ABŞ büdcə bədxərcliyinə son qoyur

Dünyanın superzəngin ölkəsi təhlükəsizlik qüvvələrini də ixtisara salır

Donald Tramp administrasiyasının dövlət xərclərini kəskin azaltmaq proqramı kəşfiyyat orqanlarından yan keçməyib. Amerika KİV-in məlumatına görə, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ), Federal Təhqiqat Bürosu (FTB), Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (MTA) və bir sıra digər qurumların əməkdaşları könüllü olaraq istefaya getməyi və daha 8 ay maaşlarını almağı təklif edən məktublar alıblar. Məqsəd hökumət aparatını 10 faiz azaltmaq və bunun sayəsində İlon Maskın qarşıya qoyduğu məqsədə yaxınlaşmaqdır. Yeni Hökumətin Effektivliyi Departamentinə rəhbərlik edən iş adamı 2026-cı maliyyə ilinə qədər 2 trilyon dollarlıq federal kəsiri yarıya endirmək istəyir.

Dövlət qulluqçularının könüllü ixtisar proqramının təkcə mülki idarələrə təsir etmədiyi barədə ilk xəbər yayan qəzet “The Street Journal” oldu. Qəzetin məlumatına görə, ABŞ-ın Kadrların İdarəetmə Xidməti bir çox MKİ əməkdaşına 8 aylıq əmək haqqı və bəzi əlavə bonuslar müqabilində işdən çıxmağı təklif edən məktublar göndərib. Bundan əlavə, artıq işə dəvət almış işçilərin işə götürülməsi proseduru da dayandırılıb.

CNN-in məlumatına görə, MKİ-nin yeni direktoru Con Ratkliff agentliyin könüllü ayrılma proqramına daxil edilməsi qərarını şəxsən qəbul edib. Əvvəllər Con Ratkliff idarəni səmərəsizliyinə və qərəzliliyinə görə çox tənqid edirdi: “MKİ-nin təhlili və prioritetləri siyasiləşdirilib. Analitik hesabatlar Baydenin siyasət prioritetləri ilə olduqca uyğun idi. Yanvar ayında Konqresdə keçirilən dinləmələrdə cənab Ratkliff bildirib ki, MKİ dəfələrlə prezident Baydenin hərəkətlərini və ya çox vaxt onun hərəkətsizliyini əsaslandıran qeyri-dəqiq təhlillər təqdim edib. Cənab Ratkliff vurğulayıb ki, yeni dövrdə MKİ Rusiya, Çin, İran, Şimali Koreyanın hərəkətlərinə, onlar arasında artan koordinasiyaya və ABŞ-Meksika sərhədindəki vəziyyətə xüsusi diqqət yetirməklə, “dünyanın hər yerində” kəşfiyyat imkanlarını genişləndirəcək.

“The Wall Street Journal”ın ardınca “Politico” da xəbər verib ki, bir sıra digər qurumların əməkdaşları, o cümlədən FTB, Pentaqon Kəşfiyyat İdarəsi, Milli Geoməkan-Kəşfiyyat Agentliyi, Milli Kəşfiyyat İdarəsi, Milli Təhlükəsizlik Agentliyi və Milli Kəşfiyyat Direktorunun Ofisi istefa vermək təklifi alıb. Nəşrin öz mənbəsinə istinadən verdiyi məlumata görə, kütləvi poçt göndərişləri kəşfiyyat ictimaiyyətində çaşqınlıq yaradıb və nəticədə ixtisar proqramı “kadrlar və əməliyyat işləri baxımından görünməmiş xaosa” səbəb ola bilər.

Fevralın 4-də “Bloomberg” agentliyi ABŞ federal hökumətinin 20 mindən çox əməkdaşının istefaya razı olduğunu bildirib ki, bu da mülki hökumət işçilərinin 1 faizdən azını təşkil edir (ölkədə dövlət qulluğu işçilərinin sayı təqribən 2,3 milyon nəfərdir). Fevralın 6-na keçən gecə “The Washington Post”un müxbiri Emili Devis X sosial şəbəkəsində bildirib ki, onun məlumatlarına görə, 40 mindən çox əməkdaş bu təklifi qəbul edib. Yekun nəticələr hələ hesablanmayıb, lakin aydındır ki, bu proqram çərçivəsində dövlət qulluqçularının təxminən 10 faizinin işdən çıxarılması kimi əvvəllər qarşıya qoyulan məqsədə nail olunmayıb.

İstefa məktublarının göndərilməsi, məsələn, Amerikanın xarici yardım proqramlarının dondurulması və ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin (USAID) tamamilə yenidən formatlaşdırılması da daxil olmaqla, hökumət xərclərinin azaldılması üzrə genişmiqyaslı təşəbbüsün bir hissəsidir. Məqsədləri əvvəllər Donald Trampın müttəfiqi, Hökumətin Effektivliyi Departamentinin (DOGE) rəhbəri İlon Mask açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, 2026-cı maliyyə ilinə (2025-ci il oktyabrın 1-dən başlayır) büdcə kəsirini yarıya qədər azaltmaq, 1 trilyon dollara çatdırmaq lazımdır. İş adamının fikrincə, belə iddialı iş prezident, Konqres və məhkəmə sistemindən “güclü dəstək” tələb edəcək.

S.ELAY
XQ