Trampın tariflərlə bağlı bəyanatı icra olunarsa, Azərbaycan iqtisadiyyatına necə təsir edər? EKSPERT AÇIQLADI

ABŞ-nin yeni seçilmiş prezidenti Donald Trampın idxala yalnız məhdud tariflər tətbiq etməyi planlaşdırması ilə bağlı xəbərlərdən sonra dollar avro və funtsterlinq qarşısında kəskin ucuzlaşmağa başlayıb. Bu ucuzlaşmadan sonra qlobal valyuta bazarındakı aqibət necə olacaq? Prosesin Azərbaycan iqtisadiyatına da mənfi və ya müsbət təsiri olacaqmı?

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı ekspert Xalid Kazımlı Moderator.az-danışdı.

O bildirdi ki, ABŞ-nin seçilmiş prezidenti Donald Trampın da hansı tədbirlər görəcəyi barədə bəyanatları var. Dünən də “Vaşinqton Post” bir məqalə dərc etdi. Sonra Tramp öz sosial şəbəkəsində yazılanları təkzib etdi, bəyanatlarının, verdiyi sözlərin, vədlərin arxasında olduğunu dedi:

"Burada bir neçə əsas istiqamət var. Meksika, Kanada,  Avropa və Çinə tarif tətbiq etmək, bundan başqa, immiqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsi, neft hasilatı ilə əlaqədar indiki Bayden hökuməti çoxlu məhdudiyyətlər qoyurdu. Trampın indi Azərbaycana təsir edəcəyi istiqamət nə ola bilər? Birincisi, neftin qiyməti ilə bağlı hər hansı bir addım atar, Tramp deyir ki, mən neft hasilatına heç bir məhdudiyyət qoymayacam. Neft hasilatına və ixracatına neft qazıntı işlərinə heç bir məhdudiyyət qoymayacam və bu neftin qiymətini aşağı salan bəyanatda indi hansı formada olacaq? Yəqin ki, bu fikrə görə də neftin qiyməti düşəcək. 

Trampın bir çox bəyanatları həm də iqtisadiyyatın inkişafı ilə bağlıdır. Vergilərin azaldılması, insanların vergilərin, xüsusən də az gəlir əldə edən işçilərin vergilərdən azad edilməsi, yəni vergilərin aşağı salınması ilə bağlı qərarı iqtisadiyyatı inkişaf etdirmək istiqamətindədir. Amma eyni zamanda da tariflər filan da iqtisadiyyata problem yaradacaq. Qlobal iqtisadiyyata problem yaradacaq.  Amerikada hasilat artacaq, neft qiyməti düşəcək demək sadəlövhlük olardı. 

Eyni zamanda, onun “Rusiya Ukrayna müharibəsini bitirəcəm”, “dünya müharibəsinin qarşısını alacam” kimi fikirləri iqtisadiyyatı inkişaf etdirməsinə xidmət edəcək. Bu da neft bazarına müsbət təsir edən amil, yəni müxtəlif neft bazarlarına təsir edən amillərdəndir. 

İkinci istiqamət isə dolların qiyməti ilə əlaqədar proqnozlardır. Bu barədə müxtəlif təşkilatların proqnozları var. Kimisi bunun 12, kimisi 15  avro arasında oynayacağını deyir.  Bütün bu arqumentlərin kökündə dolların güclü qalacağı fikri var. Çünki Amerika Mərkəzi Bankının Avropa Mərkəzi Bankı ilə müqayisədə daha az faiz endiriminə gedəcəyi ilə bağlı görüşlər var. Bu amillər də dolları nisbətən güclü saxlayacaq. Bax belə, dolların güclü qalması da Azərbaycan üçün bir tərəfdən inflyasiyanın aşağı düşməsi baxımından yaxşıdır. Çünki nəzərə alsaq ki, hökumət keçən ilin ortasında enerji daşımasını artırıb, bu ilin əvvəlində də kommunal haqlarının qiymətini artırıb, yəni inflyasiyanı hökumət təsdiqləyib. Hökumət biznesin də, vətəndaşın da xərcini artırıb. Dolların güclü qalması və manatın da dollara 1.70 nisbətində saxlanması idxal inflyasiyasını aşağı salan amildir. 

Eyni zamanda, dolların güclü qalması və digər valyutaların ucuzlaşması da Azərbaycanın qeyri-neft ixracına bir qədər də mənfi təsir göstərir. Yəni bunun ikitərəfli təsiri var".