Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanın elm və təhsil sisteminin inkişaf yolları

Azərbaycanın elm və təhsil sisteminin inkişaf yolları

525.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Mahir SƏLİMOV
Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, ADPU-nun Ağcabədi filialının dosenti

Azərbaycanda elm və təhsilin inkişafı uzun illər ərzində dövlətin prioritet sahələrindən biri olub. Bu sahələrin irəliləməsi istiqamətində Ümummilli lider Heydər Əliyevin fəaliyyəti xüsusi qeyd edilməlidir. Onun rəhbərlik etdiyi dövrlərdə Azərbaycanın elmi və təhsili sistemli şəkildə inkişaf mərhələsi keçib.

Heydər Əliyevin idarəçilik üslubu elm və təhsil sahəsində mövcud strukturların təkmilləşdirilməsinə, elmi potensialın gücləndirilməsinə və təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə yönəlmişdi. Əgər XX əsrin əvvəllərində elmi fəaliyyət əsasən milli çərçivədə həyata keçirilirdisə, 1970-ci illərdən başlayaraq Azərbaycan alimlərinin əldə etdiyi nailiyyətlər artıq beynəlxalq müstəvidə tanınmağa başlamışdı.

Bu dövrdə elmi dərəcələrə və ixtisaslara sahib olan mütəxəssislərin sayı artdı. Eyni zamanda, elmi nailiyyətlərin tətbiq sahələri genişləndi, elmi tədqiqatların praktik nəticələri müxtəlif sahələrdə istifadə olunmağa başladı. Yeni elmi-tədqiqat institutlarının, ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin yaradılması bu dövrün əsas xüsusiyyətlərindən idi.

Azərbaycan Neft Akademiyası (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) bu illərdə geniş tanındı, Sovet İttifaqı çərçivəsində nüfuzlu elm və təhsil mərkəzlərindən birinə çevrildi.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyası da öz fəaliyyətində yeni mərhələyə qədəm qoydu. Elmi kadrların hazırlanması sahəsində ciddi addımlar atıldı, maddi-texniki baza möhkəmləndirildi. Ulu öndər Elmlər Akademiyasının fəaliyyətini daim diqqətdə saxlayır, elmi işlərin keyfiyyətinə, elmi tədqiqatların nəticəliliyinə və praktik əhəmiyyətinə önəm verirdi. Onun baxışlarında uzaqgörənlik və elmi yanaşma əsas yer tuturdu. O, idarəçilikdə və siyasi qərarların qəbulunda elmi əsaslandırmanı zəruri hesab edir, intellektual potensiala güvənirdi. Ümummilli lider hələ respublikaya rəhbərliyinin ilk günlərindən etibarən elm sahəsində mövcud olan nöqsanlara münasibət bildirərək qeyd edirdi: "Elmi idarələrimizin fəaliyyətində hələ ciddi nöqsanlar vardır. Elmlər Akademiyası, bir sıra sahə üzrə  elmi idarələr elmi-texniki tərəqqinin sürətləndirilməsi və tamamlanmış işlərin istehsalata tətbiqi sahəsində kifayət qədər fəallıq göstərmirlər. Dissertasiyaların heç də hamısı lazımi nəzəri səviyyədə yazılmır. Aspiranturada vəziyyət qənaətbəxş deyil. Alimlik dərəcəsi alanlar arasında nazirliklərin və digər mərkəzi idarələrin rəhbər işçiləri də az deyildir. Elə etmək lazımdır ki, elmə yalnız onu həqiqətən zənginləşdirməyə, irəlilətməyə qadir olan adamlar gəlsinlər".

Bu yanaşma onun elmin inkişafına məsuliyyətli və prinsipial mövqeyini əks etdirir.

1997-ci il yanvarın 31-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının rəhbərliyi və alimləri ilə keçirilən görüşdə Heydər Əliyevin çıxışı elmi ictimaiyyət tərəfindən yüksək dəyərləndirildi. Bu çıxışda o, akademiyanın fəaliyyətini və alimlərin əməyini qiymətləndirdi, elmin gələcəyinə olan inamını ifadə etdi.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də Ümummilli liderimizin elmə göstərdiyi diqqət və qayğını vurğulayaraq bildirmişdi:

"Bütün dövrlərdə - 70-ci illərdə, ondan sonra, 90-cı illərdə Heydər Əliyevin elmə diqqəti və qayğısı çox yüksək səviyyədə idi. O, çox gözəl bilirdi ki, hər bir ölkənin, hər bir xalqın tərəqqisində elmin inkişafı müstəsna rol oynayır".

