“Rusiya iqtisadiyyatı çöküş astanasındadır” Xarici KİV

Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatı ciddi gərginlik içindədir.

“Foreign Affairs” jurnalının yazdığına görə, Moskvanın hərbi xərcləri 2026-cı ildə ilk dəfə azalma göstərəcək. Bu, Ukraynaya qarşı müharibənin başlanmasından bəri ilk belə hadisə olacaq.

Jurnal qeyd edir ki, bu addım sülhə deyil, iqtisadi tarazlaşdırmaya yönəlib. Lakin xərclərin cüzi azaldılması Rusiyanın struktur problemlərini həll etməyəcək.

Məlumata görə, Kreml hazırda iki çıxılmaz variant arasında qalıb:

- Müdafiə xərclərini azaltmaq iqtisadi kollapsa gətirə bilər;

- Mövcud səviyyəni qorumaq isə iqtisadi durğunluğu daha da dərinləşdirəcək.

Rusiyanın istehsal gücü və işçi ehtiyatları tükənib. Yeni texnika istehsalını və ya əsgər hazırlığını artırmaq üçün Kreml İkinci Dünya müharibəsindəki kimi bütün resursları hərbi sahəyə yönəltməli olardı. Lakin hökumət sosial narazılıq və istehlak mallarının çatışmazlığından qorxaraq bu addımı atmır.

Neft və qazdan gələn gəlirlər qiymətlərin düşməsi, logistik xərclərin artması və valyuta qeyri-sabitliyi səbəbindən azalmaqdadır. 2025-ci ilin ilk yarısında federal gəlirlər 16,9% azalıb. Maliyyə Nazirliyi yeni büdcəni neftin bir barelini 59 dollar səviyyəsində hesablayıb – əvvəlki layihədə bu rəqəm 67 dollar idi. Neftdənkənar gəlirlər artsa da, artım tempinin aşağı olması büdcə kəsirini bağlamağa imkan vermir. 2025-ci ilin ilk yeddi ayında ölkə iqtisadiyyatı cəmi 1,1% böyüyüb. Müqayisə üçün, 2023-də artım 3,6%, 2024-də isə 4,1% idi.

Kreml büdcə kəsirini doldurmaq üçün “gəlirlərin səfərbərliyi” siyasətinə keçib – yəni cərimələrin, rüsumların və vergilərin artırılması planlaşdırılır. Əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) 20%-dən 22%-ə qaldırılması və vergi ödəyiciləri bazasının genişləndirilməsi ilə 14 milyard dollardan çox gəlir əldə etmək nəzərdə tutulur.

2024-cü ilin sonuna Rusiyada 2,2 milyon nəfərlik işçi çatışmazlığı yaranıb. Ölkədəki şirkətlərin 70%-i kadr qıtlığından şikayət edir. Müdafiə sənayesi artıq tikinti, nəqliyyat və kənd təsərrüfatı sektorları ilə eyni işçi qüvvəsi uğrunda rəqabət aparır. Qərbin ixrac nəzarəti nəticəsində Rusiya yüksək texnologiyalı komponentlər – o cümlədən mikroçiplər, optika və sənaye avadanlıqları əldə edə bilmir. Moskva bu boşluğu Çin məhsulları və “paralel idxal” vasitəsilə doldurmağa çalışır, lakin həmin məhsulların keyfiyyəti aşağıdır.

“Foreign Affairs” qeyd edir ki, Rusiya artıq Çin qarşısında iqtisadi vassala çevrilib. Pekin Rusiyanın texnologiya, avadanlıq və istehsal proseslərində qiymətləri diktə edir.

Analitiklər bildirirlər ki, Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatı paradoksal vəziyyətdədir – kağız üzərində güclü, lakin daxildən kövrəkdir. Onlar hesab edirlər ki, ABŞ və Avropa sanksiyaları və texnoloji məhdudiyyətləri gücləndirməklə Moskvanın sənaye bazasına daha ciddi zərbə vura bilər.

"AzPolitika.info"