Rəsmi statistikadakı yanlışlar medianı çətin, insanları isə çaşqın vəziyyətə salır

Son günlər Dövlət Statistika Komitəsinin Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına istinadən açıqladığı bəzi statistik göstəricilər mətbuatda və sosial şəbəkələrdə müzakirələrə səbəb olub.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, açıqlanan rəsmi statistikada ciddi səhvlər olur və bu məlumatlara istinadən xəbər hazırlayan mətbuat orqanları da onlardan asılı olmayan səbəblərdən oxuculara yanlış məlumatlar verməli olurlar.
Məsələn, bəzi xəbər saytlarında Dövlət Statistika Komitəsinin Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına istinadən açıqladığı statistikaya əsasən ötən ilin ilk 10 ayında Azərbaycana Çindən 8 000 ədəd “Ağac məmulatlarından tabutlar” idxal edildiyi barədə xəbər yayımlanıb.
Bu xəbər sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Mövzu ilə bağlı 3 yanvar 2026-cı il tarixində Yeniavaz.com saytında “Çindən gətirilən əslində nədir? – 27 qəpiyə tabut olmaz” başlıqlı yazı yayımlanıb.
Həmin yazıda qeyd edilib ki, “Ağac məmulatlarından tabutlar” adlı məhsulun gömrük kodu “442120” olaraq göstərilib. Bu kod bir çox ölkələrdə ağacdan hazırlanan kiçik ölçülü qablara şamil olunur. Məsələn, ağacdan hazırlanan siqaret qablarını bəzi ölkələr bu kodla təsnif edirlər. Daha əvvəl açıqlanan statistik göstəricilərdə Azərbaycana bu adda – “Ağac məmulatlarından tabutlar”ın idxalı ilə bağlı məlumat olmayıb.
Açıqlanan məlumatda diqqət çəkən məqamlardan biri də idxal olunan “Ağac məmulatlarından tabutlar”ın gömrük dəyəri ilə bağlıdır. Belə ki, rəsmi statistikada göstərilir ki, bu məhsulun bir ədədinin orta gömrük dəyəri, yəni ölkəyə daxil olma qiyməti 26,6 qəpik olub. Məlum məsələdir ki, dəfn üçün istifadə olunan tabutların qiyməti bu səviyyədə ola bilməz.
3 yanvar tarixində yazdığımız yazıda qeyd etmişdik ki, Dövlət Statistika Komitəsinin Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına istinadən paylaşdığı bu göstəricilərdə hansısa yanlışlığın olduğu görünür.
Bu xəbərdən 4 gün sonra – 7 yanvar tarixində Dövlət Gömrük Komitəsindən mətbuatın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, gömrük bəyannaməsində malın təsviri və kodunda yol verilən texniki xəta səbəbindən paltar sancağı kimi yox, tabut kimi qeydə alınma baş verib: “Çin Xalq Respublikasından idxal edilən “taxta paltar sancaqları” malı rəsmiləşdirilən zaman gömrük bəyannaməsində malın təsviri və XİF MN kodunun ilk 4 rəqəmi düzgün qeyd olunub, növbəti 5-ci və 6-cı rəqəm səviyyəsində isə texniki xətaya yol verilib”.
Gömrük Komitəsindən bildirilib ki, gömrük bəyannaməsində müvafiq düzəliş edilməklə texniki xəta aradan qaldırılıb.
Bənzər vəziyyət 5 yanvar 2026-cı il tarixində Yeniavaz.com saytında yayımlanan “Azərbaycan Ərəb Əmirliklərindən donuz ətindən hazırlanan ərzaq unu idxal edib” başlıqlı xəbərdə də müşahidə olunub. Bu məlumat sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.
Məsələ ilə bağlı Dövlət Statistika Komitəsinə müraciət etdikdən sonra məlum olub ki, bu məhsulun adı da yanlış göstərilib. Üstəlik, “tabut” idxalından fərqli olaraq “donuz ətindən hazırlanan ərzaq unu” uzun illərdir Dövlət Statistika Komitəsinin rəsmi açıqlamalarında yer alır. Yalnız Yeniavaz.com-un müraciətindən sonra Statistika Komitəsi uzun illərdir məhsulun adında qeyd olunan səhvlərin düzəldiləcəyini bildirib.
Lakin diqqət çəkən başqa bir məqam idxal olunan məhsulun dəyəri ilə bağlıdır. Belə ki, Statistika Komitəsi idxal olunan məhsulun “donuz ətindən hazırlanan ərzaq unu” olmadığını bildirir və qeyd edir ki, bu məhsul “duzlanmış, qurudulmuş və ya hisə verilmiş donuz ətinin budları, kürəkləri və onların parçaları”dır.
Maraqlıdır ki, idxal olunan bu məhsulun bir kiloqramının orta gömrük dəyəri 36,4 manat göstərilib. Halbuki, Azərbaycanın idxal etdiyi təzə və ya soyudulmuş mal ətinin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri 20 manat göstərilib.
Elnur Əli