Rusya Ukrayna münaqişəsində yeni bir dövr: Sülh planı və Kiyevin çıxılmaz vəziyyəti

Uzun müddət Rusya ilə Ukrayna arasındakı müharibə cəbhəsində sükut hökm sürürdü. Lakin ABŞ Prezidenti Donald Trumpın sülh planının açıqlanması ilə artıq müzakirə ediləcək konkret bir təklif var. Bu, hər kəsi danışmağa sövq edib və müharibənin gedişatını dəyişə biləcək bir mərhələyə gətirib çıxarır.

Əslində, ilk sülh planı 2019-cu ildə İstanbulda müzakirə olunmuşdu və həmin dövrdə bu razılaşma imzalansaydı, müharibənin bugünkü qədər böyük can və mal itkiləri ilə nəticələnməyəcəyi düşünülür. Ukrayna ilə bu planın təqdim olunması, Rusiyanın bu prosesdəki mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Rusya Prezidentinin Vladimir Putin, planın ilkin olaraq Alaskada formalaşdırıldığını açıqlaması, bu təklifin yalnız ABŞ ilə deyil, həm də Rusya ilə razılaşdırıldığını göstərir.

Donald Trump əvvəlcə bu sülh planını ciddi şəkildə dəstəkləyərək, Zelenskiy və Putin arasında yaxın zamanda görüş olacağına inandığını bildirmişdi. Lakin Ukraynanın planı qəbul etməməsi, prosesi uzadaraq səssizliyə səbəb oldu. Zelenskiy və ABŞ arasında baş verənlər, planın reallaşmasını çətinləşdirdi. Ukrayna tərəfi bu planla razılaşmaqda çətinlik çəkərkən, ABŞ, Ukraynanın artıq iki seçimi olduğunu bildirir: ya təslim olmalı, ya da əsas tərəfdaşını itirmə riskini qəbul etməli.

ABŞ və Avropa Birliyinin siyasəti fərqlidir. Avropa Birliyi Ukraynanı mübarizə aparmağa davam etməyə təşviq etsə də, ABŞ "Heç bir Ukraynalı və heç bir Rus ölməsin" yanaşması ilə sülhü bərqərar etməyə çalışır. Trampın sülhü təmin edən lider kimi tarixə keçmək arzusu da bu yanaşmanı gücləndirir. Lakin, həm ABŞ, həm də Avropa tərəfindən atılan bütün iqtisadi və siyasi addımların, nəticə etibarilə Rusiyanı geri çəkilməyə məcbur etmək üçün yetərli olmadığı aydındır.

Ukrayna, bu planı qəbul edərsə, böyük bir sosial təzyiqə məruz qalacaq və buna qarşı çıxarsa, hər keçən gün daha çox torpaq itirmək riski ilə üzləşəcək. Hazırda vəziyyət Ukrayna üçün bir dilemma yaranb. Bu məqamda, dünyanın böyük əksəriyyəti müharibənin sona çatmasını və qlobal iqtisadiyyata olan təsirinin azaldılmasını istəyir.

Müharibənin uzanması həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan dünya üçün ciddi bir yükə çevrilib. Kremlin, planın yaradılmasında öz rolunu ortaya qoyaraq, indi əsas məsələnin Ukraynanın bu planı qəbul etməsi olduğunu göstərdi. Ukrayna Prezidenti Zelenskinin qərar verməsi zəruridir, amma bunun üçün vaxt yoxdur. Beləliklə, yaxın gələcəkdə hər iki tərəf üçün kritik qərarlar veriləcək: sülhə doğru atılacaq addımlar və ya münaqişənin daha təhlükəli bir mərhələyə keçməsi riski.

Bütün dünyada gözlənilən nəticə isə bu müharibənin tezliklə bitməsi və qlobal sistemin üzərindəki ağır yükün aradan qaldırılmasıdır.

Qadir, Bizimyol.info