Azərbaycanın Uğur Modeli və Bakı Enerji Həftəsinin Mesajları

Müasir dünyada enerji amili dövlətlərin iqtisadi inkişafını, siyasi nüfuzunu və beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqeyi müəyyənləşdirən əsas faktorlardan biridir. Bu baxımdan dünyanın enerji sektorunun ən nüfuzlu beynəlxalq platformalarından biri hesab olunan Bakı Enerji Həftəsi təkcə enerji məsələlərinin müzakirə edildiyi tədbir deyil, eyni zamanda Azərbaycanın müstəqillik dövründə keçdiyi inkişaf yolunun, qazandığı nailiyyətlərin və formalaşdırdığı yeni geosiyasi reallıqların nümayiş olunduğu mühüm beynəlxalq platformadır. Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimində səsləndirdiyi fikirlər isə Azərbaycanın enerji strategiyasının mahiyyətini, iqtisadi qüdrətinin mənbələrini və gələcək inkişaf prioritetlərini bütün aydınlığı ilə ortaya qoydu.

Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın enerji tarixində mühüm mərhələ hesab edilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin əhəmiyyətinə xüsusi diqqət yetirdi. Prezident vurğuladı ki, məhz bu sərgi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının əsasını qoymuş, ölkənin beynəlxalq enerji bazarlarına inteqrasiyasında mühüm rol oynamışdır. Həmin dövrdən etibarən Azərbaycanın enerji siyasəti sistemli şəkildə formalaşdırılmış, dünyanın aparıcı enerji şirkətləri ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələri qurulmuş, nəticədə ölkəmiz qlobal enerji xəritəsində mühüm strateji mövqeyə sahib olmuşdur.

Bu gün Azərbaycanın enerji siyasətindən danışarkən ilk növbədə ulu öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi neft strategiyasını qeyd etmək lazımdır. Məhz həmin uzaqgörən siyasətin nəticəsi olaraq ölkə iqtisadiyyatına milyardlarla dollar həcmində investisiyalar cəlb edildi, iri enerji layihələri reallaşdırıldı və Azərbaycan enerji ixrac edən etibarlı dövlət kimi beynəlxalq nüfuz qazandı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu siyasət daha da inkişaf etdirilərək yeni mərhələyə qədəm qoydu və ölkəmiz enerji təhlükəsizliyi sahəsində qlobal miqyasda mühüm aktora çevrildi.

Prezident İlham Əliyev çıxışında müasir dövrdə enerji sektorunda müşahidə olunan bəzi yanaşmalara da toxunaraq mühüm bir həqiqəti diqqətə çatdırdı: dünya iqtisadiyyatının inkişafı üçün faydalı qazıntılar hələ də əsas resurs olaraq qalır. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, enerji təhlükəsizliyi ilə yaşıl enerji arasında süni qarşıdurma yaratmaq düzgün yanaşma deyil. Əksinə, dünya reallıqları göstərir ki, enerji siyasətində balanslaşdırılmış və praqmatik yanaşma tələb olunur. Bu yanaşma həm ənənəvi enerji mənbələrinin səmərəli istifadəsini, həm də bərpaolunan enerji sahələrinin inkişafını nəzərdə tutur.

Azərbaycanın son otuz ildə əldə etdiyi uğurlar da məhz belə bir praqmatik siyasətin nəticəsidir. Prezident İlham Əliyev 1990-cı illərin əvvəllərində ölkənin üzləşdiyi ağır sosial-iqtisadi vəziyyəti xatırladaraq qeyd etdi ki, həmin dövrdə Azərbaycan ciddi siyasi və iqtisadi böhran yaşayırdı. İqtisadi tənəzzül, daxili qeyri-sabitlik, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqların işğal olunması, bir milyondan artıq qaçqın və məcburi köçkünün yaranması ölkənin inkişaf perspektivlərini ciddi şəkildə məhdudlaşdırmışdı. Belə mürəkkəb şəraitdə Azərbaycanın malik olduğu zəngin təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə etmək yeganə düzgün strateji seçim idi.

Həyata keçirilən düşünülmüş enerji siyasəti qısa müddətdə öz nəticələrini verməyə başladı. Neft və qaz gəlirləri iqtisadiyyatın inkişafına yönəldildi, genişmiqyaslı infrastruktur layihələri icra olundu, yeni iş yerləri yaradıldı, regionların sosial-iqtisadi inkişafı sürətləndirildi. Bunun nəticəsində ölkədə yoxsulluq səviyyəsi minimum həddə endirildi, işsizlik əhəmiyyətli dərəcədə azaldıldı və vətəndaşların rifah halı davamlı şəkildə yüksəldi.

