Yeni milli ideya firavan həyat

Xarici siyasət doğru qurulub. Ölkədə ictimai-siyasi sabitlik qorunub saxlanılır, güclü ordumuz var. Azərbaycanın bölgədə və dünyada çəkisi artır...

Bunları deyirik, yazırıq. Xüsusi qərəzli adamlardan başqa kimsənin bu deyilənlərə, yazılanlara etirazı yoxdur. Amma...

Amması odur ki, sosial-iqtisadi sahələrdə vəziyyət fərqlidir. Necə olur, ölkədə yüksək səviyyəli diplomatiya, döyüş qabiliyyətli ordu, saat kimi çalışan xüsusi xidmət orqanı, polis sistemi qurula bilir, amma normal iqtisadiyyat, bazar münasibətləri qura bilmirik?!

Dediyim kimi, ordu, təhlükəsizlik qüvvələri bizi xaricdən və daxildən qaynaqlanan təhdid, təhlükə və hücimlardan qoruya bilir, amma, məsələn, hələ də ərzaq təhlükəsizliyini təmin edə bilməmişik. İqtisadi və maliyyə riskləri hələ də qalır. Hökumətin iqtisadi bloku hələ də infıyasiyaya qalib gələ bilmir. Axı bu blokda çalışanlar da bu ölkənin əsgərləridir. İqtisadiyyat generalları bu sualı cavabını deyə bilərmi, görəsən?

Baxın, rəsmi statistik məlumatlara görə, ötən il Azərbaycanda əhalinin pərakəndə ticarət şəbəkəsindən aldıqları mallara xərclədiyi pulun tam yarısı (hətta yarısından çoxu) - 50,5 faizi ərzaq məhsullarına gedib. Yəni hər bir fərd hər ay orta hesabla 508 manatlıq ərzaq alıb. Bunu da dörd nəfərlik ailə üzrə hesablayanda bir ailənin yemək xərci 2 min manatdan çox eləyir. Hələ içkiləri və sair demirəm. Təkcə qidadan söhbət gedir. Bu tendensiya 2025-ci ildə də davam edib. Bu ilin yanvar-aprel aylarında qida xərcləri ümumi xərclərinin 51,2 faizi qədər olub. Bu, o demək deyil ki, bu il əhali keçən ildəkinə nisbətən daha çox qidalanıb. Xeyr! Sadəcə olaraq, ərzağın qiymətləri bahalaşıb. Ölkə prezidenti büdcə təşkilatlarında çalışanların əməkhaqlarını artırır. Minimum əməkhaqqı məbləği də yüksəldilir, bu da özəl sektorda əməkhaqlarının yüksəlişini təmin edir. Eləcə də, pensiyalar artır. Ancaq gizli inflyasiya bu artımı "yeyir". Bu da əhalinin yoxsullaşmasına səbəb olur.

Yenə də dövlətin rəsmən açıqladığı statistikaya baxsaq, idxalın ixracı üstələdiyini görəcəyik. Əgər ölkənin xaricdən aldığı mal və məhsullar daxili istehsalı üstələyirsə, xarici ticarətdə mənfi saldo qalmaqda və artmaqda davam edirsə, bu, artıq ciddi problemdir. Bu, ölkə iqtisadiyyatının real sektorunda reqressdən xəbər verir. Dövlət rəhbəri bu qədər aktiv xarici siyasət aparır, xarici bazarlara çıxış üçün yeni imkanlar yaradır, ancaq yerli biznes bundan istifadə edə bilmir. Bu baxımdan Nazirlər Kabinetinə, İqtisadiyyat Nazirliyinə, başqa uyğun qurumlara çox böyük iş düşür. Biznesi liberallaşdırmaq, inhisarçılığı aradan qaldırmaq, szas bazar rəqabəti yaratmaq lazımdır. Xüsusilə yerli istehsalı stimullaşdırmaq gərəkdir. Ölkənin qeyri-neft sektorunda artım rəqəmlərdə ifadə olunsa da, real həyatda görünmür. Yeni müəssisələr yaratmaq, işləyən istehsal müəssisələrini stimullaşdırmaq, xarici bazarlara çıxmaq əvəzinə nədənsə hökumətin iqtisadi-maliyyə bloku hələ də rəqəmlərlə oynayır, bəzəkli hesabatlar verməklə kifayətlənir.

Sadəcə, düzgün xarici siyasət bəs etmir. Ölkədə ictimai-siyasi sabitlik iqtisadi inkişafa xidmət göstərməyəndə, əhəmiyyəti azalır.

Prezident İlham Əliyev yeni milli ideya haqqında mühüm bir çıxış etmişdi. Fikrimcə, yeni milli ideyanın əsasında real iqtisadi inkişaf və gerçək sosial rifah dayanmalıdır. Yeni dövr, yeni mərhələ deyəndə məhz bu nəzərdə tutula bilər. Dövlət rəhbəri özü də bunu nəzərdə tutur.

Məlumdur ki, artıq beş ilə yaxındır, Azərbaycan tarixi hərbi qələbə əldə edib. İşğala son qoyulduğuna görə, ölkə ərazicə böyüyüb, xərclər artır. Bunlar aydındır. Ancaq qələbə resursları da artırıb axı. Bunları tarazlaşdırmaq hökumətin üzərinə düşür. Prezident dəfələrlə deyib: "Mən istəyirəm, insanlar yaxşı yaşasın". Bu, təkcə xalqın təhlükəsiz yaşamasına aid deyil. Prezident insanların həm də firavan yaşama haqqını da vurğulayıb bu cümlədə. O, əhalinin gəlirlərinin artmasını, yeni iş yerlərinin yaradılmasını, süni qiymət artımının, hər cür möhtəkirliyin qarşısının alınmasını nəzərdə tutub. Bu, sadəcə, gəlişigözəl söz, arzu deyil, prezidentin hökumətə bir tapşırığıdır. Hökumətin iqtisadi bloku bu tapşırığa nə zaman əməl edəcək? Şəxsən mənə aydın deyil.

Bahəddin Həzi, bizimyol.info