Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

“Putinin bu qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz...”

“Putinin bu qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz...”

Icma.az bildirir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

“Ona görə ki, nə qədər, Xəzərin statusu bütün sahilyanı ölkələr tərəfindən ratifikasiya olunmayıb, deməli, Aktau memorandumunun özü də mübahisəlidir və Xəzərin hüquqi statusu məsələsi tam olaraq həllini tapmayıb...”

“Məlum olduğu kimi, ötən həftə işğalçı Rusiya diktatoru Vladimir Putin Nikolay Udoviçenkonu Rusiya Federasiyasının MDB-nin qonşu dövlətləri ilə sərhədlərinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə xüsusi nümayəndəsi təyin edib. Putin həmçinin Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin xüsusi tapşırıqlar üzrə səfiri Udoviçenkonu Xəzər dənizi üzrə çoxtərəfli danışıqlarda Rusiya nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin edib. 

Bir sıra siyasi şərhçilər iddia edir ki, Azərbaycanla Rusiya arasında quru sərhədləri tam müəyyənləşdiyindən və 2018-ci ildə Aktau şəhərində keçirilən Zirvə görüşündə Xəzərlə bağlı iki ölkə arasındakı mümkün mübahisələr, demək olar ki, həllini tapdığından  Kremldən gələn bu yeni qərarın Azərbaycana hər hansı bir formada təsiri ola bilməz. Amma o da var ki, Xəzərin yekun statusu hələ qəbul olunmayıb. Siz necə düşünürsüz?”

Bu sualla müraciət etdiyimiz siyasi təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Ərəstun Oruclu Moderator.az-a açıqlamasında aşağıdakı fikirləri dilə gətirib: 

“Putinin indiki mərhələdə MDB ölkələri ilə sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı həyata keçirdiyi addımlar yalnız Azərbaycanla bağlı deyil. Burada ən azı iki ölkə var: Azərbaycan və Qazaxıstan.  Həmçinin burada, əlbəttə, Xəzər məsələsi də gündəmdədir. Biz görürük ki, Cənubi Qafqaz uğrunda gedən geo-siyasi mübarizə kontekstində Xəzərin adı hallandırılır. Bu da təsadüfi deyil...

Bəli, 2018-ci ildə Aktauda Xəzər dənizinin beynəlxalq statusuna dair sənəd imzalanıb. Və həmin sənədə əsasən  Xəzərin bölgüsü öz əksini tapıb. Bilirsiz  ki, orada sahildən 20 milədək olan ərazi  dövlətlərin ərazi suları sayılır. Ardınca, səhv etmirəmsə, 10 mil əlavə ərazidə balıqçılıq və digər iqtisadi fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi razılaşdırılıb. Xəzərin yerdə qalan ərazisi isə neytral sular elan olunub. Yəni Xəzər daxili dəniz olsa da, onunla bağlı sənədə beynəlxalq dəniz qanunvericiliyinin müəyyən elementləri daxil edilib. Xatırladım ki, bundan əvvəlki mərhələdə Xəzər dənizi sahilyanı ölkələr arasında bərabər səviyyədə bölünmüşdü. Və indiki sənəd əsasən Rusiyanın və İranın maraqlarına cavab verir. Ona görə ki, neytral sularda bu və ya digər əməliyyatların, tədbirlərin həyata keçirilməsi yalnız bütün Xəzəryanı ölkələrin razılığıyla olmalıdır. Və bu da Aktau memorandumunda öz əksini tapıb...  

Məsələ ondadır ki, hələlik formal baxımdan bu sənəd həyata keçirilməyib. Çünki Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan və Türkmənistan həmin sənədi ratifikasiya etsələr də, İran bunu etməyib. Ona görə də  Xəzərin yekun statusu mübahisəli olaraq  qalır. Və burada Rusiyanın da özəl marağı vardır. Özəl maraq əsasən Xəzər üzərindən inkişaf etdirmək istədiyi və üç qolu olacaq Şimal-Cənub nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizi ilə bağlıdır. Bu qollardan biri Xəzərin qərb sahili üzrə, yəni  Azərbaycan üzərindən,  ikincisi şimaldan cənuba Xəzər üzərindən, digəri isə Xəzərin şərq sahili boyu- Qazaxıstan və Türkmənistandan İrana keçməlidir. Digər tərəfdən, Azərbaycanın da iştirak etməli olduğu Şərq-Qərb nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizinin Orta Dəhliz adlanan hissəsi yenə də Xəzər dənizi üzərindən, Qazaxıstan- Xəzər- Azərbaycan-Gürcüstan(və yaxud Ermənistan)-Türkiyə marşrutu üzrə keçməlidir. Odur ki, bu hissədə də Azərbaycanın Xəzər üzərində marağı var. Və gördüyümüz kimi, hər iki böyük Dəhliz Azərbaycan üzərində kəsişir. Bu mənada Putinin sözügedən qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz.  Ona görə ki, Azərbaycan adı çəkilən Dəhlizlərin kəşişməsində yerləşən ölkədir. Və şübhəsiz ki, Rusiyanın əsas diqqət mərkəzi də Xəzər dənizi və Qazaxıstanla  yanaşı, həm də Azərbaycandır. Odur ki, Putinin bəhs edilən qərarının Azərbaycanla əlaqəsi olmaması və yaxud sərhədlərlə bağlı iki ölkə arasında bütün məsələlərin həll olunması haqda verilən siyasi şərhləri yanlış hesab edirəm. Ona görə ki, nə qədər, Xəzərin statusu bütün sahilyanı ölkələr tərəfindən ratifikasiya olunmayıb, deməli, Aktau memorandumunun özü də mübahisəlidir və Xəzərin hüquqi statusu məsələsi tam olaraq həllini tapmayıb. Bu mənada da Azərbaycanla Rusiya arasında Xəzərlə bağlı sərhəd məsələləri hələ də qalmaqdadır. 

Sultan Laçın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:326
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 27 Oktyabr 2025 21:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see348

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see329

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see309

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see303

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see301

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see292

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see284

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see270

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see268

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see254

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see249

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see244

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see239

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see231

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see227

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see224

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see224

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see219

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see214

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri