Icma.az
close
up
RU
Az hərəkət, artan çəki... ARAŞDIRMA

Az hərəkət, artan çəki... ARAŞDIRMA

Sia Az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bugünkü dünyada fiziki aktivlik sağlam həyatın əsas şərtlərindən biri hesab edilsə də, müasir həyat tərzi insanları getdikcə daha az hərəkət edən bir modelə sürükləyir. Oturaq iş rejimi, texnologiyadan asılılıq, şəhər həyatının sürəti və nəqliyyat vərdişləri fiziki aktivliyi gündəlik həyatın arxa planına keçirir. Bu prosesin ən görünən nəticələrindən biri isə piylənmənin sürətlə artmasıdır.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Fiziki aktivliyin azalması piylənməyə necə yol açır?
Elmi araşdırmalar göstərir ki, fiziki aktivlik azalanda orqanizmin enerji balansı pozulur. Qəbul edilən kalori sərf olunmadıqda, artıq enerji piy toxuması şəklində yığılır. Bu proses təkcə çəki artımı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda maddələr mübadiləsinin zəifləməsinə, insulin müqavimətinin artmasına və ürək-damar xəstəliklərinin riskinin yüksəlməsinə səbəb olur.
Mütəxəssislərin fikrincə, gündəlik hərəkətsizlik artıq fərdi seçim deyil, sosial və struktur problemə çevrilib. İnsanlar fiziki aktiv olmamaqdan çox zaman “imkan tapa bilməməkdən” şikayətlənirlər.

Azərbaycanda mənzərə: az hərəkət, artan risk
Azərbaycanda piylənmə ilə bağlı statistika son illərdə narahatedici tendensiya göstərir. Yetkin əhali arasında artıq çəki və piylənmə halları xüsusilə şəhər yerlərində daha çox müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri gündəlik fiziki aktivliyin aşağı səviyyədə qalmasıdır.
Şəhər mühitində avtomobildən intensiv istifadə, piyada hərəkət üçün məhdud imkanlar, ofis və xidmət sektorunda uzunmüddətli oturaq iş rejimi fiziki hərəkəti minimuma endirir. Məktəb yaşlı uşaqlar arasında da aktiv oyunların yerini ekran qarşısında vaxt keçirmə vərdişi tutur ki, bu da erkən yaşlardan artıq çəki riskini artırır.
Müşahidələr göstərir ki, fiziki aktivliyin azalması Azərbaycanda daha çox həyat tərzi və infrastruktur amilləri ilə bağlıdır, nəinki məlumat çatışmazlığı ilə.

Avropada vəziyyət: aktivlik daha çoxdur, amma problem qalır
Avropa ölkələrində fiziki aktivliyin təşviqi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olsa da, burada da piylənmə problemi aktuallığını qoruyur. Fərq ondadır ki, Avropada fiziki aktivlik səviyyəsi nisbətən yüksək olsa da, yüksək kalorili qidalanma, hazır qida mədəniyyəti və stressli həyat tərzi bu üstünlüyü qismən neytrallaşdırır.
Bununla belə, statistik göstəricilər göstərir ki, fiziki aktivliyin gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrildiyi ölkələrdə piylənmənin artım tempi daha yavaşdır. Velosiped yolları, piyada zonalar, idman infrastrukturu və iş yerlərində aktiv fasilələr piylənmənin kütləvi xarakter almasının qarşısını qismən də olsa alır.

Fərqi yaradan əsas struktur səbəblər hansılardır?
Azərbaycanda və Avropada piylənmə statistikası arasındakı fərqi yaradan əsas amillər fərdi iradədən çox, struktur şəraitlə bağlıdır. Avropada şəhərsalma siyasəti insanları hərəkətə təşviq edən formada qurulub. Piyada gəzmək və velosiped sürmək gündəlik həyatın təbii hissəsidir. Azərbaycanda isə şəhər planlaşdırılması əsasən avtomobil yönümlüdür.
Digər mühüm fərq iş mühiti və sosial təşviq mexanizmləridir. Avropada fiziki aktivlik sosial norma kimi qəbul edilir, iş yerlərində və məktəblərdə bu istiqamətdə proqramlar mövcuddur. Azərbaycanda isə fiziki aktivlik daha çox fərdi təşəbbüsə buraxılır və sistemli təşviq mexanizmləri hələ geniş yayılmayıb.

Piylənmənin sosial və iqtisadi nəticələri
Fiziki aktivliyin aşağı olması nəticəsində yaranan piylənmə təkcə sağlamlıq problemi deyil, eyni zamanda sosial və iqtisadi yükdür. Artıq çəki ilə əlaqəli xəstəliklər səhiyyə xərclərini artırır, əmək qabiliyyətini azaldır və həyat keyfiyyətini aşağı salır. Bu problem uzunmüddətli perspektivdə dövlət büdcəsinə və sosial rifaha birbaşa təsir göstərir.
Azərbaycanda bu yükün gələcək illərdə daha da artacağı proqnozlaşdırılır, əgər profilaktik tədbirlər gücləndirilməzsə.

Problemin həlli hansı istiqamətdə mümkündür?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, piylənmə ilə mübarizə yalnız fərdi diet və idman tövsiyələri ilə məhdudlaşmamalıdır. Şəhər mühitinin yenidən planlaşdırılması, fiziki aktivliyi təşviq edən ictimai məkanların artırılması, məktəblərdə və iş yerlərində hərəkətli həyat tərzinin təşviqi əsas həll yolları sırasındadır.
Avropa təcrübəsi göstərir ki, fiziki aktivlik dövlət siyasətinə çevrildikdə, piylənmə ilə mübarizə daha effektiv olur. Azərbaycanda da bu istiqamətdə atılacaq addımlar uzunmüddətli sağlam cəmiyyətin formalaşmasında həlledici rol oynaya bilər.

Nəticə...
Fiziki aktivliyin aşağı olması həm Azərbaycanda, həm də Avropada piylənmə statistikasına birbaşa təsir göstərir. Lakin fərqi yaradan əsas amil insanların fərdi seçimləri deyil, onları əhatə edən sosial, mədəni və struktur şəraitdir. Aktiv həyat üçün imkanlar yaradılmadıqca, piylənmə problemi təkcə tibbi deyil, ümummilli problem olaraq qalmaqda davam edəcək.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 09 Fevral 2026 13:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri