“Rusiya Azərbaycan internetinə müdaxilə edə bilər Milli informasiya təhlükəsizliyi üzrə fövqəladə vəziyyət elan olunmalıdır”

Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Rusiya ilə yaranmış gərgin siyasi fonun rəqəmsal müstəviyə keçə biləcəyinə dair ciddi xəbərdarlıqla çıxış edib. O, son günlərdə artan təhdidlər fonunda Azərbaycanın informasiya məkanının və internet dayanıqlığının təhlükə altında olduğunu bildirib.

Osman Gündüz qeyd edib ki, Rusiya və İran tərəfindən Azərbaycana qarşı rəqəmsal təzyiqlərin güclənəcəyi ehtimalı yüksəkdir: “Rusiya Azərbaycan internetinə müdaxilə edə bilər, fiziki olaraq magistral optik xətlər sıradan çıxarıla, trafikin süni şəkildə məhdudlaşdırılması üçün filtrasiya və bloklanma tədbirləri tətbiq oluna bilər. Bu risklər artıq realdır”.

Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan internetinin dayanıqlığı üçün ən böyük təhlükə trafik asılılığı ilə bağlıdır: “Hazırda ölkəyə daxil olan internet trafikinin yarıdan çoxu Rusiya üzərindən keçir. Bu, ciddi təhlükədir. Azərbaycan interneti əsasən Türkiyə-Gürcüstan, Avropa-Gürcüstan, Rusiya və İran magistralları üzərində qurulub və bu strukturlar strateji baxımdan zəiflik yaradır”.

Osman Gündüz hesab edir ki, mövcud vəziyyət Azərbaycanı təcili addımlar atmağa vadar etməlidir: “İnternet marşrutlarının diversifikasiyası sürətləndirilməlidir. Xüsusilə Türkiyə və Gürcüstan üzərindən trafik daha da artırılmalıdır. Bu istiqamətdə Qara dənizin dibi ilə keçən fiber-optik xətlərin Azərbaycana çıxışını təmin edən ‘Caucasus Online’ layihəsinə Gürcüstan hökumətinin qoyduğu bloklanmanın aradan qaldırılması üçün Azərbaycan hökuməti diplomatik səylərini gücləndirməlidir”.

O vurğulayıb ki, “az” domeni ilə bağlı problem hələ də həllini tapmayıb: “İKTA bu məsələdə ləngiyir. DNS xidmətləri ölkə daxilində yerləşdirilməli, “az” domeni ilə bağlı infrastruktur Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən kritik elan edilməlidir. Təəssüf ki, bu istiqamətdə real addım müşahidə olunmur”.

Osman Gündüz bildirib ki, indiki şəraitdə kritik dövlət və özəl sektor qurumları, eləcə də vacib media saytları üçün ehtiyat internet bağlantıları yaradılmalıdır: “Bu qurumların bağlantıları üç əsas provayder – AzerTelecom, Delta Telecom və Aztelekom üzərindən paralel şəkildə təmin edilməlidir”.

Ekspert əlavə edib ki, bu şirkətlər milli informasiya təhlükəsizliyi məsələsində daha çevik və koordinasiyalı davranmalıdırlar: “Magistral operatorlarımız informasiya təhlükəsizliyi baxımından daha ehtiyatlı və əlaqələndirilmiş fəaliyyət göstərməlidirlər. Trafik marşrutlarının şaxələndirilməsi, daxili ehtiyat infrastrukturun yaradılması və xarici təsirlərə qarşı monitorinq sistemlərinin gücləndirilməsi hazırkı mərhələdə ən vacib və təxirəsalınmaz addımlardır”.

Osman Gündüz sonda ciddi xəbərdarlıqla çıxış edərək bildirib: “Dünyada və regionda baş verən proseslər, xüsusən də Rusiya ilə gərginliyin dərinləşməsi göstərir ki, Azərbaycanda milli informasiya təhlükəsizliyi üzrə fövqəladə vəziyyət elan olunması daha məqsədəuyğundur”.

"AzPolitika.info"