“Türkiyə regionda ən təsirli oyunçuya çevrilir, İsrail müqavimət göstərir“ “İran News“

"Türkiyə artıq sadəcə vasitəçi deyil, yeni düzənin memarlarından biridir..."

Qəzza müharibəsi Türkiyənin Yaxın Şərqdə artan təsirini daha da aydın şəkildə ortaya qoydu. Uzun illər Qətər və Misirin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlarda ikinci planda görünən Ankara indi artıq regionun "əsas oyunçusu" kimi tanınır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "İslamnews.ru" nəşri yazıb.

Ankaranın qayıdışı və qüvvə balansının dəyişməsi

İsrailin keçmiş xüsusi xidmət rəhbəri Oded Ayllamın sözləri ilə desək, "Türkiyə artıq sadəcə vasitəçi deyil, yeni düzənin memarlarından biridir". Donald Trampın təşəbbüsü ilə imzalanan atəşkəs razılaşmasının əsas zəmanətçilərindən biri məhz Türkiyə olub.

Tramp açıq şəkildə Ərdoğanı "dünyanın ən güclü liderlərindən biri" adlandırıb, bu da Ankaranın diplomatik çəkisinin Vaşinqton səviyyəsində tanındığını göstərib. Bu yaxınlaşma İsraildə narahatlıq doğurur. Netanyahunun müşavirləri artıq etiraf edir ki, "Türkiyənin Qəzzada hərbi, inzibati və ya humanitar mövcudluğu İsrail üçün qırmızı xətdir".

Ankaranın mövqeyi sadədir: Qəzza xalqı və müqavimət hərəkatı qorunmalıdır. Ərdoğan hələ 2023-cü ildə bu mübarizəni "Kuvay-i Milliyə", yəni Türkiyənin azadlıq mübarizəsi ilə müqayisə edib. Bu baxış onu göstərir ki, Ankara Qəzzanı sadəcə bir münaqişə ocağı kimi deyil, həm də öz milli təhlükəsizlik zəncirinin bir halqası kimi görür.

Regional güc mərkəzinə çevrilən Türkiyə

Son illərdə Türkiyə Misir, Qətər, hətta Səudiyyə Ərəbistanı ilə münasibətləri bərpa edərək, "ərəb baharı" sonrası dağılan diplomatik körpüləri yenidən qurub. İndi bu əlaqələr Qəzza məsələsində konkret nəticələr verir: Ankara, Qahirə və Doha birgə mexanizm yaradaraq atəşkəsin və sonrakı bərpa mərhələsinin əsas aktorlarına çevrilib.

İsrail üçün isə bu, ikiqat təhlükədir. Birincisi; Türkiyənin bölgədə nüfuzu İranın təsirindən qat-qat genişdir, çünki Ankaranın sünni dünyasında legitim dayaqları var. İkincisi, Türkiyə hərbi və iqtisadi cəhətdən İsraildən üstün vəziyyətə gəlir: Aralıq dənizində dəniz qüvvələrini gücləndirib, İsrailin qaz layihələrini məhdudlaşdıran Liviya ilə saziş imzalayıb, israilli gəmilərə limanlarını bağlayıb.

Ekspertlərin fikrincə, Türkiyə yaxın aylarda Qəzzada beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin tərkibində iştirak etsə, bu, yüz ildən sonra ilk dəfə bölgədə türk hərbi varlığının bərpası demək olacaq. İsrailin təhlükəsizlik institutlarından biri bunu "strateji kabus" kimi xarakterizə edir.

İsrailin tənəzzülü və yeni düzənin əlamətləri

Netanyahunun narahatlığı anlaşılandır - Qəzzada Türkiyənin dominant rolu İsrailin "müqaviməti məhv etmə" planını puç edir. Ərdoğan Misir və Qətərlə birlikdə həm müharibəni dayandırıb, həm də Qəzzanın məcburi köçürülməsinin qarşısını alıb. Bu, İsrailin uzunmüddətli kolonizasiya layihəsinə birbaşa zərbədir.

İndi Ankara növbəti mərhələyə - Suriyada sabitliyin bərpasına yönəlir. Türkiyə Suriya dövlətçiliyinin bərpası və kürd silahlı qüvvələrinin zərərsizləşdirilməsi istiqamətində addımlar atır. Bu proses eyni zamanda İsrailin şimal cinahında balansı dəyişə bilər.

İsrailin nüfuzlu ekspertlərindən Şay Qal xəbərdarlıq edir: "Əgər Türkiyə və Qətər danışıqlar masasında qalarsa, bu, İsrailin strateji məğlubiyyəti olacaq". Amma reallıq budur ki, Ankara artıq həmin masadadır və regionun yeni siyasi düzənini formalaşdıran əsas tərəfdir.

Nəticə etibarilə, Yaxın Şərqdə yaranan yeni qüvvə balansı göstərir ki, İsrailin dominantlığı dövrü başa çatır. Türkiyə isə bir əsrlik fasilədən sonra yenidən Qəzzada və bütün bölgədə həm diplomatik, həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan söz sahibinə çevrilir.