Kədər insanı öldürə bilərmi? ARAŞDIRMA

Danimarkada aparılan yeni bir araşdırma göstərib ki, “intensiv şəkildə yaşanan yas hissi” erkən ölümə səbəb olur.

Sherg.az xəbər verir ki, "Daily Mail"də dərc olunan və geniş əks-səda doğuran araşdırmada yaş ortalaması 62 olan 2 minə yaxın yas içində olan insan tədqiq edilib.

Tədqiqatçılar yasın intensivliyi ilə ölüm riski arasındakı əlaqəni analiz ediblər.

İştirakçıların yas səviyyəsi elmi qiymətləndirmə aləti olan “Prolonged Grief-13” (Uzunmüddətli Yas-13) şkalası ilə ölçülüb. Nəticələrə əsasən, intensiv yas simptomları göstərən şəxslərdə on il ərzində erkən ölüm riski, aşağı səviyyədə yas yaşayanlarla müqayisədə iki dəfə yüksək olub.

Tədqiqatçılar yüksək səviyyəli yasın nəyə görə erkən ölümə səbəb olduğunu dəqiq bilmir. Lakin Dr. Mette Kjærgaard Nielsen bildirib ki, intensiv yas yaşayan şəxslərdə ürək-damar xəstəlikləri, psixoloji problemlər və intihar hallarında artım müşahidə olunub.

Araşdırma 2012-ci ildə başlayıb və iştirakçılar 10 il ərzində izlənilib. Tədqiqatın sonunda insanların yas prosesini necə yaşadıqlarına əsasən beş fərqli “yas prosesi tipi” müəyyən edilib:

Ən geniş yayılmış qrup iştirakçıların 38%-ni təşkil edib və bu insanlar aşağı səviyyədə yas əlamətləri ilə davam ediblər.

Təxminən 20% iştirakçı əvvəlcə yüksək, sonra isə azalan yas reaksiyaları göstərib.

29%-lik bir qrup isə orta səviyyədə başlayıb və zamanla zəifləyən yas prosesi yaşamışdır.

9%-lik bir qrupda isə yas əlamətləri əvvəlcə aşağı səviyyədə olub, altıncı ayda zirvəyə çatıb, sonra azalıb.

Ən azsaylı qrup olan 6% isə “intensiv və davamlı yas” yaşamış və erkən ölüm baxımından ən yüksək risk altında olanlar olmuşdur.

Əvvəlki araşdırmalarda da intensiv yasın ürək sağlamlığına təsirinə diqqət çəkilmişdi. Tibb dilində “takotsubo kardiyomiyopatiyası” adlanan və “Qırıq Qəlb Sindromu” kimi tanınan bu vəziyyət, qəfil stres hormonlarının ürəkdə müvəqqəti böyüməyə səbəb olması ilə meydana çıxır.

Hər il təxminən 2.500 nəfəri təsirləndirən bu sindrom, ürəyin qan pompalama funksiyasını müvəqqəti pozur və infarktla oxşar əlamətlər göstərir. Lakin infarktdan fərqli olaraq, bu vəziyyətdə damar tıxanması olmur.

Bu oxşarlığa görə bəzi xəstələr səhvən infarkt diaqnozu alır və uyğun müalicə ilə təmin olunmur.

Şotlandiya Aberdin Universitetində aparılan beş illik tədqiqatda təxminən 4 min xəstə üzərində araşdırma aparılıb. Nəticələr göstərib ki, bu sindroma sahib xəstələrin dörddə biri həyatını itirib. Həmçinin, infarktın qarşısını almaq üçün verilən dərmanların takotsubo kardiyomiyopatiyası üzərində təsirli olmadığı da müəyyən edilib.