Türkiyəli tarixçi: Qəbələ Zirvə Görüşü TDT nin fəal regional və qlobal aktora çevrilməsinin göstəricisidir

Ankara, 8 oktyabr, AZƏRTAC

Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin dövlət başçılarının Qəbələdə keçirilən 12-ci Zirvə Görüşü Türk dünyası üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu da toplantıda müzakirə olunan məsələlərin aktuallığı ilə bağlıdır.

Bu fikri AZƏRTAC-a açıqlamasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Universitetinin Tarix fakültəsinin dosenti Tülay Aydın söyləyib.

Onun sözlərinə görə, ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş bir ölkədə sammitin keçirilməsi TDT-yə üzv bütün dövlətlər üçün rəmzi məna daşıyır. Qəbələdə regional sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə həsr olunmuş sammit bölgə tarixində yeni bir səhifənin açıldığını nümayiş etdirdi. Bu hadisə həm Azərbaycanın mərkəzi rolunun, həm də Türkiyənin lider mövqelərinin qəbul edildiyini göstərdi.

Türkiyənin ali təhsil ocağının müəllimi Qəbələ sammiti platformasını “Türk dövlətləri ailəsinin birliyini nümayiş etdirmək üçün mühüm imkan” adlandırıb.

O, yüksəksəviyyəli görüş çərçivəsində aparılan müzakirələrin xüsusən də siyasi və müdafiə sahələrində daha geniş əməkdaşlığa təkan verəcəyinə ümid etdiyini bildirib: “Azərbaycanın irəli sürdüyü 2026-cı ildə birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi təşəbbüsü TDT çərçivəsində sıx müdafiə əməkdaşlığına səyi göstərir. Beləliklə, Qəbələdə təkcə türk kimliyinin birliyi deyil, həm də türk dövlətlərinin hərbi gücünü birgə nümayiş etdirmək imkanının razılaşdırılması öz əksini tapdı”, – deyə T. Aydın qeyd edib.

Agentliyin həmsöhbətinin fikrincə, TDT addımbaaddım Avropa İttifaqına bənzər əhəmiyyətli bir status qazanır: “Bütün çağırışlara və təzyiqlərə baxmayaraq, türk dövlətləri həqiqi regional və qlobal aktora çevrilmək missiyasını həyata keçirməyə hazır olduqlarını nümayiş etdirir”, – deyə dosent vurğulayıb.

Ekspert Türkmənistan, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti və Macarıstanın da iştirak etdiyi Qəbələ Zirvə Görüşünü Rusiya, İran və Çin kimi güclərə ünvanlanmış mühüm mesaj adlandırıb. O əlavə edib ki, Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi müzakirələr zamanı iştirakçılar Türk Dövlətləri Təşkilatının tarixi missiyası və geosiyasi strategiyası çərçivəsində vahid cəbhə ilə çıxış etməyə hazır olduqlarını göstərdilər.

Alim əminliklə bildirib ki, TDT liderləri təşkilatın regionda və dünyada daha fəal rol oynamasına yönəlmiş müasir reallıqları nəzərə alırlar.

Bununla bağlı o, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın çıxışına diqqət çəkərək, Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq əlaqələrə və əməkdaşlığa açıq olduğunu vurğulayıb: “Prezident Ərdoğanın Suriya ilə bağlı bəyanatları Ankaranın TDT-nin regional proseslərdə daha aktiv iştirakına dair gözləntilərini göstərir. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinin açılmasına yönəlmiş səylər də önəmlidir, çünki bu, Türkiyənin türk dövlətləri ilə əlaqələrini möhkəmləndirəcək və Orta Dəhlizin əhəmiyyətini artıracaq”, - deyə tarixçi qeyd edib.

O, həmçinin Azərbaycanın artan əhəmiyyətinə toxunaraq bildirib ki, ölkə “Cənubi Qafqazın ən mühüm siyasi və iqtisadi aktoruna çevrilib”.

“TDT-nin Qəbələdə keçirilən 12-ci Zirvə Görüşü türk dövlətləri blokunun artan gücünün və onun ticarət-iqtisadi sahədə də yüksələn rolunun göstəricisi oldu”, – deyə T. Aydın sözlərini yekunlaşdırıb.

Ramin Abdullayev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Ankara