər.

Bundan əlavə, Rusiyanın ucqar şimalında 29 milyon ton nadir torpaq elementi olduğu güman edilir ki, bu da 74 illik qlobal istehsala bərabərdir. Moskva bu vacib metalların qlobal istehsalındakı payını bugünkü 1,3 faizdən 2030-cu ilə qədər 10 faizə çatdırmağa ümid edir. Buraya ən nadir və ən qiymətli olan "ağır" nadir torpaq elementləri də daxil ola bilər.

Putinin vədləri niyə dəyərsizdir

Eyni zamanda, Rusiya iqtisadiyyatını sanksiyalardan azad etməkdən danışmaq, əslində bunu etməkdən daha asandır. Qərb şirkətləri Rusiyada keçmiş iş təcrübələrindən o qədər də məmnun deyillər - vergi xidməti doymaz, məhkəmələr korrupsiyalaşıb və müqavilələr dəyərsizdir.

Digər bir çətinlik isə qərblilərin 2022-ci ildə tərk etdiyi bir çox sahənin o vaxtdan bəri Asiya, Türkiyə və digər ölkələrdən olan firmaların ələ keçirməsidir. 2024-cü ildə Çin Rusiyanın mal idxalının 57 faizini təşkil edirdi ki, bu da müharibədən əvvəlki 23%-dən çoxdur.

Moskvanın əsas hava limanını şəhərlə birləşdirən magistral yol bir vaxtlar Avropa və Yaponiya avtomobil satıcıları ilə əhatə olunmuşdu, lakin indi Çin avtomobil satıcıları ilə əhatə olunub. Rusiyanın Çinlə dostluğu, qeyri-bərabər və sonsuz olduğu qədər, Rusiya ticarətinin 30 faizinin yuanla ifadə olunmasına səbəb olub. Rusiyanın Qərbin köməyinə ehtiyac duyduğu meqalayihələr bir sıra çətinliklərlə üzləşir.

“The Economist”in hesablamalarına görə, Trampın ən optimist ssenarisi çərçivəsində Rusiyanın bu təşəbbüsü ildə cəmi 340 milyard dollar gəlir gətirəcək. Hətta bu axınların Kremlin vəd etdiyi 12 trilyon dollara yaxın bir şeyə çatmaq üçün lazım olan onilliklər ərzində fasiləsiz davam etməsi çox az ehtimal olunur.