Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Alimlər daş bütlərin yaradılmasının sirrini açdılar

Alimlər daş bütlərin yaradılmasının sirrini açdılar

Icma.az, Baku.ws saytına istinadən bildirir.

Pasxa adasındakı məşhur Moai heykəlləri uzun müddət mərkəzləşdirilmiş hakimiyyətin işi hesab edilsə də, son tədqiqatlar onların bir-birindən asılı olmayan çoxsaylı icmalar tərəfindən yaradıldığını göstərib.

BAKU.WS xəbər verir ki, bu qənaətə Binqemton Universitetinin alimləri gəliblər. Tədqiqatın nəticələri PLOS One jurnalında dərc olunub.

Ənənəvi olaraq Moai heykəlləri "donmuş ata-baba simaları" və hakimiyyət rəmzi kimi qəbul edilirdi. Lakin yeni məlumatlar bu nəhəng heykəllərin kimlər və necə yaradıldığına dair təsəvvürləri dəyişir. Qədim ustaların iş təşkilatını araşdırmaq üçün alimlər Rano-Raraku adlı əsas daş karxanasını dronlar və fotogrammetriya texnologiyası ilə tədqiq ediblər.

Yüksək dəqiqlikli üçölçülü model iş izlərinin ən xırda detallarını - yamacları, nişləri və cızıq izlərini - üzə çıxarıb. Onun əsasında tədqiqatçılar müxtəlif mərhələlərdə olan 426 Moai, gələcək heykəllərin formasını göstərən 341 oyuq, 133 boş niş və heykəllərin yamacdan ehtiyatla endirilməsi üçün kəndirlərin bağlandığı 5 daş dirək qeydə alıblar.

Analiz göstərib ki, karxana 30 ayrıca iş zonasına bölünüb. Hər zonada daş emalı üsulları fərqli olub və hər bir heykəlin yaradılma prosesi yalnız həmin ərazidə başa çatıb.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Karl Liponun sözlərinə görə, bu struktur mərkəzləşdirilmiş idarəetmədən çox, müstəqil emalatxanalar şəbəkəsini xatırladır.

Müşahidələr digər elmi faktlarla da uyğunluq təşkil edir. Eyni tədqiqat qrupu daha əvvəl sübut etmişdi ki, Moai heykəllərini cəmi bir neçə nəfər "yellədərək" hərəkət etdirə bilirdi, yəni onların daşınması da çoxsaylı işçi qüvvəsi və sərt idarəetmə tələb etmirdi.

Arxeoloji məlumatlar həmçinin göstərir ki, təzə su mənbələri vahid hakimiyyətə deyil, fərqli icmalara məxsus olub.

"Bütün bu məlumatlar Rapanui cəmiyyətinin mərkəzləşdirilməmiş quruluşunu göstərir. Bu icmalar həm əməkdaşlıq edir, həm də bir-biri ilə rəqabət aparırdılar. Moai heykəllərinin yaradılması hökmdarın əmri deyil, hər bir icmanın öz gücünü nümayiş etdirmə üsulu idi", - deyə Karl Lipo qeyd edib.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:206
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 28 Noyabr 2025 22:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see340

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see332

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see330

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see329

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see281

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see269

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see266

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see262

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see255

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see254

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see232

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see230

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see221

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see215

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see212

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see212

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see200

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see196

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see189

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see185
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri