Yaponiyada Yenə müdaxilə və faizin artırılması ehtimalı güclənib

Yaponiyada yenə müdaxilə olunacağı ehtimalı güclənib və valyutanın daha da düşməsi (ucuzlaşması) halında yaxın gələcəkdə Yaponiya Mərkəzi Bankı tərəfindən faizin artırılması gözlənilir. Çünki siyasətçilər Orta Şərq müharibəsindən yaranan inflyasiya təzyiqlərindən getdikcə daha çox narahatdırlar.

Marja xəbər verir ki, Yenin alınmasına yönəlmiş müdaxilə barədə indiyə qədər verilmiş ən güclü xəbərdarlıqda Yaponiya valyuta siyasətinin ən yüksək diplomatı Atsuşi Mimura bazar ertəsi bildirib ki, valyuta bazarında spekulyativ hərəkətlər davam edərsə, hakimiyyət orqanları “qəti” addımlar atmalı ola bilər.

“Valyuta bazarında, neft fyuçersləri bazarına əlavə olaraq, spekulyativ hərəkətlərin artdığını eşidirik. Bu vəziyyət davam edərsə, qəti tədbirlər görmək vaxtı ola bilər,” - Mimura jurnalistlərə deyib.

Bu bəyanat əvvəlki şifahi xəbərdarlıqlardan fərqli olaraq bir eskalasiyanı göstərir, çünki valyuta siyasətinə nəzarət edən Mimura ilk dəfə “qəti” sözünü işlədib  — treyderlər bunu adətən hakimiyyət orqanlarının müdaxilə etməyə hazır olmasının siqnalı kimi qəbul edirlər.

Bazarlar bu ay narahat olub, çünki İran müharibəsi Hörmüz boğazını faktiki olaraq bağlayıb, qlobal neft və qaz axınının təxminən beşdə birinə mane olaraq xam neft qiymətlərini artırıb və təhlükəsiz sığınacaq ABŞ dollarına tələbi yüksəldib.

Yen bu zərbəni ən çox hiss edib və psixoloji əhəmiyyət daşıyan 1 dollar = 160 yen səviyyəsini keçərək 2024-cü ilin iyulundan bəri ən aşağı səviyyəyə enib. O zaman (2024-cü ilin iyulunda) Yaponiya valyutanı dəstəkləmək üçün müdaxilə etmişdi.

Orta Şərq münaqişəsindən yaranan sürətlə yüksələn neft qiymətləri zəif yenin yaratdığı inflyasiya təzyiqlərinə əlavə olunur, bu da siyasətçilər üçün idxal xərclərini artıraraq siyasi baş ağrısına çevrilib.

STAQFLYASİYA RİSKİ YARANIR

Fərqli olaraq, Yaponiya Mərkəzi Bankının (BOJ) rəhbəri Kazuo Ueda bildirib ki, mərkəzi banka yen hərəkətlərini diqqətlə izləyəcək, çünki bunlar iqtisadiyyat və qiymətlərə təsir edir və zəif (ucuzlaşan) valyutadan yaranan inflyasiya təzyiqləri gələn aylarda faizlərin artırılmasını əsaslandıra bilər.

“Valyuta bazarındakı hərəkətlər açıq şəkildə iqtisadi və qiymət inkişaflarını güclü təsir edən amillərdən biridir,” - Ueda bazar ertəsi parlamentə deyib.

“Biz valyuta hərəkətlərinin iqtisadi artım və qiymət proqnozlarına necə təsir edə biləcəyini diqqətlə nəzərdən keçirərək siyasəti uyğun şəkildə yönəldəcəyik,” - o əlavə edib və bu, növbəti ayda faiz artımı ehtimalını qoruyub saxlayır.

Uedanın sözləri BOJ daxilində yüksək yanacaq xərcləri ilə artıq illərdir davam edən qiymət və əməkhaqqı artımlarını yaşayan iqtisadiyyat üzərində çox yüksək inflyasiya riskini vaxtında həll edə bilməmək qorxusunun artdığını göstərir.

BOJ mart ayında faizləri sabit saxlayıb, lakin siyasətçilər əlavə faiz artımlarını müzakirə ediblər, bəziləri isə sabit və ya gözləniləndən sürətli artım ehtimalını qeyd ediblər, iclasın xülasəsi bazar ertəsi açıqlanıb.

Sürətlə yüksələn neft qiymətlərindən yaranan əlavə xərclər Yaponiyanı həm iqtisadi durğunluq, həm də qiymət artımı ilə müşayiət olunan staqflyasiya vəziyyətinə sala bilər. (Staqflyasiya – iqtisadiyyatda iki mənfi tendensiyanın eyni anda baş verməsidir: İqtisadi durğunluq – iqtisadi artım çox aşağı olur, bəzən isə mənfi olur (yəni iqtisadiyyat yavaşlayır və iş yerləri itirilir). İnflyasiya – qiymətlər yüksəlir, pulun dəyəri azalır, insanlar daha çox pul xərcləməli olur.)

Staqflyasiya narahatlığı Yaponiya Nikkei səhm indeksinə təsir edib və bazar ertəsi 10 illik Yapon dövlət istiqrazlarının (JGB) gəlirini 27 illik maksimuma çatdırıb.

Ueda bildirib ki, BOJ qısa müddətli siyasət faizini “uyğun sürətlə” artırmalıdır ki, istiqraz gəlirləri həddindən artıq yüksəlməsin, bu da onların sabit faiz artımlarına sadiqliyini göstərir.

BOJ 2024-cü ildə on il davam edən geniş stimulu sona çatdırıb və dekabrda qısa müddətli siyasət faizini 0,75%-ə yüksəldərək 30 illik maksimuma çatdırıb, çünki Yaponiya 2% inflyasiya hədəfinə davamlı olaraq nail olmaqda irəliləyiş göstərirdi.

Mərkəzi banka son həftə bir neçə göstərici açıqlayıb ki, bu da əlavə faiz artımlarını əsaslandırır, o cümlədən yeni inflyasiya indeksi.

İş elanları AzVak.az-da