İnternetdə insanları təhqir edənləri bu qədər cəza gözləyir

Prezident İlham Əliyev “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” qanuna edilən dəyişiklikləri təsdiqləyib. Dəyişikliklərə əsasən sayt və sosial şəbəkələrdə cəmiyyətə açıq hörmətsizlik, təhqir və qeyri-etik davranışlar qadağan olunur.

Bəs bu hallara yol verənləri hansı cəza tədbirləri gözləyir?

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvü Mehman Muradlı bildirib ki, ictimai mənəviyyatı pozan hallarla bağlı qanunvericilikdə artıq mövcud normalar var:

“İctimai mənəviyyatı pozan məsələlərlə bağlı həm İnzibati Xətalar Məcəlləsində, həm də Cinayət Məcəlləsində konkret maddələr mövcuddur. Onlar real vəziyyəti nəzərdə tutur. Lakin cəmiyyət inkişaf etdikcə qanunvericilikdə də dəyişikliklərin olması labüddür”.

Vəkilin sözlərinə görə, yeni qanun dəyişikliyi vətəndaşları informasiya resurslarından istifadə zamanı təhqirə və cəmiyyətə açıq hörmətsizliyə yol verməkdən müəyyən qədər çəkindirəcək:

“Bu dəyişiklik heç olmasa mənəviyyatın pozulmasının qarşısını almağa kömək edəcək. Hesab edirəm ki, bu qanun bir qədər gecikib. Əgər 5-6 il əvvəl qəbul edilsəydi, problemlər bu qədər dərinləşməzdi”.

Mehman Muradlı qeyd edib ki, məhkəmə praktikasında sosial şəbəkələr, xüsusilə də TikTok üzərindən təhqir və böhtanla bağlı cinayət işlərinə tez-tez rast gəlinir:

“Bəzi şəxslər sosial məsuliyyət daşımadan canlı yayımlar açır, qeyri-etik və təhqiramiz ifadələr işlədirlər. Cəmiyyətdə cəzasızlıq təsəvvürü yaranır və bu da digərlərinə nümunə olur. Nəticədə ictimai mənəviyyatı təhqir edən hallar artır, bu isə ailələrə də mənfi təsir göstərir”.

Qanun dəyişikliyinin söz azadlığını məhdudlaşdırıb-məhdudlaşdırmaması məsələsinə toxunan vəkil bildirib ki, burada ziddiyyət yoxdur:

“Konstitusiyada söz azadlığı təsbit olunub, amma heç kim təhqirə məruz qalmamalıdır. Söz azadlığı o demək deyil ki, istədiyini deyib kimisə açıq platformada aşağılaya biləsən. Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin qərarlarında da bu məsələlər aydın şəkildə göstərilib. Söz azadlığı ilə təhqir və böhtanı qarışdırmaq olmaz”.

Platforma sahibləri ilə fərdi istifadəçilərin məsuliyyət bölgüsünə də münasibət bildirən Mehman Muradlı vurğulayıb ki, sosial şəbəkələrin yaradılma məqsədi təhqiri təşviq etmək deyil:

“Sosial şəbəkələrdən necə istifadə olunması şəxsin niyyətindən asılıdır. Kim yaxşı niyyətlə istifadə edirsə, fayda verir, kim pis niyyətlə istifadə edirsə, ziyanlı olur”.

Mehman Muradlı bildirib ki, məsuliyyət tədbirləri pozuntunun xarakterindən asılı olaraq dəyişir:

“Cəza tədbirləri təhqir və böhtanın formasına görə müəyyən olunur. Buraya cərimələr, ictimai işlər və hətta həbs cəzası da daxildir. Əvvəllər bu müddət bir ilədək nəzərdə tutulurdu. Hazırda isə cərimə və ictimai işlər kimi alternativ cəzalar da tətbiq olunur”.

Vəkil qeyd edib ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 13-4-cü maddəsinə əsasən, internet informasiya ehtiyatlarında yayılması qadağan edilən məlumatların yerləşdirilməsi hüquqi məsuliyyət yaradır. Həmin maddəyə görə, bu cür pozuntulara yol verildikdə internet informasiya ehtiyatının sahibi, domen adının sahibi, hostinq və internet provayderlər, eləcə də informasiya-telekommunikasiya şəbəkəsinin istifadəçiləri qanunvericiliyə uyğun şəkildə məsuliyyət daşıyırlar.

Qeyd edək ki, məqsəd sosial şəbəkə və internet mühitində etik davranış qaydalarının qorunması, cəmiyyətə açıq hörmətsizlik hallarının qarşısının alınmasıdır.

Müşviq Tofqioğlu
KONKRET.az