Genlər və tərbiyə: valideynlərin irsi uşağın psixikasına necə təsir edir?

Araşdırmalar  göstərir ki, uşaqların psixi sağlamlığı yalnız onların öz irsi genetik xüsusiyyətləri ilə deyil, həm də valideynlərin genetik xüsusiyyətləri ilə formalaşır — hətta uşağa birbaşa ötürülməyən genlər belə təsir göstərə bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, tədqiqatçılar uşaqlarda təşviş və depresiv simptomlar riskinin  yalnız onların öz genetik meylləri ilə deyil, həm də ana və atanın genetik xüsusiyyətləri ilə əlaqəli olduğunu aşkar ediblər. 

Bu xüsusiyyətlər valideynlərin:

• emosiyalarını necə idarə etməsinə, 

• ailə həyatını necə qurmasına, 

• uşaqla necə ünsiyyət yaratmasına təsir göstərə bilər.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, söhbət psixi pozuntuların genlər vasitəsilə birbaşa “irsən keçməsindən” getmir.

Burada daha mürəkkəb mexanizm mövcuddur:

valideynlərin genetik xüsusiyyətləri qismən uşağın böyüdüyü mühiti formalaşdırır, həmin mühit isə uşağın psixi sağlamlığına təsir edir.

Araşdırmada həmçinin qeyd olunur ki, bu təsirlərin gücü yaş artdıqca dəyişir.

Uşaqlıq dövründə:

• ailə mühiti, 

• valideyn faktorları daha güclü rol oynayır.

Yeniyetməlik dövründə isə uşağın öz fərdi genetik xüsusiyyətlərinin təsiri artır.

Bununla yanaşı, alimlər bildirirlər ki, genetik faktorların təsiri məhduddur.

Genlər:

• təşviş, 

• depressiya səviyyəsindəki fərqlərin yalnız kiçik hissəsini izah edir.

Bu isə o deməkdir ki, psixi sağlamlığı nə yalnız genlərlə, nə də yalnız ailə mühiti ilə izah etmək mümkündür - o, hər iki amilin qarşılıqlı təsiri nəticəsində formalaşır.