Qlobal gəmiçilikdə karbon emissiyalarını azaltmaq məsələsində ölkələr arasında ciddi fikir ayrılığı yaranıb

Bakı, 15 oktyabr, AZƏRTAC

BMT-nin Beynəlxalq Dənizçilik Təşkilatı (IMO) oktyabrın 14-də Londonda xüsusi sessiyanın açılışını edib. Tədbirdə qlobal gəmiçilikdə istixana qazları emissiyalarını məhdudlaşdırmaq üçün mühüm çərçivə müzakirə edilir.

AZƏRTAC təşkilatın saytına istinadla xəbər verir ki, qlobal dənizçilikdə karbon emissiyalarının azaldılması danışıqları ABŞ-ın açıq müxalifəti fonunda aparılır. İllərlə davam edən müzakirələrdən sonra hazırlanmış və aprel ayında layihə şəklində təsdiq edilmiş çərçivə ilk dəfə olaraq gəmilər üçün məcburi qlobal yanacaq standartı və istixana qazının qiymət mexanizmini müəyyən edəcək. Əsas məqsəd qlobal ticarətdə malların təxminən 80 faizini daşıyan və qlobal emissiyaların təqribən üç faizinə malik olan qlobal dəniz donanmasını 2050-ci ilə qədər xalis sıfır emissiyaya doğru hərəkət etməsidir.

IMO-nun baş katibi Arsenio Dominqes etiraf edib ki, bəzi ölkələr planı həddən artıq iddialı görür, digərləri isə onun perspektivsiz olacağına inanır. O, nümayəndələri danışıqlara “diplomatiya və hörmətlə” yanaşmağa çağırıb: “Burada bir-birimizə hörmət edirik, hər kəsin fikrini dinləyirik, irəliyə doğru addımlar atırıq və daim dəyişən bu sektoru davamlı olaraq təkmilləşdirməyə çalışırıq”.

IMO-nun Dəniz Ətraf Mühitin Mühafizəsi Komitəsinin sessiyası cümə gününə qədər davam edəcək, nümayəndələr bu çərçivənin gəmiçilikdən havanın çirklənməsinin azaldılması və enerji səmərəliliyinin artırılması üzrə əsas beynəlxalq müqaviləyə düzəliş kimi qəbul edilməsinə səs verəcəklər. Sənəd qəbul olunarsa, qaydalar ümumi çəkisi 5000 qross tondan çox olan bütün okean gəmilərinə şamil ediləcək ki, bu da gəmiçiliklə bağlı emissiyaların təxminən 85 faizini təşkil edir. Milli hökumətlər qərarın icraya cavabdeh olacaq.

Gəmilərdən karbon yayan yanacaqlardan asılılığın tədricən azaldılması və artıq emissiyalara görə qiymət ödənilməsi, gəlirin təmiz enerjiyə keçid tədbirlərinə və inkişaf etməkdə olan ölkələrə dəstək üçün yenidən investisiya edilməsi gözlənilir. Minimum həcmdə - sıfra yaxın karbon emissiya edən gəmilər maliyyə mükafatlarına layiq görüləcək.

Bununla belə, təklif ABŞ tərəfindən etirazla qarşılanıb. Keçən həftə Birləşmiş Ştatların enerji və nəqliyyat rəsmiləri yaydıqları birgə bəyanatda bu çərçivənin “dünya üçün qlobal karbon vergisi” olduğunu bildirərək qeyd ediblər ki, yeni qaydalar daşıma xərclərini 10 faizdən çox artıra və Amerika istehlakçılarına zərər verə bilər. Bəyanatda xəbərdarlıq edilib ki, Vaşinqton bu çərçivəni dəstəkləyən ölkələrə viza məhdudiyyətləri, kommersiya cəzaları və yeni liman rüsumları tətbiq etməyi nəzərdən keçirəcək.