Icma.az
close
up
RU
“Putinin bu qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz...”

“Putinin bu qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz...”

Icma.az bildirir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

“Ona görə ki, nə qədər, Xəzərin statusu bütün sahilyanı ölkələr tərəfindən ratifikasiya olunmayıb, deməli, Aktau memorandumunun özü də mübahisəlidir və Xəzərin hüquqi statusu məsələsi tam olaraq həllini tapmayıb...”

“Məlum olduğu kimi, ötən həftə işğalçı Rusiya diktatoru Vladimir Putin Nikolay Udoviçenkonu Rusiya Federasiyasının MDB-nin qonşu dövlətləri ilə sərhədlərinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə xüsusi nümayəndəsi təyin edib. Putin həmçinin Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin xüsusi tapşırıqlar üzrə səfiri Udoviçenkonu Xəzər dənizi üzrə çoxtərəfli danışıqlarda Rusiya nümayəndə heyətinin rəhbəri təyin edib. 

Bir sıra siyasi şərhçilər iddia edir ki, Azərbaycanla Rusiya arasında quru sərhədləri tam müəyyənləşdiyindən və 2018-ci ildə Aktau şəhərində keçirilən Zirvə görüşündə Xəzərlə bağlı iki ölkə arasındakı mümkün mübahisələr, demək olar ki, həllini tapdığından  Kremldən gələn bu yeni qərarın Azərbaycana hər hansı bir formada təsiri ola bilməz. Amma o da var ki, Xəzərin yekun statusu hələ qəbul olunmayıb. Siz necə düşünürsüz?”

Bu sualla müraciət etdiyimiz siyasi təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Ərəstun Oruclu Moderator.az-a açıqlamasında aşağıdakı fikirləri dilə gətirib: 

“Putinin indiki mərhələdə MDB ölkələri ilə sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı həyata keçirdiyi addımlar yalnız Azərbaycanla bağlı deyil. Burada ən azı iki ölkə var: Azərbaycan və Qazaxıstan.  Həmçinin burada, əlbəttə, Xəzər məsələsi də gündəmdədir. Biz görürük ki, Cənubi Qafqaz uğrunda gedən geo-siyasi mübarizə kontekstində Xəzərin adı hallandırılır. Bu da təsadüfi deyil...

Bəli, 2018-ci ildə Aktauda Xəzər dənizinin beynəlxalq statusuna dair sənəd imzalanıb. Və həmin sənədə əsasən  Xəzərin bölgüsü öz əksini tapıb. Bilirsiz  ki, orada sahildən 20 milədək olan ərazi  dövlətlərin ərazi suları sayılır. Ardınca, səhv etmirəmsə, 10 mil əlavə ərazidə balıqçılıq və digər iqtisadi fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi razılaşdırılıb. Xəzərin yerdə qalan ərazisi isə neytral sular elan olunub. Yəni Xəzər daxili dəniz olsa da, onunla bağlı sənədə beynəlxalq dəniz qanunvericiliyinin müəyyən elementləri daxil edilib. Xatırladım ki, bundan əvvəlki mərhələdə Xəzər dənizi sahilyanı ölkələr arasında bərabər səviyyədə bölünmüşdü. Və indiki sənəd əsasən Rusiyanın və İranın maraqlarına cavab verir. Ona görə ki, neytral sularda bu və ya digər əməliyyatların, tədbirlərin həyata keçirilməsi yalnız bütün Xəzəryanı ölkələrin razılığıyla olmalıdır. Və bu da Aktau memorandumunda öz əksini tapıb...  

Məsələ ondadır ki, hələlik formal baxımdan bu sənəd həyata keçirilməyib. Çünki Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan və Türkmənistan həmin sənədi ratifikasiya etsələr də, İran bunu etməyib. Ona görə də  Xəzərin yekun statusu mübahisəli olaraq  qalır. Və burada Rusiyanın da özəl marağı vardır. Özəl maraq əsasən Xəzər üzərindən inkişaf etdirmək istədiyi və üç qolu olacaq Şimal-Cənub nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizi ilə bağlıdır. Bu qollardan biri Xəzərin qərb sahili üzrə, yəni  Azərbaycan üzərindən,  ikincisi şimaldan cənuba Xəzər üzərindən, digəri isə Xəzərin şərq sahili boyu- Qazaxıstan və Türkmənistandan İrana keçməlidir. Digər tərəfdən, Azərbaycanın da iştirak etməli olduğu Şərq-Qərb nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizinin Orta Dəhliz adlanan hissəsi yenə də Xəzər dənizi üzərindən, Qazaxıstan- Xəzər- Azərbaycan-Gürcüstan(və yaxud Ermənistan)-Türkiyə marşrutu üzrə keçməlidir. Odur ki, bu hissədə də Azərbaycanın Xəzər üzərində marağı var. Və gördüyümüz kimi, hər iki böyük Dəhliz Azərbaycan üzərində kəsişir. Bu mənada Putinin sözügedən qərarı Azərbaycana təsirsiz ötüşə bilməz.  Ona görə ki, Azərbaycan adı çəkilən Dəhlizlərin kəşişməsində yerləşən ölkədir. Və şübhəsiz ki, Rusiyanın əsas diqqət mərkəzi də Xəzər dənizi və Qazaxıstanla  yanaşı, həm də Azərbaycandır. Odur ki, Putinin bəhs edilən qərarının Azərbaycanla əlaqəsi olmaması və yaxud sərhədlərlə bağlı iki ölkə arasında bütün məsələlərin həll olunması haqda verilən siyasi şərhləri yanlış hesab edirəm. Ona görə ki, nə qədər, Xəzərin statusu bütün sahilyanı ölkələr tərəfindən ratifikasiya olunmayıb, deməli, Aktau memorandumunun özü də mübahisəlidir və Xəzərin hüquqi statusu məsələsi tam olaraq həllini tapmayıb. Bu mənada da Azərbaycanla Rusiya arasında Xəzərlə bağlı sərhəd məsələləri hələ də qalmaqdadır. 

Sultan Laçın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:310
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 27 Oktyabr 2025 21:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri