“Böyük İpək Yolunun ruhunu daşıyan bu xalqlar əsrlər boyu ticarət, elm və mədəniyyət mübadiləsi vasitəsilə bir biri ilə sıx bağlı olublar”

"Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətləri vahid birliyə çevrilərək "6" formatını alıb". Bu barədə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Prezidenti Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev "X" hesabında paylaşım edib. Hikmət Hacıyev qeyd edib ki, son aylarda Prezident İlham Əliyev Mərkəzi Asiya regionuna üç səfər edib – Türkmənistana, Tacikistana və Qazaxıstana: "Bu gün isə Prezident İlham Əliyev Qazaxıstana dövlət səfəri həyata keçirir. Azərbaycan–Mərkəzi Asiya münasibətləri, adətən, "5+1" formulu ilə təsvir olunurdu. Bu, beş Mərkəzi Asiya dövlətini və ayrıca tərəfdaş kimi Azərbaycanı simvolizə edirdi. Lakin bu gün həmin formula sadəcə riyazi anlayışdan siyasi və tarixi reallığa çevrilib, hətta kimyəvi birliyə çevrilərək vahid "6" formatını alıb. Bu da inteqrasiyanın dərinləşməsini, ortaq tarix, mədəniyyət, ənənə, etnik və dil qohumluğu üzərində formalaşan vahid geosiyasi məkan və ortaq taleyi əks etdirir".Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə “vahid 6” formatında əməkdaşlığını necə qiymətləndirirsiniz?Bu formatın ölkəmizin regional siyasətinə təsiri nə olacaq?“Vahid 6” formatı çərçivəsində hansı sahələrdə prioritet əməkdaşlıq gözlənilir?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına Milli Məclisin deputatı Azər Kərimli bildirib ki, İlham Əliyevin təşəbbüsləri sayəsində bu əlaqələr sadəcə ikitərəfli diplomatik münasibətlərin məcmusu deyil, vahid inteqrasiya xəttinə çevrilib: “Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri - Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan və Tacikistan - eyni sivilizasiya dairəsinin, eyni tarixi proseslərin iştirakçıları olublar. Böyük İpək Yolunun ruhunu daşıyan bu xalqlar əsrlər boyu ticarət, elm və mədəniyyət mübadiləsi vasitəsilə bir-biri ilə sıx bağlı olublar. Bu gün həmin tarixi təməllər yenidən canlanır: ortaq dil və etnik qohumluq, oxşar dini-mənəvi dəyərlər və milli inkişaf konsepsiyalarında paralellər bu birliyi təbii və davamlı edir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsləri sayəsində bu əlaqələr sadəcə ikitərəfli diplomatik münasibətlərin məcmusu deyil, vahid inteqrasiya xəttinə çevrilib. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri təkcə siyasi səviyyədə deyil, enerji, nəqliyyat, logistika, humanitar və mədəni müstəvilərdə də dərinləşir. Bu əməkdaşlığın əsas dayaqlarından biri geoiqtisadi inteqrasiyadır. Azərbaycanın tranzit imkanları - Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı limanı, Orta Dəhliz və Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu – Mərkəzi Asiya ölkələrini Avropa bazarları ilə birləşdirən həyati arteriyalara çevrilib. Artıq Xəzər dənizi yalnız coğrafi sərhəd deyil, birləşdirici körpüdür. Bu mənada “vahid 6” formulu regional iqtisadi sistemin də əsas struktur prinsiplərindən biri olur. Azərbaycanın enerji infrastrukturu ilə Qazaxıstan və Türkmənistanın enerji resurslarının sinxronlaşdırılması, Özbəkistan və Qırğızıstanla sənaye və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq regionda ortaq iqtisadi məkanın konturlarını formalaşdırır. Bu inteqrasiyanın ən mühüm dayaqlarından biri mədəni yaxınlıqdır. Bütün bu ölkələri birləşdirən dəyərlər - türklük, islam mədəniyyəti, ailə və mənəvi bütövlük prinsipləri - bu birliyi yalnız siyasi deyil, həm də ideoloji səviyyəyə qaldırır”.

Azər Kərimli

Deputat qeyd edib ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri “vahid 6”nın üzvləri kimi ortaq taleyi paylaşan geosiyasi güc mərkəzi formalaşdırıblar: “Azərbaycanın təşəbbüsü ilə keçirilən Mərkəzi Asiya - Azərbaycan Mədəniyyət Forumu, gənclər və təhsil sahəsində əməkdaşlıq, universitetlərarası proqramlar və media əlaqələri bu birliyi yeni nəsillərin şüurunda möhkəmləndirir.

Azərbaycan - Mərkəzi Asiya münasibətlərinin bu ruhu, eyni zamanda Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində də öz real təzahürünü tapır. Bu qurum artıq formal struktur deyil, vahid siyasi platforma rolunu oynayır və regionun beynəlxalq proseslərdə daha güclü, koordinasiyalı çıxışını təmin edir.

Bu gün “5+1” formulu artıq tarixə çevrilib, çünki Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri “vahid 6”nın üzvləri kimi ortaq taleyi paylaşan geosiyasi güc mərkəzi formalaşdırıblar. Bu birlik sadəcə regional maraqların toqquşduğu yer deyil, həm də qlobal sabitliyə və enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən yeni güc platformasıdır.

Beləliklə, “vahid 6” anlayışı həm keçmişin yaddaşı, həm bu günün reallığı, həm də gələcəyin modelidir. Bu model bir regionun deyil, bütöv bir mədəni-siyasi sivilizasiyanın yeni dirçəlişini təcəssüm edir”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info