Icma.az
close
up
RU
Suriya məsələsində Türkiyənin təhlükəsizliyi də nəzərə alınmalıdır AÇIQLAMA

Suriya məsələsində Türkiyənin təhlükəsizliyi də nəzərə alınmalıdır AÇIQLAMA

Redaktor.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

İsrail və Suriya arasında son 25 ildə ilk dəfə yüksək səviyyəli danışıqlar baş tutub. "Axios" portalının məlumatına görə, Parisdə ABŞ-nin Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barakın vasitəçiliyi ilə keçirilən görüşdə İsrailin strateji planlaşdırma naziri Ron Dermer və Suriyanın keçid hökumətinin xarici işlər naziri Əsəd əl-Şeybani iştirak ediblər. Dörd saat davam edən danışıqlarda əsas məqsəd Suriyanın cənubunda gərginliyin azaldılması və atəşkəslə bağlı razılığa gəlmək olub.

İsrail və Suriyanın yüksək səviyyəli təmas qurması, xüsusilə ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə baş tutması, Yaxın Şərqdə yeni diplomatik açılımın və ya "sakit diplomatiya" mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilərmi? Bu prosesin arxasında duran strateji maraqlar nədir?

Redaktor.az-a danışan politoloq Sədrəddin Soltan bildirdi ki, bu, Suriya ilə İsrail rəsmiləri arasında son 25 ildə keçirilən üçüncü görüşdür:

"O görüşlərdən biri də Bakıda reallaşıb. Amma son hadisələr fonunda belə bir görüşün keçirilməsi, təbii ki, yeni Suriyanın qurulması üçün mühüm çağırışlar anlamına da gələ bilər. Burada yeni Suriya, yeni konstitusiya, ölkənin adının dəyişdirilməsi, Suriyada etnik, dini və məzhəbi azlıqların hüquqlarının qorunması kimi məsələlər nəzərdə tutulur.

Bundan başqa, Suriya ilə İsrail arasında Colan təpəlikləri problemi də var. 1967-ci ildən bu günə qədər bu ərazinin statusu dəqiq müəyyənləşdirilməyib. Colan təpələrinin İsrail ərazisi kimi tanınmasını yalnız Amerika Birləşmiş Ştatları qəbul edib. Odur ki, Suriya ilə İsrail arasında müzakirə olunacaq məsələlər az deyil.

Druzların və kürd etnik azlıqlarının milli və məzhəbi haqlarına dair məsələlərin də bu danışıqlarda gündəmə gəlməsi istisna deyil. Çünki İsrail həm druzların, həm də kürd etnik qrupunun müdafiəçisi, hətta müəyyən mənada "hamisi" rolunda çıxış edir. Son illər bu istiqamətdə rəsmi Təl-Əvivin fəaliyyəti xeyli artıb. Artıq bir neçə aydır ki, druzların yaşadığı bölgədə hökumət qüvvələri ilə bu qrupun silahlı, qanunsuz dəstələri arasında toqquşmalar baş verir. İsrail isə onları "müdafiə" adı altında Suriya ərazisinə raket zərbələri endirib və bu əraziləri bombalayıb. Bu, eyni zamanda İsrailin Suriyaya qarşı güc nümayişidir.

Hazırda Suriyada mövcud olan Əhməd Əl Şaraa hakimiyyətini ABŞ tanıyır. Hətta Donald Trampla Əl Şaraa arasında görüş də olub. Bu hakimiyyətin tanınması nəticəsində Suriyaya tətbiq olunan sanksiyalar ABŞ tərəfindən ləğv edilib. Bu isə o deməkdir ki, Əhməd Əl Şaraa Qərb tərəfindən qəbul edilən bir liderdir".

Politoloq qeyd etdi ki, ölkədə vəziyyətin normallaşdırılması, yaranmış gərginlikdən çıxış yollarının müəyyən olunması, müxtəlif təbəqələri təmsil edən qrupların hüquqlarının qorunması, ordunun yenidən qurulması, İslam təbliğatının və dini təsirin azaldılması, milli və etnik azlıqların hüquqlarının müdafiəsi, koalision və inklüziv hökumətin yaradılması kimi məsələlər tələb olunur.

"Hesab edirəm ki, həmin görüşdə bu məsələlər də müzakirə olunub və bu prosesin arxasında, əsasında Qərbin maraqları daha çox dayanır. Lakin region ölkələrinin, xüsusilə İsrailin təhlükəsizlik məsələsi də burada aparıcı ola bilər.

Əgər İsrailin təhlükəsizliyindən söhbət gedirsə, onda Türkiyənin təhlükəsizliyi məsələsi də nəzərə alınmalıdır. Çünki Suriya ilə Türkiyə arasında 900 kilometrdən çox sərhəd mövcuddur. Həmin sərhəd boyunca PKK terror qruplaşmasının silahlı dəstələri və onun Suriyadakı qolları olan YPG, PYD tərəfindən təsis edilən Suriya Demokratik Güclərinin (SDG) silahlı birləşmələri yerləşir.

Suriya tərəfindən bəyan olunan əsas məsələ isə ərazi bütövlüyü və suverenlikdir. Amerika Birləşmiş Ştatları da Suriyanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini dəstəklədiyini açıqlayıb. Ölkədəki qanunsuz silahlı qruplaşmaların silahı dövlətə təhvil verməli olduqları və rəsmi silahlı qüvvələr tərkibində xidmət etmələri öncədən elan edilmişdi. SDG bu addımı atacaqlarını bildirsələr də, hələlik bu istiqamətdə real addımlar atılmayıb. Ola bilsin ki, həmin görüşdə bu məsələ də müzakirə olunub.

Strateji maraq təbii ki, yeni Suriyanın yaranması və qeyd olunan druzlar və kürd etnik qrupunun hüquqlarının müdafiəsi məsələsinin önə çıxarılmasıdır. Qeyd edək ki, oxşar hadisə bir vaxtlar İraqda da baş vermişdi. Orada problem ölkənin şimalında Kürd Muxtar Hökumətinin yaradılması ilə nəticələndi.

İndi Suriyada da həm kürdlər, həm də druzlar geniş səlahiyyətli muxtariyyət tələb edirlər və görünən odur ki, İsrail bu istəkləri dəstəkləyir. Lakin Suriyanın Prezidenti Əhməd Əl Şaraa ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin toxunulmazlığını bəyan edib. Buna görə də danışıqlar hələ ilkin mərhələdədir və yekun nəticələr barədə danışmaq tezdir. Amma strateji maraqlar, xüsusilə Yaxın Şərqdəki güc balansı baxımından Suriya məsələsi hələ uzun müddət regional və beynəlxalq siyasətin əsas gündəmlərindən biri olaraq qalacaq", - deyə Sədrəddin Soltan vurğuladı.

Xədicə BAXIŞLI

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:267
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 25 İyul 2025 18:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see304

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see295

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see292

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see288

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see287

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see284

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see274

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see272

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see266

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see265

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see245

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see238

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see236

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see235

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see232

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see226

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see225

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see223

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see221
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri