Icma.az
close
up
RU
Elmi kütləvi proqramlar necə olmalı: sadəcə məlumat ötürən, yoxsa təfəkkür formalaşdıran?

Elmi kütləvi proqramlar necə olmalı: sadəcə məlumat ötürən, yoxsa təfəkkür formalaşdıran?

Icma.az, Qaynarinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

(Yazı "Elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarının hazırlanması” mövzusunda hazırlanıb)

2025-ci ilin yeni dərs ili ərəfəsində elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarının hazırlanması ölkədə maariflənmə səviyyəsinin yüksəldilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği və şagirdlərin fərdi bacarıqlarının inkişafı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu proqramlar sadəcə əlavə fəaliyyət və ya təşviqat vasitəsi deyil, bütövlükdə məktəb mühitinin formalaşmasında, şagirdlərin dünyagörüşünün genişlənməsində və cəmiyyətə hazırlığında aparıcı rola malikdir. Bu səbəbdən onların tərtibində təcrübə, məzmun keyfiyyəti və pedaqoji çeviklik əsas prinsip olmalıdır.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov Qaynarinfo-ya açıqlamasında bildirib ki, elmi-kütləvi proqramlar şagirdlərə elmin gündəlik həyatla necə əlaqəli olduğunu nümayiş etdirməli, sadəcə məlumat ötürməkdən çox, təfəkkür formalaşdırmağa xidmət etməlidir:

"2025-ci il üçün bu proqramlar interaktiv formatda, STEAM yönümlü yanaşma, təcrübə və eksperimentə əsaslanan, həm də milli elmi irsimizi təbliğ edən çərçivədə dizayn edilməlidir. Məsələn, yerli alimlərin uğurlarını tanıtmaq, Azərbaycanın coğrafi və tarixi reallıqları ilə bağlı yerli tədqiqatçıların apardığı işləri sinif auditoriyasına daşımaq həm şagirdlərin marağını artıracaq, həm də onların gələcəkdə tədqiqata meyilliliyini təşviq edəcək. Mədəni-maarif proqramlarında milli kimlik, dil, ədəbiyyat və incəsənət aspektlərinə daha çox yer ayrılmalı, ancaq bu sahə yalnız keçmişə nostalji ilə deyil, müasir formatda təqdim olunmalıdır. İnteraktiv muzey dərsləri, teatr-sinif layihələri, şagirdlərin öz yaşadıqları mədəniyyət nümunələrini paylaşa biləcəyi açıq platformalar yaradılmalı, həmçinin regionların mədəni müxtəlifliyinə xüsusi diqqət verilməlidir”.


Ekspert hesab edir ki, maarifləndirmə təkcə məlumat təqdimatı ilə kifayətlənməməlidir:

"Eyni zamanda şagirdin sosial məsuliyyət hissini və vətəndaş düşüncəsini formalaşdırmalıdır. Burada mövcud təcrübədəki kimi yalnız tədbir protokolu xatirinə deyil, real nəticə doğuran, davamlı və ölçülə bilən layihələrə üstünlük verilməlidir”.

Kamran Əsədov təhsil proqramlarının hazırlanması zamanı mütləq şəkildə təhsil işçilərinin – müəllimlərin, metodistlərin, məktəb rəhbərlərinin və hətta valideynlərin iştirakının təmin olunmasının vacibliyini vurğulayıb:

"Bu proqramlar kabinetlərdə yazılmış və real məktəb mühitinə uyğunlaşmayan şablonlar şəklində deyil, bilavasitə məktəb həyatından doğan ehtiyaclar və praktik çətinliklər əsasında tərtib olunmalıdır. Müəllim bu proqramların yalnız icraçısı yox, həm də yaradıcı tərəfdaşı kimi tanınmalıdır. Belə iştirakçı yanaşma həm proqramların aktuallığını, həm də müəllimlərin ona olan motivasiyasını artıracaq”.

Ekspert əlavə edib ki, 2025-ci il üçün nəzərdə tutulan proqramlarda bir sıra yeniliklər və güzəştlər tətbiq olunmalıdır:

"İlk növbədə, məktəb proqramları ilə paralel və bir-birini tamamlayan şəkildə planlaşdırılmalıdır. Mövcud dərs yükünü artırmayan, lakin öyrənməni asanlaşdıran təlim texnologiyalarına əsaslanmalı, şagirdin "dərsdən əlavə yük” kimi deyil, "faydalı fürsət” kimi yanaşacağı formatda hazırlanmalıdır. Pandemiyadan sonrakı dövrdə rəqəmsal alətlərin əhəmiyyətini nəzərə alaraq proqramların bir hissəsi hibrid formada – onlayn və əyani komponentlər üzərində qurula bilər. Eyni zamanda, regionlara və məktəblərin infrastruktur fərqlərinə uyğunlaşdırılmış fleksibil modellər təqdim olunmalıdır. Sosial-iqtisadi cəhətdən həssas qruplar – aztəminatlı ailələrin uşaqları, əlilliyi olan şagirdlər və kənd məktəblərində oxuyan şagirdlər üçün xüsusi güzəştlər, dəstək mexanizmləri və iştirak təşviqləri nəzərdə tutulmalıdır. Məsələn, onların bu proqramlara cəlbi üçün nəqliyyat dəstəyi, qida təminatı və əlavə təlim materiallarının pulsuz verilməsi vacibdir. Beynəlxalq təcrübədə – xüsusilə Finlandiya, Estoniya və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə məktəbdənkənar elmi-kütləvi fəaliyyətlər dövlətin təhsil strategiyasının ayrılmaz hissəsi kimi qəbul olunur və bu fəaliyyətlərin keyfiyyəti məktəb və müəllimlərin illik qiymətləndirilməsində nəzərə alınır”. 

Kamran Əsədov qeyd edib ki, Azərbaycanda bu proqramların yalnız say göstəricisinə deyil, keyfiyyətinə və davamlı təsirinə fokuslanması vacibdir:

"Növbəti dərs ili üçün bu proqramlar sadəcə tədbirlər cədvəli deyil, pedaqoji və sosial inkişaf planı səviyyəsində hazırlanmalıdır. Əgər bu proqramlar məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilərsə, onların nəticəsində təhsildə motivasiya artar, sosial bacarıqlar inkişaf edər, yaradıcı potensial üzə çıxar və cəmiyyətə faydalı, tənqidi düşünə bilən gənc nəsil formalaşar. Bu da bütövlükdə, Azərbaycanın gələcək inkişafında fundamental rol oynayar”.

Bahar Rüstəmli

Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır.


Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:217
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 İyun 2025 13:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see336

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see336

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see327

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see326

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see309

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see306

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see291

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see291

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see288

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see287

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see280

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see276

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see265

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see263

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see263

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see253

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see251

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see247

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see233

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see225
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri