Kürdlər Suriyada və Türkiyəni provokasiyaya çəkərək beynəlxalq dəstək əldə etməyə çalışır Politoloq

Son vaxtlarda Şimali Kürdüstandan olan kürdlər Türkiyə sərhədinə hücum edərək Kobani şəhərinə keçmək niyyətindədirlər.

Suriya hökumət qüvvələri də kürd yaşayış məntəqələrinə qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıblar.

Maraqlıdır, məsələn, Şimali Kürdüstan və Suriyadakı kürd qüvvələrinin Türkiyə sərhədinə yaxınlaşmasının geosiyasi təsirləri nə ola bilər?

Bu barədə Gununsesi.info-ya politoloq Turan Rzayev danışıb.

O bildirib ki, ümumiyyətlə, Türkiyə-Suriya sərhədi boyunca Suriya hökumət qövvələri tərəfindən əməriyyatlar keçirilirdi:

“Kürdlər faktiki olaraq Suriyanın şimal şərqində Rojava bölgəsi deyilən ərazi və Deyr əz-Zor hövzəsindən İraqın şimaldakı bənzəri bir muxtariyyət əldə etmişdi. Buradakı YPG və PYD qövvələri hələ İŞİD dönəmindən İŞİD-ə qarşı mübarizədə Amerikanın dəstəkləldiyi bir qüvvə halına gəlmiş, daha sonra da siyasi institutlaşma yolunda addımlar atılmışdır. Son dönəmlərdə isə xüsusilə də Suriya daxilində hökumətlə fikir ayrıqları yaşayırdılar və bu fikir ayrıqları nəticəsi olaraq da əməriyyatlar başland”.

O, həmçinin deyib:

“Əslinə qalsa, kürdlər kifayət qədər ciddi bir itkiyə məruz qaldılar. Hətta vəziyyət o yerə çatmışdı ki, ərəblər yaşayan bölgələrə belə kürdlərin iddiası var idi və faktiki olaraq indi bu əraziləri itiriblər, Suriyanın şimal şərqində kiçik bir bölgədə qalıblar”.

Politoloq kürdlərin hücum etmə məsələsinə belə aydınlıq gətirib:

“Qaldı kürdlərin hücum etməsi məsələsinə, bilirsiniz, bunu da faktiki olaraq hökumət qüvvələri daha da radikallaşdırmaq və silahlı toqquşmanı artıraraq həm Türkiyə daxilindəki kürtləri aktivləşdirmək, həm İraqın şimalında, həm İrandakı kürdləri aktivləşdirərək vahid bir hərəkat alına gətirmək istəyirlər. Regionda kürtlərin gücü artıq kifayət qədər çoxdur, amma əsas problemləri kürtlərin vahid mərkəzlə birləşə bilməməyidir. Misal üçün, Nazlım Kobani rəhbəliyində Suriyada, Bərzanilər və Talabanilərin rəhbəliyində İraqda, Pıjaq rəhbəliyində İranda, PKK və artıq digər kürd birləşmələri fonunda Türkiyədə mövqeləri var, amma vahid bir mərkəzdən çıxış edə bilmirlər. Buna görə də faktik olaraq proseslər kürdlərin istədiyi səviyyədə gedə bilmir”.

Siyasi şərhçi bildirir ki, bütün bunların kürdlərin əleyhinə getdiyi mənasına gəlmir:

“Bütün bu proseslərin də kürdlərinin əleyhinə getdiyi mənasına gəlmir. Mən ümumiyyətlə, kürdlərin bu prosesinin keçici nəticə vcerəcəyini düşünürəm. Yəni faktik olaraq kürd dövlətinin yaranması yolunda ciddi işlər gedir və təəssüf ki, nə Türkiyədə, nə Suriyada, nə İraqda, nə də İranda bu prosesə mane olmaq yönündə ciddi addımlar atılmır. Əksinə, Türkiyədə “çözüm süreci” deyə bir proses başladı və bu proses faktiki olaraq kürdləri daha da cəsarətləndirdi. Bu gün Türkiyədə kürdlərin vəziyyəti çox daha fərqlidir. Misal üçün, İraqda və Suriyada institutlaşma yolunda getdikləri halda, Türkiyə ərazisində faktiki olaraq kürdlər siyasətdə, mediada, elm cameəsində dövlətin müxtəlif aparatlarında mövqe tutur və ayrılıqcı mövqeyləri seçilirlər. Yəni belə olan təqdirdə kürdlərin dövlət yolunda irəliləməsi qarşısında proseslər çətin bir duruma gəlib. Türkiyə bu prosesin qarşısını almağa maksimum dərəcədə çalışır. Hələlik Amerikanın da dəstəyi azalıb. Hətta son xəbərlərə görə, Suriyadan çıxacaq Amerika qüvvələri. Amma bu prosesin bitəcəyi mənasını da gəlmir. Çünki Suriyanın özü də təəssüf ki, Türkiyə kimi yanlış bir siyasət edir, kürdləri dövlət daxilində inteqrasiya etməyə çalışır. Tərkisilah edilməmiş və siyasi ambisiyaları bitirilməmiş bu qüvvələrin dövlətə inteqrasiyası dövlət daxilində dövlət modeli yaradacaq ki, bu da mərkəzləşmə yolunda ciddi problemlər yaralacaq. Digər tərəfdən, Suriyanın özündə dürzi problemlərə davam etməkdədir. Yəni bütün bunları ümumiləşdirib deyə bilərik ki, hal-hazırda kürdlər Suriyada mövqə etirsə də, bu, prosesin yekunlaşdığı mənasına gəlmir. Görünən odur ki, kürdlər Suriyada və Türkiyəni təxribata çəkərək beynəlxalq dəstək əldə etməyə çalışır.

Maqsud

Gununsesi.info