Xaricdə ucuz, daxildə baha pomidorumuz: Niyə belədir?

Cari ilin aprel ayında Azərbaycandan xarici ölkələrə ümumi dəyəri 30 milyon 48,3 min dollar olan 23 min 402,6 ton təzə və ya soyudulmuş pomidor ixrac edilib.

Bakupost.az açıqlanan rəsmi məlumatlara istinadən xəbər verir ki, ixrac olunan pomidorun 1 kiloqramının orta gömrük dəyəri 1,28 dollar (2,18 manat) təşkil edib.

Qeyd edək ki, aprel ayında pomidor ən çox Rusiyaya (21 520,3 ton) ixrac olunub. Şimal ölkəsinə ixrac olunan pomidorun 1 kiloqramının orta gömrük dəyəri 2,39 manat olub.

Maraqlıdır ki, ixrac pomidorunun orta gömrük dəyəri anoloji dövrdə daxildəki pərakəndə satiş qiymətindən az olub. Belə ki, 2026-cı ilin aprel ayında Azərbaycanın daxili bazarında 1 kiloqram pomidorun orta pərakəndə satış qiyməti 3,8 manat təşkil edib.

Kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssis Vahid Məhərrəmov Bakupost.az-a bildirib ki, yaranmış vəziyyət iki amildən qaynaqlana bilər.

Ekspertin fikrincə, birinci məqam Gömrük Komitəsinin ixrac olunan mal və məhsulu düzgün dəyərləndirməməsilə bağlıdır:

“Keçən il gilasın 1 kiloqramının ixrac dəyəri 2,1 manat, əriyin ixrac dəyəri isə 1,91 manat civarında dəyərləndirilib. İxrac qiyməti gömrükdə müəyyən edilir və onlar da düzgün dəyərləndirmirlər. Onlar haradan müəyyən ediblər ki, Rusiya bazarında gilas 2,1 manata satılıb. Bu mümkün deyil. Bilirik ki, Rusiyada gilasın qiyməti 6-7 manat arasındadır. Görünür, nəyinsə müqabilində orta gömrük dəyərini süni olaraq aşağı göstərirlər. Məqsəd də ola bilsin gömrük rüsumunu azaltmaqdır”.

Digər tərəfdən, həmsöhbətimiz aparılan monotorinqlərə əsasən qeyd edir ki, Rusiyaya çıxarılan məhsullar, o cümlədən pomidor daxili bazara çıxarılandan daha keyfiyyətli olsa da, bəzi hallarda qiyməti aşağı olur:

“Yəni bəzi hallarda Rusiyada pomidorun qiyməti Azərbaycandakı qiymətlə müqayisədə aşağı olur. Bu da məsələn Rusiyaya daha çox məhsul çıxarılması ilə bağlıdır. Hesablamalarımıza görə, fermerlərimizin Rusiya bazarında 3,2 manata satdıqları yüksək keyfiyyətli pomidor eyni dövrdə daxili bazarda 7 manatdan yüksək olub. Amma buna rəğmən fermerlər onu da bildiriblər ki, həmin məhsulu daxili bazara çıxarmaq mümkün deyil. Həmin məhsul daxili bazara yönəlsə, qiymət düşəcək və məhsulun əsas hissəsi xarab olacaq”.

Ekspert hökuməti daxili bazarı qorumağa çağırdı:

“Yalnız fiziki təminat deyil, qiymətlər də əhali üçün əlçatan olmalıdır. Bazarda süni qiymət artımı baş verirsə, xaricə çıxarılan məhsulun bir hissəsi daxilə yönəldilməli və bu zaman müəyyən alətlərdən istifadə edilməlidir. Amma təəssüf ki, bu alətlərdən istifadə olunmur, bunda marağı olan qüvvələr var. Monopolistlər az məhsulu baha satıb, daha çox qazanc əldə etmək istəyir”.

Rüfət Sultan,

BakuPost