Icma.az
close
up
RU
Elmi kütləvi proqramlar necə olmalı: sadəcə məlumat ötürən, yoxsa təfəkkür formalaşdıran?

Elmi kütləvi proqramlar necə olmalı: sadəcə məlumat ötürən, yoxsa təfəkkür formalaşdıran?

Icma.az, Qaynarinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

(Yazı "Elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarının hazırlanması” mövzusunda hazırlanıb)

2025-ci ilin yeni dərs ili ərəfəsində elmi-kütləvi, mədəni-maarif və təhsil proqramlarının hazırlanması ölkədə maariflənmə səviyyəsinin yüksəldilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği və şagirdlərin fərdi bacarıqlarının inkişafı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu proqramlar sadəcə əlavə fəaliyyət və ya təşviqat vasitəsi deyil, bütövlükdə məktəb mühitinin formalaşmasında, şagirdlərin dünyagörüşünün genişlənməsində və cəmiyyətə hazırlığında aparıcı rola malikdir. Bu səbəbdən onların tərtibində təcrübə, məzmun keyfiyyəti və pedaqoji çeviklik əsas prinsip olmalıdır.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov Qaynarinfo-ya açıqlamasında bildirib ki, elmi-kütləvi proqramlar şagirdlərə elmin gündəlik həyatla necə əlaqəli olduğunu nümayiş etdirməli, sadəcə məlumat ötürməkdən çox, təfəkkür formalaşdırmağa xidmət etməlidir:

"2025-ci il üçün bu proqramlar interaktiv formatda, STEAM yönümlü yanaşma, təcrübə və eksperimentə əsaslanan, həm də milli elmi irsimizi təbliğ edən çərçivədə dizayn edilməlidir. Məsələn, yerli alimlərin uğurlarını tanıtmaq, Azərbaycanın coğrafi və tarixi reallıqları ilə bağlı yerli tədqiqatçıların apardığı işləri sinif auditoriyasına daşımaq həm şagirdlərin marağını artıracaq, həm də onların gələcəkdə tədqiqata meyilliliyini təşviq edəcək. Mədəni-maarif proqramlarında milli kimlik, dil, ədəbiyyat və incəsənət aspektlərinə daha çox yer ayrılmalı, ancaq bu sahə yalnız keçmişə nostalji ilə deyil, müasir formatda təqdim olunmalıdır. İnteraktiv muzey dərsləri, teatr-sinif layihələri, şagirdlərin öz yaşadıqları mədəniyyət nümunələrini paylaşa biləcəyi açıq platformalar yaradılmalı, həmçinin regionların mədəni müxtəlifliyinə xüsusi diqqət verilməlidir”.


Ekspert hesab edir ki, maarifləndirmə təkcə məlumat təqdimatı ilə kifayətlənməməlidir:

"Eyni zamanda şagirdin sosial məsuliyyət hissini və vətəndaş düşüncəsini formalaşdırmalıdır. Burada mövcud təcrübədəki kimi yalnız tədbir protokolu xatirinə deyil, real nəticə doğuran, davamlı və ölçülə bilən layihələrə üstünlük verilməlidir”.

Kamran Əsədov təhsil proqramlarının hazırlanması zamanı mütləq şəkildə təhsil işçilərinin – müəllimlərin, metodistlərin, məktəb rəhbərlərinin və hətta valideynlərin iştirakının təmin olunmasının vacibliyini vurğulayıb:

"Bu proqramlar kabinetlərdə yazılmış və real məktəb mühitinə uyğunlaşmayan şablonlar şəklində deyil, bilavasitə məktəb həyatından doğan ehtiyaclar və praktik çətinliklər əsasında tərtib olunmalıdır. Müəllim bu proqramların yalnız icraçısı yox, həm də yaradıcı tərəfdaşı kimi tanınmalıdır. Belə iştirakçı yanaşma həm proqramların aktuallığını, həm də müəllimlərin ona olan motivasiyasını artıracaq”.

Ekspert əlavə edib ki, 2025-ci il üçün nəzərdə tutulan proqramlarda bir sıra yeniliklər və güzəştlər tətbiq olunmalıdır:

"İlk növbədə, məktəb proqramları ilə paralel və bir-birini tamamlayan şəkildə planlaşdırılmalıdır. Mövcud dərs yükünü artırmayan, lakin öyrənməni asanlaşdıran təlim texnologiyalarına əsaslanmalı, şagirdin "dərsdən əlavə yük” kimi deyil, "faydalı fürsət” kimi yanaşacağı formatda hazırlanmalıdır. Pandemiyadan sonrakı dövrdə rəqəmsal alətlərin əhəmiyyətini nəzərə alaraq proqramların bir hissəsi hibrid formada – onlayn və əyani komponentlər üzərində qurula bilər. Eyni zamanda, regionlara və məktəblərin infrastruktur fərqlərinə uyğunlaşdırılmış fleksibil modellər təqdim olunmalıdır. Sosial-iqtisadi cəhətdən həssas qruplar – aztəminatlı ailələrin uşaqları, əlilliyi olan şagirdlər və kənd məktəblərində oxuyan şagirdlər üçün xüsusi güzəştlər, dəstək mexanizmləri və iştirak təşviqləri nəzərdə tutulmalıdır. Məsələn, onların bu proqramlara cəlbi üçün nəqliyyat dəstəyi, qida təminatı və əlavə təlim materiallarının pulsuz verilməsi vacibdir. Beynəlxalq təcrübədə – xüsusilə Finlandiya, Estoniya və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə məktəbdənkənar elmi-kütləvi fəaliyyətlər dövlətin təhsil strategiyasının ayrılmaz hissəsi kimi qəbul olunur və bu fəaliyyətlərin keyfiyyəti məktəb və müəllimlərin illik qiymətləndirilməsində nəzərə alınır”. 

Kamran Əsədov qeyd edib ki, Azərbaycanda bu proqramların yalnız say göstəricisinə deyil, keyfiyyətinə və davamlı təsirinə fokuslanması vacibdir:

"Növbəti dərs ili üçün bu proqramlar sadəcə tədbirlər cədvəli deyil, pedaqoji və sosial inkişaf planı səviyyəsində hazırlanmalıdır. Əgər bu proqramlar məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilərsə, onların nəticəsində təhsildə motivasiya artar, sosial bacarıqlar inkişaf edər, yaradıcı potensial üzə çıxar və cəmiyyətə faydalı, tənqidi düşünə bilən gənc nəsil formalaşar. Bu da bütövlükdə, Azərbaycanın gələcək inkişafında fundamental rol oynayar”.

Bahar Rüstəmli

Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanmışdır.


Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:207
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 İyun 2025 13:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see306

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see298

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see263

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see246

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see245

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see242

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see235

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see228

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see228

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see221

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see204

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see203

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see202

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see201

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see196

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see195

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see193

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see187

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see185

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri