Payız gəldi, virus gətirdi...

Mövsümidir, yoxsa?..

Son günlər ölkəmizdə infeksion xəstəliklərin artması müşahidə olunur. Yaşından asılı olmayaraq bir çox insan müxtəlif viruslarla mübarizə aparır. Virusa yoluxanlar əsasən, yüksək hərarət, davamlı öskürək, boğaz ağrısı kimi əlamətlərdən şikayətlənirlər. Eyni zamanda, cəmiyyətdə COVID-19-un yenidən yayılması ilə bağlı narahatlıqlar və müzakirələr də gündəmdədir. Bəs əslində, nə baş verir? Hazırda yayılan virus nə dərəcədə təhlükəlidir və proses nəzarət altındadırmı?

Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, infeksionist Təyyar Eyvazov bildirdi ki, hazırda ölkədə epidemioloji durum sabitdir:

– Havaların soyuması və payız-qış mövsümünün başlanması ilə əlaqədar hər il qrip və digər kəskin respirator virus infeksiyalarına yoluxma hallarında artımlar müşahidə olunur. Hazırda ölkədə epidemioloji durum sabitdir, keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə yoluxma hallarının sayında əhəmiyyətli fərqlər yoxdur, epidemioloji durum fəslə uyğun qənaətbəxş hesab olunur.

Cəmiyyətdə COVID-19-la bağlı narahatlıqlara gəldikdə isə, klinik müşahidəyə görə KRVİ və COVID-19 çox oxşar olduğu üçün bunları biri-birindən ayırmaq mümkün deyil. COVID-19 xəstəliyinin təsdiqlənməsi üçün şəxsin müayinədən keçməsi tələb edilir. Hazırda yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma sayında artımlar qeyd olunmur.

Əhali arasında ümumi və respirator əlamətlərlə müşahidə edilən xəstəlik kəskin respirator virus infeksiyalarıdır (KRVİ). Hava-damcı üsulu ilə yayılan bütün KRVİ-dan qorunma üsulu universaldır. Bundan başqa, xəstələnmiş insanların aşkarlanması və kollektivdən müvəqqəti kənarlaşdırılması, otaqların tez-tez havalandırılması, qapalı məkanlarda toplanmış şəxslər arasında xəstələnmə hallarında maskadan istifadə, əl gigiyenasına riayət olunması mütləqdir.

Eyni zamanda, sağlam həyat tərzi, düzgün qidalanma və açıq havada fiziki aktivliyi gözləməklə immuniteti yüksək səviyyədə saxlamaq, habelə dəyişkən havalarda düzgün geyim seçimi etmək yoluxma hallarının azalmasında önəm daşıyır. Risk qruplarında olan insanların birinci növbədə qripə qarşı vaksinasiyası ciddi tövsiyə edilir.

ATU-nun Tədris Terapevtik Klinikasının uşaq sağlamlığı və xəstəlikləri şöbəsinin rəhbəri, II uşaq xəstəlikləri kafedrasının assistenti, pediatr Qoşqar İsmayılov söylədi ki, mövsümlə yanaşı, məktəblərin açılması səbəbindən uşaqların qapalı məkanlarda daha çox vaxt keçirmələri də respirator virusların yayılmasına şərait yaradır. Onun sözlərinə görə bu, COVID-19 da ola bilər:

– Ən çox müşahidə olunan infeksiyalar qrip və paraqrip viruslarıdır. COVID-19 və bakterial proseslərin də olması mümkündür. Əsas klinik əlamətlər burun axıntısı, hərarətin yüksəlməsi, quru öskürəkdən bəlğəmli öskürəyə keçidlə özünü göstərir. Valideynlərə tövsiyəm odur ki, əgər bu şikayətlər başlayıbsa, mütləq həkimə müraciət etsinlər. Xəstənin immun sistemi zəifdirsə və üstəlik vaxtında üzərinə düşülməzsə, bakterial prosesin işə qoşulması ilə vəziyyət daha da ağırlaşar. Bakterial bronxit pnevmoniya mərhələsinə keçə bilər ki, bu da sətəlcəm olan uşağın xəstəxanaya düşməsi ilə nəticələnər. Pediatr ilk növbədə uşaqların düzgün qidalanmasını, yuxu rejiminə əməl etməsini, eyni zamanda vitamin qəbulunu vacib hesab edir.