Azərbaycanın maliyyə müstəqilliyinin möhkəmlənməsi də həyata keçirilən uğurlu iqtisadi siyasətin mühüm nəticələrindən biridir. Xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması, strateji valyuta ehtiyatlarının sürətlə artırılması və maliyyə dayanıqlığının təmin olunması ölkənin iqtisadi gücünün əsas göstəricilərindəndir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanın valyuta ehtiyatları xarici borcu dəfələrlə üstələyir ki, bu da ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyini təmin edən mühüm amillərdən biridir.

Enerji strategiyasının uğurları yalnız iqtisadi göstəricilərlə məhdudlaşmır. Bu siyasət Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsində və müdafiə potensialının gücləndirilməsində də mühüm rol oynayıb. Enerji layihələrindən əldə olunan gəlirlər hesabına ölkədə güclü ordu formalaşdırılıb, müasir silah və texnologiyalar əldə olunub, hərbi potensial əhəmiyyətli dərəcədə artırılıb. Nəticədə Azərbaycan 2020-ci ildə Vətən müharibəsində tarixi Zəfərə nail olaraq ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdi. Bu Zəfər həm də güclü iqtisadiyyatın və düzgün idarəetmənin nəticəsi kimi tarixə düşdü.

Bu gün Azərbaycan artıq təkcə enerji istehsalçısı və ixracatçısı deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin mühüm təminatçılarından biridir. Azərbaycan qazının bir sıra Avropa ölkələrinə ixrac olunması, ölkəmizin beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi tanınması bunun əyani sübutudur. Xüsusilə son illərdə qlobal enerji bazarında yaşanan mürəkkəb proseslər fonunda Azərbaycanın etibarlı təchizatçı kimi rolu daha da artmışdır.

Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP kimi beynəlxalq əhəmiyyətli layihələr Azərbaycanın strateji baxışının və uzaqgörən enerji siyasətinin bariz nümunələridir. Bu layihələr təkcə ölkəmizin iqtisadi maraqlarına xidmət etmir, eyni zamanda Avrasiyanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir. Hazırda bu layihələr qitələrarası əməkdaşlığın uğurlu modeli kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycanın enerji siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də yaşıl enerji sektorunun inkişafıdır. Qlobal enerji keçidinin sürətləndiyi müasir dövrdə ölkəmiz bərpaolunan enerji sahəsində də mühüm layihələr həyata keçirir. Günəş və külək enerjisi potensialının reallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının vacib tərkib hissəsidir. Qarşıya qoyulan məqsədlər ölkənin yaxın illərdə regionun yaşıl enerji mərkəzlərindən birinə çevriləcəyini göstərir.

Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərin “yaşıl enerji zonası” elan olunması Azərbaycanın ekoloji təhlükəsizliyə və dayanıqlı inkişafa verdiyi önəmin göstəricisidir. Bu ərazilərdə həyata keçirilən enerji layihələri həm iqtisadi inkişafı sürətləndirəcək, həm də ölkənin enerji balansında bərpaolunan mənbələrin payını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaqdır.

Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışı bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycanın bugünkü uğurlarının əsasında yalnız zəngin təbii sərvətlər deyil, həmin resurslardan səmərəli istifadə etməyə imkan verən uzaqgörən strategiya, milli maraqlara əsaslanan siyasət, güclü dövlət idarəçiliyi və qətiyyətli liderlik dayanır. Məhz bu amillər Azərbaycanı regionun aparıcı dövlətinə, beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaşa və qlobal enerji təhlükəsizliyinin mühüm iştirakçısına çevirib.

Bakıdan dünyaya verilən əsas mesaj isə son dərəcə aydındır: təbii sərvətlər yalnız düzgün idarə olunduğu zaman milli sərvətə çevrilir. Əsl uğur həmin resursları xalqın rifahına, dövlətin qüdrətinə və gələcək nəsillərin firavanlığına xidmət etdirə bilməkdir. Azərbaycan bu istiqamətdə nümunəvi inkişaf modeli formalaşdıraraq enerji potensialını iqtisadi gücə, iqtisadi gücünü isə geosiyasi nüfuza və liderliyə çevirməyi bacarmışdır. Bu gün ölkəmiz yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyaraq regionun və dünyanın enerji gündəminin formalaşmasında mühüm rol oynamaqda davam edir.

İlahə Qurbanova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı