Torpağın qiyməti yerinə uyğun olaraq tənzimlənir

"Urbanizasiya, şəhərsalmanın genişlənməsi, tikinti üçün əlverişli torpaq sahələrinin getdikcə azalması və eyni zamanda təklifin məhdudlaşması torpaq bazarında qiymət artımına birbaşa təsir edən əsas amillərdir. İnsanların şəhər mərkəzlərinə və xüsusilə iri şəhərlərə axını torpağa olan tələbatı artırır. Torpaq bazarına olan davamlı tələbat bu sahədə qiymət artımına gətirib çıxarır".

Bunu Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri, iqtisadçı-ekspert Vüqar Oruc deyib.

Onun sözlərinə görə, yeni tikinti layihələrinə marağın artması, infrastrukturun inkişafı və əhalinin yaşayış üçün torpağa olan ehtiyacının yüksəlməsi, qiymətlərin yaxın perspektivdə də artacağını göstərir: "Hazırda Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında torpaq qiymətlərinin artımı müşahidə olunur. Artım bundan sonra da davam edəcək. Bunun başlıca səbəblərindən biri Bakı və Abşerona axının çox olmasıdır. Belə olduqda adambaşına düşən torpaq sahəsi azalır. Nəticədə də qiymətlər bahalaşır. Digər səbəb isə ölkədə iqtisadi artımın olmasıdır. Daşınmaz əmlak növləri içərisində ən önəmlisi torpaq sahələridir. Çünki digər daşınmaz əmlak növlərinin mövcud olması üçün mütləq şəkildə torpaq sahəsinin var olması zəruridir. Bakı Şəhərinin Baş Planına əsasən, müxtəlif infrastruktur layihələri həyata keçiriləcək ki, bunlar da torpaq qiymətlərinə təsir göstərəcək. Baş Planın həyata keçirilməsi üçün icra strukturları tərəfindən müəyyən normativ qaydalara ciddi əməl edilməsi tələb edilir. Əvvəllər çoxmərtəbəli yeni mənzillərin tikilməsi üçün müəyyən torpaq sahəsi ayrılırdı və həmin sahədə sahibkar daha çox tikinti sahəsi əldə etmək üçün sıx binalar inşa edirdi. Lakin indi normativ qaydalara əməl etmə tələbindən sonra tikinti üçün nəzərdə tutulan ərazidə daha az bina inşa etmək mümkün olur. Belə olduqda torpaq sahələrinin həm də mənzillərin qiyməti bahalaşır. İnflyasiya şəraitində insanlar torpağı "dəyərini qoruyan aktiv" kimi görürlər. İnflyasiya və maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik fonunda vətəndaşlar torpağı ən sabit sərmayə növü kimi görürlər. Torpaq dəyər itirmir, bazardakı enişlər torpağa nisbətən az təsir edir. Bu faktorlar spekulyativ tələbi də artırır və qiymət artımını sürətləndirir".

O qeyd edib ki, adətən alqı-satqı faktları artdıqda qiymətlər yüksəlir. Lakin hazırda durğunluqdur. Buna baxmayaraq, torpaq sahələrinin də, tikililərin də qiymətlərində azalma yoxdur. Əksinə, artım var: "İnsanların çoxu daşınmaz əmlaka tək zəruri tələbat subyekti kimi baxmırlar. Bu həm də investisiya qoymaq üçün zəruri istiqamət kimi qəbul olunur. Hazırda daşınmaz əmlak az riskli, stabil gəlir gətirən, dayanıqlı fəaliyyət istiqamətidir. Aktiv bizneslə məşğul olmayan ölkə vətəndaşı daşınmaz əmlak alır".

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Azadovun sözlərinə görə, torpaq qiymətləri yerinə uyğun olaraq tənzimlənir. Yəni paytaxtın mərkəzi hissələrinə yaxın ərazilərdə qiymətlər bahadır. Amma Bakıətrafı ərazilərdə qiymətlər nisbətən münasibdir. Yəni hər yerin öz qiyməti var.

Ekspert qiymətin tələbata uyğun olaraq dəyişdiyini vurğulayıb: "Son 5 il ərzində ölkədə qiymət artımı daha çox Bakı şəhəri üzrə qeydə alınıb. Köhnə yaşayış fondunda isə artım 10-11 faiz arasındadır. Son 2-3 ildə bəzi seqmentlərdə 17-18 faizlik artım müşahidə olunub. Torpağın qiymətində 14 faiz artımın olması çox da böyük göstərici hesab olunmur. Torpaq bahalaşması ən çox "See Breeze" ərazisində qeydə alınıb, son iki ildə hər ilin nəticəsinə görə orta hesabla 50-100 faiz artım olub. Torpaq sahəsi azaldıqca yaxşı yerlərdə torpağın qiyməti daha da artır. Hesab edirəm ki, hətta qalıq torpaqların da qiyməti orta hesabla 100 faizdən çox bahalaşa bilər".

Ekspert vurğulayıb ki, torpaq tükənən əmlak növüdür: "Tələbat olan ərazilərdə qiymət artımının olması təbii haldır. Ölkə üzrə bu göstəricilər daha çox Bakı şəhərində qeydə alınıb - Badamdar, "See Breeze", Mərdəkan, Bilgəh, Şüvəlan, Buzovnada torpağın qiyməti həddən artıq bahalaşıb. Təkliflər az olduğu, prestijli ərazi olduğu üçün bu ərazilərdə yerindən asılı olaraq qiymət artımı orta hesabla 15-20, bəzi yerlərdə isə hətta 30 faiz olub. Üstəlik, təkliflərin sayı həddən artıq azdır".

Sevinc QARAYEVA