525 ci qəzet Xocalı Bir rəsmin dedikləri

"Bir rəsmin dedikləri" rubrikasının budəfəki qonağı sənətşünas Səbinə Qarayevadır. Onunla rəssam Emin Qəhrəmanovun "Xocalı" əsərindən danışmışıq.

Emin Qəhrəmanov 1976-cı ildə doğulub. Tiflis Rəssamlıq Akademiyasının məzunu olan rəssamın müxtəlif incəsənət cərəyanlarında qarışıq əsərləri var. Əsasən avanqard üslubda işləyən rəssam bir sıra sərgilərin iştirakçısıdır. Emin Qəhrəmanov pedaqoji fəaliyyətlə də məşğuldur. Onun xeyli sayda tələbələri var.

- Səbinə xanım, əsərin yaranma prosesi haqqında nələr məlumdur?

- Tabloda Xocalı faciəsi zamanı baş vermiş hadisələr əks olunub. Rəssam tablo haqqında danışarkən deyir: "Bu əsərin yaradılması zaman etibarilə qabaqcadan müəyyən edilib. Dinc şəhərin faciəsi 16 yaşımda həyatıma daxil olub. Yeniyetmə maksimalizmi ilə qəbul edilən sarsıntı sanki sonradan kənara çəkilib. Həmin günləri gözümün önünə gətirdiyim an hiss edirdim ki, yaşadığım emosiyalar ortaya çıxmağı gözləyir. Mən iki il tərz, forma, palitra tapmağa çalışdım. Eskizlər bir-birinin ardınca yaranırdı. Sənədlərlə tanış olandan sonra şəkillərin özündə hansı həqiqətləri saxladığını öyrənəndə dəhşətə gəldim. Pikassonun "Gernika" əsəri yadıma düşdü. İnsanlığın yer üzündə Yaradanın bizə bəxş etdiyi ən böyük dəyəri - həyatı qorumağı heç cür öyrənə bilməməsi fikrindən qəlbimə kədər dolurdu".

- Tablonun rəng həlli necədir?

- Əsərdə əsasən soyuq və tünd rənglərdən istifadə olunub. Burada qara, tünd mavi, boz rənglər üstünlük təşkil edir. Tünd qırmızı rəng əsərdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tablo kətan üzərində yağlı boya ilə işlənib. Rənglər mövzu ilə vəhdətdədir.

- Rəsmin kompozisiyası haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Əsərin kompozisiya xətti faciə üzərində qurulub. Burada dinc əhalinin işgəncələrə məruz qalması, gənclərin, körpə uşaqların, qadınların, kişilərin faciəli şəkildə qətlə yetirilməsi əks olunub. Rəssam əsərlə bağlı danışarkən qeyd edir ki, bu rəsm yalnız fevral faciəsi barədə deyil. Rəsmdə hər iki Qarabağ müharibəsi qurbanlarının hüznü əks olunub. Tabloda bu vəhşiliyi törədənlərə qarşı hiddət və özünəməxsus sərt tənqid var.

- Tablo hazırda harada saxlanılır?

- Əsər hazırda rəssamın studiosundadır.

- Sizcə, bu rəsm bizə nə deyir?

- "Xocalı" tablosu təcavüzə yol verməməyə və dayanmağa, Yaradanın bəxş etdiyi insan həyatını niyə və nəyin naminə qurban verilməsini yenidən düşünməyə çağırışdır. Rəssam faciəni təsvir etməklə gənc nəsillərə tariximizi xatırladır, başımıza gələn tarixi faciəni heç bir zaman unutmamağa və bundan sonra da unutdurmamaq üçün əlimizdən gələni əsirgəməməyə çağırır.

Aytac SAHƏD