TƏBİB-in infeksion xəstəliklər üzrə işçi qrupunun rəhbəri həkim, infeksionist Vasif Əliyev də təsdiqlədi ki, hazırda mövsümlə əlaqədar olaraq kəskin respirator virus, qripəbənzər yuxarı tənəffüs yolları infeksiyalarına həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə tez-tez rast gəlinir:

– Məhz bu dövrdə bir sıra viruslar aktivləşir: onların arasında rinovirus, adenovirus, rotavirus (xüsusilə uşaqlarda bu virus həm də bağırsaq infeksiyalarına səbəb olur), influenza (qrip), noravirus və koronaviruslar əsas yer tutur. Sözügedən viruslar əksər hallarda yuxarı tənəffüs yolları xəstəliklərinə yol açır.

COVID-19-la bağlı məsələyə gəlincə, mütəxəssis vurğuladı ki, dünyada bu virusun yeni ştamlarına yoluxmalar artıb:

– Bu ştamların simptomları əvvəlkilərdən fərqlənmir. Demək olar ki, qrip əlamətlərinə bənzərdir. Ona görə də onu digərlərindən fərqləndirmək çətindir. Lakin hazırda konkret diaqnostika aparılmadığı üçün yoluxmanın hansı virusa aid olduğunu dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. Buna ciddi ehtiyac da yoxdur, çünki simptomlar bir-birinə oxşardır və tətbiq olunan müalicə üsulları demək olar ki, eynidir.

Məlumat üçün bildirək ki, bu ilin ortalarından etibarən dünyada COVID-19-un yeni ştamları yayılmağa başlayıb. Bu yeni variantlar əsasən "Stratus", "Nimbus" adları ilə tanınır və müxtəlif ölkələrdə yoluxma hallarının artmasına səbəb olub. "Stratus" adlı yeni ştam ilk dəfə Böyük Britaniyada aşkarlanıb və XFG.3 subvariantı ilə tanınır. Bu, "Omikron" ştamının nəslindəndir və əvvəlki variantlardan daha yoluxucu ola bilər. "Nimbus" isə ilk dəfə 2025-ci ilin yazında Böyük Britaniyada aşkarlanıb və artıq Hindistan, ABŞ və digər ölkələrdə də yayılıb. Bu variantın əsas simptomları kəskin boğaz ağrısı, ümumi zəiflik, temperaturun yüksəlməsi və titrəmədir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bu variantı əvvəlki ştamlarla müqayisədə daha ağır hesab etmir, lakin vəziyyəti nəzarətdə saxlayır.

Yeni ştamların yayılması, xüsusilə payız-qış mövsümündə respirator virusların artması ilə üst-üstə düşür. Bu səbəbdən də mövsümün başlanması ilə əlaqədar ölkə ərazisində kəskin respirator virus infeksiyalarının, habelə qripin yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə ənənəvi profilaktik tədbirlər həyata keçirilir. TƏBİB-dən aldığımız məlumata görə, əhalinin sağlamlığının qorunması məqsədilə tibb müəssisələrində sanitar-gigiyenik rejimin gücləndirilməsi ilə yanaşı, xüsusilə risk qruplarında olan şəxslər arasında qrip əleyhinə peyvəndlənmə tədbirlərinə başlanılıb. İnaktivləşdirilmiş vaksinlər mövsümi xarakter daşıyır və onların tətbiqi uşaqların, yaşlıların, xroniki xəstəlikləri olan şəxslərin, həmçinin tibb işçilərinin qrip və onun ağırlaşmalarından qorunmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Elenora HƏSƏNOVA
XQ