Heydər Əliyevin baxışlarına görə, elm və təhsil sistemi müasir yanaşmalarla inkişaf etdirilməli, dövlət idarəçiliyi üçün bilikli, əxlaqlı və peşəkar kadrlar hazırlanmalıdır. Elmi nailiyyətlərin tətbiqi və bu nailiyyətlərin idarəçilikdə istifadə olunması onun üçün prioritet sahələrdən idi.

2003-cü ildə Prezident seçilən İlham Əliyev bu yanaşmanı davam etdirərək, elm və təhsilin inkişafını dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyən etdi.

Heydər Əliyevin təhsil sahəsində gördüyü işləri əsasən iki istiqamətə ayırmaq olar:

1.Təhsilə dair siyasi-nəzəri yanaşmalar;

2.Təhsilin təşkili və strukturunun təkmilləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən praktiki tədbirlər.

Onun respublikamıza rəhbərlik etdiyi birinci dönəmdə - 1972-ci ildə qəbul edilən qərarla orta ümumtəhsil məktəblərinin sayı xeyli artırıldı. Əgər həmin dövrdə bu məktəblərin sayı 765 idisə, bir neçə il ərzində bu rəqəm 2117-yə çatdırıldı. Bu artım ucqar kəndlərdə də təhsilə əlçatanlığın təmin olunmasına şərait yaratdı. 1973-cü ildə isə kənd məktəblərinin maddi-texniki şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində konkret addımlar atıldı. Bu dəyişikliklər minlərlə şagirdin təhsilə cəlb olunmasına imkan verdi.

Bundan əlavə, Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü ilə azərbaycanlı gənclərin SSRİ-nin qabaqcıl ali məktəblərində təhsil almasına şərait yaradıldı. 1970-ci ildən etibarən hər il 800-900 nəfər azərbaycanlı gənc müxtəlif ali məktəblərə göndərilirdi. Bu, respublikanın kadr potensialının inkişafına ciddi töhfə verdi.

Müstəqillik dövründə də elm və təhsil Heydər Əliyevin siyasi gündəmində əsas mövqedə dayanırdı. Onun 2002-ci il oktyabrın 4-də imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında ümumtəhsil məktəblərinin müvafiq texniki bazasının möhkəmləndirilməsi haqqında" sərəncam bu istiqamətdə atılmış mühüm addımlardan biridir. Həmin sərəncam ümumtəhsil məktəblərinin maddi-texniki imkanlarının yaxşılaşdırılmasına və şəbəkənin genişləndirilməsinə yönəlmişdi. 2003-cü il fevralın 17-də imzalanan "Azərbaycan Respublikasında yeni ümumtəhsil məktəblərinin tikintisi, əsaslı təmiri və müasir tədris avadanlıqları ilə təmin olunmasına dair Dövlət Proqramı (2003-2007-ci illər)" da bu sahədə həyata keçirilən siyasətin davamı idi. Bu proqram çərçivəsində yüzlərlə məktəbin təmiri və tikintisi həyata keçirildi.

Heydər Əliyev təhsilin cəmiyyət üçün əhəmiyyətini belə ifadə edirdi: "Bu təhsil sisteminin nə qədər dəyərli olduğunu ondan görmək olar ki, Azərbaycanda yüksək savada, biliyə, ixtisasa, yüksək elmə malik insanlar var və onlar cəmiyyətin çox hissəsini təşkil edir. Əgər bunlar olmasaydı, Azərbaycanın iqtisadiyyatı belə inkişaf edə bilməzdi. Bunlar olmasaydı, biz indi Azərbaycanı müstəqil dövlət kimi idarə edə bilməzdik. Onları qiymətləndirmək lazımdır".

Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə elm və təhsil sahələrində aparılan islahatlar və görülən tədbirlər Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratdı. Onun bu sahələrə verdiyi önəm və atdığı addımlar nəticəsində ölkədə güclü elmi və intellektual potensial formalaşmış, təhsil sistemi beynəlxalq standartlara yaxınlaşdı. Elm və təhsil sahəsində əldə olunan nailiyyətlər Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafına töhfə verdi, müasir və savadlı kadrların hazırlanması dövlət idarəçiliyinin və iqtisadiyyatın güclənməsinə yol açdı.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin təhsilə və elmə göstərdiyi diqqət və qayğı Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi dayanıqlı inkişafına şərait yaratdı. Onun təşəbbüsləri və fəaliyyətləri Azərbaycan elm və təhsil sisteminin inkişafında əsaslı dönüş nöqtəsi oldu.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 01 Oktyabr 2025 15:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri