Xroniki yuxu çatışmazlığının səbəb olduğu xəstəliklər XƏBƏRDARLIQ

"Xroniki yuxu çatışmazlığı yalnız adi yorğunluq hissi və ya gözlər altında qara dairələr kimi özünü büruzə vermir".
Demokrat.az xəbər verir ki, bunu Skandinaviya Sağlamlıq Mərkəzinin somnoloqu Natalya Zolotareva hansı bədən siqnallarının xroniki yuxu çatışmazlığından xəbər verdiyini və bunun sağlamlıq üçün hansı risklər daşıdığını izah edərkən deyib.
"Sağlamlığı qorumaq üçün yaşdan asılı olaraq dəyişən optimal yuxu müddətini saxlamaq vacibdir. Məsələn, böyüklərə 7-9 saat, uşaqlara isə həyatın ilk aylarında 17 saata qədər yatmaq tövsiyə olunur. Bu tövsiyələr Milli Yuxu Fondunun və yuxu ilə bağlı digər təşkilatların araşdırmalarına əsaslanır. Normal yuxudan müntəzəm olaraq sapmalar, performansa və ümumi rifaha mənfi təsir göstərən "yuxu borcunun" yığılmasına səbəb ola bilər", deyə həkim bildirib.
Xroniki tuxu çatışmazlığının simptomları fiziki və psixi sağlamlıqda özünü göstərir: gündüz yuxululuq və əsəbilik, konsentrasiyanın və məhsuldarlığın azalması, iştah və həzm problemləri, tez-tez soyuqdəymə və xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsinə səbəb olur, uzun müddət yuxusuzluq da maddələr mübadiləsini pozur və şirniyyata, çəkiyə təsir edən yağlı qidalara ehtirasları artırır. Baş ağrısı və əzələ zəifliyi kimi fiziki simptomlar da müntəzəm yuxu çatışmazlığının nəticəsi ola bilər:
"Xroniki yuxu çatışmazlığı bütün bədən sistemləri üçün risklər daşıyır. İlk növbədə, ürək-damar sistemi əziyyət çəkir: hipertoniya və koroner ürək xəstəliyi riski artır. İmmunitet sistemi də zəifləyir və qoruyucu hüceyrələrin fəaliyyəti azalır, infeksiyalara qarşı həssaslıq artır".
Yuxunun olmaması maddələr mübadiləsini pozur, iştahı və maddələr mübadiləsini tənzimləyən hormonların səviyyəsini dəyişir, bu da piylənməyə və şəkərli diabetin inkişafına səbəb ola bilər. Psixi sağlamlıq da risk altındadır: depressiya, narahatlıq pozğunluqları və tükənmişlik riski artır.
"Yuxu çatışmazlığı immunitet sisteminə, genetik proseslərə və ümumi sağlamlığa ciddi təsir göstərir. Yuxu sitokinlərin - immun reaksiyasını tənzimləyən zülalların sintezi üçün lazımdır. Xroniki yuxu olmaması ilə onların istehsalı azalır, bədənin qoruyucu funksiyaları zəifləyir. Uzun müddət yuxusuzluq limfositlərin sayını azaldır və iltihab markerlərinin səviyyəsini artırır ki, bu da iltihab və infeksiya riskini artırır", deyə ekspert bildirib.
Yuxunun olmaması genetik prosesləri də dəyişir, toxunulmazlıq, maddələr mübadiləsi və stress reaksiyası ilə əlaqəli genlərə təsir göstərir. Bu, orqanizmin qocalmasını sürətləndirir və xroniki xəstəliklərin yaranma ehtimalını artırır. Bundan əlavə, yuxunun olmaması telomerlərin - qocalma prosesi və xərçəng riskinin artması ilə əlaqəli olan xromosomların uclarının qısalmasına kömək edə bilər.
Natalia Zolotareva bioritmləri sabitləşdirmək üçün yuxu cədvəlinə sadiq qalmağı, yatmağa getməyi və həftə sonları da daxil olmaqla eyni vaxtda qalxmağı məsləhət görür. Axşam saatlarında qadcetlərdən qaçın: onların mavi işığı melatonin istehsalını boğur. Nahardan sonra kofeindən qaçınmaq daha yaxşıdır, çünki yuxuya getməyi çətinləşdirə bilər:
"Gecə istirahəti üçün optimal şərait yaradın: otaqda rahat temperatur, qaranlıq və səssizliyi qoruyun. İsti vanna və ya kitab oxumaq kimi rahatlaşdırıcı rituallar bədəninizi yuxuya hazırlamağa kömək edə bilər. Müntəzəm məşq yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir, lakin axşamlar gərgin idmandan qaçın. Pəhrizinizi balanslaşdırın: ac yatmayın, yüngül qəlyanaltı daha tez yuxuya getməyə kömək edəcək. Yuxu problemləri davam edərsə, həkimə müraciət etməlisiniz".
Jalə
Demokrat.az