Enerji siyasətində yeni mərhələ: “Xızı Abşeron” stansiyası strateji hədəflərin təcəssümü kimi

Elşən Alıyev

​​​​YAP Daşkəsən rayon təşkilatının sədr müavini

Yanvarın 8-də “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının (KES) rəsmi açılışı enerji siyasətində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Bu layihə bərpaolunan enerji üzrə uzun illər ardıcıl şəkildə həyata keçirilən strateji xəttin praktik nəticəsidir. Açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin çıxışı bu istiqamətdə müəyyən edilmiş hədəflərin sistemli xarakter daşıdığını və gələcəyə hesablandığını bir daha nümayiş etdirir.

240 meqavat gücündə olan stansiya enerji potensialının möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, iqtisadi sabitliyin təmin olunmasına, sənaye və sosial sahələrin dayanıqlı enerji ilə təminatına mühüm töhfə verəcək. 2022-ci ilin yanvarında təməli qoyulan layihənin qısa müddətdə uğurla başa çatdırılması planlaşdırma, koordinasiya və məsuliyyətli icra mexanizmlərinin səmərəli işlədiyini göstərir.

Dövlətimizin başçısının çıxışında layihənin beynəlxalq tərəfdaşlar əsasında həyata keçirilməsi məsələsi diqqət mərkəzində olub. “ACWA Power” şirkətinin həmin stansiya ilə bərpaolunan enerji sahəsində ilk layihəsini reallaşdırması, eyni zamanda gələcək üçün daha geniş planlar ortaya qoyması qarşılıqlı etimadın və strateji əməkdaşlığın göstəricisi kimi dəyərləndirilir. Həmin əməkdaşlıq enerji ilə yanaşı, su təhlükəsizliyi kimi mühüm sahələri də əhatə edir. Xüsusilə Xəzər dənizinin suyunun duzsuzlaşdırılması layihəsinin də həmin çərçivədə nəzərdə tutulması kompleks yanaşmanın mövcudluğunu göstərir. Bu amillər enerji və su resurslarının idarə edilməsində uzunmüddətli planlamanın aparıldığını və beynəlxalq təcrübənin effektiv şəkildə tətbiq edildiyini sübut edir.

Prezident İlham Əliyev son illərdə yeni generasiya güclərinin istismara verilməsinin həm texniki, həm də təşkilati baxımdan olduqca mürəkkəb proses olduğunu qeyd edib. Bu kontekstdə baş podratçı kimi iştirak edən “Power China” şirkətinin fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilir. Şirkətin yalnız icraçı deyil, gələcəkdə investor kimi də enerji layihələrində iştirak perspektivi beynəlxalq əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyini göstərir. Eyni zamanda, yerli energetiklərin əməyinin xüsusi vurğulanması enerji sektorunda formalaşmış peşəkar kadr potensialının əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Bərpaolunan enerji mənbələrinin böyük həcmdə ümumi enerji sisteminə inteqrasiyası yüksək texniki bilik, müasir idarəetmə və ciddi maliyyə resursları tələb edir. Qarşıdakı illərdə bu sahənin daha da genişlənəcəyi nəzərə alınarsa, mövcud təcrübə strateji üstünlük kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında son 20 il ərzində enerji sistemində aparılmış əsaslı yenilənmə prosesi geniş şəkildə təhlil olunub. Generasiya güclərinin, yarımstansiyaların və ötürücü xətlərin tam şəkildə müasirləşdirilməsi nəticəsində ümumi gücün təxminən üç dəfə artaraq 10 min meqavata çatması mühüm göstərici kimi dəyərləndirilir. Bu rəqəm artan daxili tələbatın qarşılanması ilə yanaşı, ixrac imkanlarının da genişləndirilməsinə şərait yaradır.

Ənənəvi və bərpaolunan enerji mənbələrinin paralel inkişafı isə balanslı enerji modelinin əsasını təşkil edir. Mingəçevirdə istismara verilmiş 2000 meqavatlıq stansiya, həmçinin digər ərazilərdə Günəş və külək elektrik stansiyalarının ardıcıl şəkildə istifadəyə verilməsi enerji təhlükəsizliyinin çoxşaxəli mexanizmlər üzərində qurulduğunu göstərir.

Bərpaolunan enerji layihələri artıq müxtəlif bölgələri əhatə edir və bu proses sistemli şəkildə davam etdirilir. Biləsuvar, Neftçala, Naxçıvan və azad edilmiş ərazilərdə planlaşdırılan yeni stansiyalar regional inkişafla enerji siyasəti arasında sıx əlaqənin mövcudluğunu nümayiş etdirir. Xəzər dənizinin külək potensialının beynəlxalq qiymətləndirmələrə əsasən 157 giqavat səviyyəsində olması isə gələcək onilliklər üçün geniş imkanlar açır. Bu potensialın mərhələli şəkildə reallaşdırılması enerji istehsalında yeni miqyas formalaşdırmaqla yanaşı, bölgədə enerji mərkəzi rolunun möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Böyük həcmdə xarici sərmayənin cəlb edilməsi, maliyyə sabitliyi, kredit reytinqinin yüksəldilməsi və xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması iqtisadi siyasətin ardıcıllığını təsdiqləyir. Valyuta ehtiyatlarının xarici borcu dəfələrlə üstələməsi isə makroiqtisadi dayanıqlığın əsas təminatlarından biridir. Bu şərait enerji sektoruna yatırılan sərmayələrin təhlükəsizliyini və gəlirliliyini təmin etməklə yanaşı, yeni investorların cəlb olunmasını da stimullaşdırır. Xarici şirkətlərin marağı isə görülən işlərin düzgün istiqamətdə aparıldığını göstərir.

Prezident İlham Əliyev, həmçinin energetika sahəsində həyata keçirilən tədbirlərin qlobal enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfəni qeyd etib. Enerji resurslarının, elektrik enerjisinin və sənaye məhsullarının ixracı bir çox tərəfdaş üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu isə ölkənin beynəlxalq arenada məsuliyyətli və etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

“Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının istismara verilməsi göstərir ki, enerji siyasəti uzunmüddətli çağırışlara cavab verən konseptual yanaşma üzərində qurulub. Bu layihə dayanıqlı enerji sistemi və strateji inkişaf hədəflərinin real ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.