Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

İnsanlar nəyə görə həkimə getməkdənsə, internetdən özünə diaqnoz qoyur? EKSPERT RƏYLƏRİ

İnsanlar nəyə görə həkimə getməkdənsə, internetdən özünə diaqnoz qoyur? EKSPERT RƏYLƏRİ

Icma.az, Sia Az saytına istinadən bildirir.

Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı insanların sağlamlıqla bağlı davranışlarını da köklü şəkildə dəyişib. Xüsusilə internetin əlçatan və sərhədsiz məlumat mənbəyinə çevrilməsi nəticəsində bir çox insan sağlamlıq problemləri ilə üzləşdikdə ilk olaraq həkimə yox, axtarış sistemlərinə müraciət edir. Bəzi hallarda bu, vaxt və maddi resurslara qənaət kimi dəyərləndirilsə də, çox zaman yanlış və ya qeyri-dəqiq diaqnozlara, hətta ciddi sağlamlıq risklərinə gətirib çıxara bilir. Bəs insanlar nəyə görə peşəkar tibbi yardımı gözardı edərək, internetdə özünə diaqnoz qoymağa üstünlük verirlər? SİA mövzu ilə bağlı sosioloq Elçin Bayramlı və sosioloq Üzeyir Şəfiyevin fikirlərini öyrənib.

Bu gün səhiyyə sistemi – həm qlobal miqyasda, həm də yerli səviyyədə – ciddi şəkildə tənqid olunur deyən sosioloq bunun əsas səbəbini qeyd edir: "Səhiyyə və tibbi xidmətlər artıq sağlamlıq mərkəzli deyil, kommersiya maraqları üzərində qurulmuş bir sistem halını almışdır. Dünya üzrə səhiyyə strukturları, xüsusilə də kapitalizmin təsiri ilə formalaşmış dərman sənayesi və özəl tibb qurumları, insanların sağlamlığından çox gəlir məqsədilə fəaliyyət göstərirlər".

Elçin Bayramlı artıq həkimlər bir çox hallarda pasiyentlərə xəstə kimi deyil, müştəri kimi yanaşır deyə qeyd edib: "Məqsəd xəstəni sağaltmaq deyil, onu uzun müddətli bir “dərman istifadəçisinə” çevirmək olur. Xəstənin problemi kökündən həll olunmur, əksinə, davamlı olaraq dərmanlara bağlı qalması üçün sistemli şəkildə yönləndirilir. Dərman sənayesi daimi müştəri sistemi üzərində işləyir – yəni nə tam sağalsın, nə də ölsün; daim xəstə qalsın və dərmanlardan asılı vəziyyətdə yaşasın. Bu isə həm insani, həm də etik baxımdan ciddi narahatlıq doğurur. Belə bir şəraitdə insanlar alternativ çıxış yolları axtarmağa başlayırlar. Bəziləri xalq təbabəti vasitələrinə müraciət edir, digərləri internet üzərindən sağlamlıqla bağlı elmi və praktik məlumatlar toplayaraq özlərinə uyğun müalicə metodları seçirlər. Doğrudur, internetdə qeyri-etik və yalnış məlumatlar da var, lakin eyni zamanda çoxlu sayda faydalı, elmi əsaslı resurslar da mövcuddur. İnsanlar bu resurslardan istifadə edərək öz sağlamlıqlarını daha təbii yollarla qorumağa çalışırlar. Hətta bir çox insan təcrübəsini paylaşaraq digərlərinə də kömək edir və bu real təcrübələr cəmiyyətdə alternativ müalicə yollarına marağı daha da artırır. Əvvəllər isə bu cür deyildi. Məsələn, Sovet dövründə səhiyyə sistemi tamamilə dövlət nəzarətində idi. Dərman təminatı, həkimlər, müalicə üsulları – hamısı dövlət tərəfindən təşkil olunurdu və burada əsas məqsəd insanların sağalması idi. Pasiyentlərə müştəri kimi yanaşılmırdı, sadə, təbii vasitələrlə və səmərəli yollarla sağlamlığın bərpasına çalışılırdı. Kapitalist sistemdə isə səhiyyə artıq bir bazar sektorudur. Özəl klinikalar, özəl dərman şirkətləri yalnız mənfəət əldə etməyə yönəlmiş fəaliyyət göstərirlər. Bu, cəmiyyətdə etimadsızlıq yaradır və insanları alternativ müalicə yollarına sövq edir. Bütün bunlara görə də səhiyyə sistemi, təhsil sistemi kimi, sosial-strateji sahə hesab edilməli və tam şəkildə dövlətin nəzarətində olmalıdır. Özəl klinikalar və dərman şirkətləri ləğv edilməli, bu sahə 100% dövlətləşdirilməlidir. Həkimlərin maaşları yüksək olmalı, sosial təminatları gücləndirilməlidir ki, onlar kommersiya maraqlarına yönəlməsinlər. Eyni zamanda səhiyyə sahəsində ictimai nəzarət gücləndirilməli, şəffaflıq təmin olunmalıdır. Çünki sağlam bir cəmiyyətin əsası sağlam səhiyyə sistemidir. Təhsil və səhiyyə kommersiya sahəsi olmamalıdır. Bu sahələrdə mənfəət əsas məqsəd olanda, insan sağlamlığı və rifahı arxa plana keçir və bu da cəmiyyətin mənəvi və fiziki çöküşünə səbəb ola bilər".

