Yeni ilin qiymət dəyişikliklərinin gündəlik həyata təsiri necə olacaq ? EKSPERT DANIŞDI

“Yeni ilin başlanğıcı cəmiyyət üçün təkcə təqvim dəyişiklikləri ilə deyil, eyni zamanda sosial-iqtisadi gözləntilərlə də xarakterizə olunur. Əhalini ən çox maraqlandıran məsələlərdən biri isə qiymət dəyişiklikləri və bu dəyişikliklərin gündəlik həyat səviyyəsinə təsiridir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.
Onun sözlərinə görə, xüsusilə ilin əvvəlində kommunal xidmətlər, nəqliyyat xərcləri, ərzaq məhsulları və müxtəlif xidmət sahələrində qiymət artımlarının müşahidə olunması artıq bir tendensiya halını alıb:

“Qiymət artımlarının əsas səbəbləri sırasında inflyasiya səviyyəsi, istehsal və logistika xərclərinin yüksəlməsi, enerji daşıyıcılarının qiymətindəki dəyişikliklər və qlobal bazarlardakı dalğalanmalar dayanır. Bu amillər birbaşa olaraq istehlak bazarına təsir göstərir və nəticədə əhalinin real gəlirləri üzərində təzyiq formalaşdırır. Xüsusilə gündəlik tələbat məhsullarında baş verən bahalaşma sosial həssas qruplar üçün daha ciddi çətinliklər yaradır.

Belə şəraitdə ailə büdcəsinin yenidən planlaşdırılması zərurətə çevrilir. İstehlakçılar alış-veriş vərdişlərini dəyişməyə, prioritet xərcləri müəyyənləşdirməyə və daha qənaətli davranış modellərinə üstünlük verməyə başlayırlar. Bu isə bir tərəfdən istehlak mədəniyyətinin transformasiyasına, digər tərəfdən isə bazarda tələbin strukturunun dəyişməsinə səbəb olur.

Eyni zamanda, bəzi hallarda maaşların, pensiyaların və sosial ödənişlərin artırılması qiymət artımlarının mənfi təsirini qismən kompensasiya edə bilər. Lakin bu artımlar inflyasiya səviyyəsini üstələmədiyi təqdirdə real alıcılıq qabiliyyətinin bərpası mümkün olmur. Bu səbəbdən sosial siyasətin əsas hədəfi əhalinin gəlir və xərcləri arasında tarazlığın qorunması olmalıdır.

Yeni il həm də fərdi və ictimai səviyyədə yeni planların, gözləntilərin və iqtisadi qərarların formalaşdığı dövrdür. Mövcud iqtisadi şərait bəzi insanlar üçün yeni imkanlar yaratdığı halda, digərləri üçün adaptasiya tələb edən çətinliklər doğura bilər. Bu kontekstdə maliyyə savadlılığının artırılması, uzunmüddətli büdcə planlaşdırması və risklərin düzgün qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Qiymət dəyişiklikləri qaçılmaz iqtisadi proses olsa da, onların təsirini minimuma endirmək fərdi davranışlardan tutmuş dövlət səviyyəsində həyata keçirilən iqtisadi və sosial siyasətlərə qədər kompleks yanaşma tələb edir. Dəyişən iqtisadi mühitə uyğunlaşmaq, rasional maliyyə qərarları vermək və resurslardan səmərəli istifadə etmək yeni ilin əsas çağırışlarından biri olaraq qalır”.