Sosioloq Üzeyir Şəfiyev açıqlamasında internet resurslarının bir çox insan üçün faydalı və əlçatan mənbəyə çevrildiyini vurğulayıb: "Xüsusilə də səhiyyə və sağlamlıqla bağlı məsələlərdə internet üzərindən geniş məlumat almaq mümkündür. İnsanlar internetdə müxtəlif xəstəliklər, onların simptomları, müalicə üsulları və profilaktik tədbirlər haqqında kifayət qədər informasiya tapa bilirlər. Bunun əsas səbəblərindən biri də maddi çətinliklərdir. Bəzi insanlar həkimə müraciət edə bilmir, çünki ödənişli tibbi xidmətlər onların büdcəsinə uyğun deyil. Bu səbəbdən də insanlar ilkin mərhələdə öz diaqnozlarını müəyyənləşdirmək və vəziyyəti dəyərləndirmək üçün internet resurslarına müraciət edirlər. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, bu, hər zaman düzgün yanaşma olmaya bilər.

Xəstəliyin dəqiq diaqnostikası yalnız peşəkar həkim tərəfindən və birbaşa kontaktla aparıla bilər. Yəni, həkimlə canlı ünsiyyət, fiziki müayinə, laborator analizlər və digər tibbi prosedurlar düzgün diaqnozun əsasını təşkil edir. İnternetdəki məlumatlar yalnız ilkin məlumat xarakteri daşıyır və öz-özünə diaqnoz qoymaq ciddi səhvlərə səbəb ola bilər. Bununla belə, internetin müsbət tərəfləri də inkar edilə bilməz. Bu platformalarda müxtəlif sahə üzrə peşəkar mütəxəssislərin tövsiyələri, məsləhətləri, hətta bəzi hallarda tibbi izahlar və maarifləndirici məlumatlar təqdim olunur. Sosial media və müxtəlif internet forumları, səhiyyə saytları geniş auditoriyaya malikdir. Məlumatların sürətli və asan yayılması, sərfəlilik və populyarlıq bu platformaları cəmiyyət üçün daha əlçatan edir. Nəticə etibarilə, internet resursları faydalı bir informasiya mənbəyi olsa da, xüsusilə diaqnoz və müalicə məsələlərində həkimə müraciət hər zaman üstün tutulmalıdır. İnternet məlumatları düzgün yönləndirici ola bilər, lakin həkimlə birbaşa təmas və peşəkar qiymətləndirmə hələ də əvəzolunmazdır".

Müəllif: Günel Rəşadqızı

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:157
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 04 İyul 2025 17:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri